Çağı sorgulayan düşünür

Yirminci yüzyılın ilk yarısında, birbirini izleyen iki dünya savaşıyla, Avrupa ülkeleri, bütün altyapı yatırımları ve üretim tesislerini yitirdiler. Ancak onlar, küllerinden yeniden doğmasını bilen, masallardaki anka kuşu gibi, savaşın yol açtığı yıkıntılara aldırmadan, ekonomilerini yeniden inşa etmeyi başardılar. Güçlü ekonomisiyle Almanya''nın öncülüğünü yaptığı AB ülkeleri, dünyanın en büyük ekonomik, siyasal ve kültürel birliğini oluşturdular.

Yüzyıla yakın bir süreden beri, büyük bir savaş görmeyen Türkiye, bütün gayretlerine rağmen, üretim gücünde, Avrupa ülkelerinin ortalamasını yakalayamadı. Türkiye''nin kendi kültürünün değerlerini bir kenara iterek, Avrupa kültürünün değerlerine dört elle sarılması, Türk toplumun üretim gücünde bir patlamaya yol açmadı. Türkiye''yi yönetenler, bütün ekonomik sorunların çözülmesini beklerken, tam tersine, her alanda sorunlar katlanarak arttı.

Tabandan daha çok tavandan gelen baskıyla, Türk toplumu, ekonomik yönden değil, kültürel yönden Avrupalılara benzedi. Hanımların başörtüsünü, beylerin fesi atmaları, Türk toplumunun üretim gücünü büyütmeye yetmedi. Çünkü Max Weber''den Sezai Karakoç''a kadar birçok düşünürün önemle vurguladığı gibi, toplumları güçlü kılan ana dinamikler, bağlandıkları ve durmadan yeniledikleri kültürel değerleridir.

Tarihin hiçbir döneminde, derin bir kültüre sahip olmayan toplumların, zengin bir ekonomiye sahip oldukları görülmemiştir. Çünkü, toplumun bütün kesimlerinin benimsediği ve sürekli zenginleştirdiği ortak bir kültür, güçlü bir ekonominin dayandığı, en önemli kaynaktır. Kültür bilinci olmayan bir toplumun ekonomi bilinci olmaz. Kültür ekonominin, ekonomi hayatın temelidir. Kültürün değerleri ekonomiye, ekonominin göstergeleri hayata yansır.

Türkiye''de Sezai Karakoç, düşünce ve sanatında, kültür ve ekonomiyi bütünlük ve süreklilik içinde ele alan düşünür ve şairlerin başında gelir. Onun düşünce ve sanat dünyasında, kültür ve ekonomi birlikte ele alınır. O şiir ve düşüncede olduğu gibi, kültür ve ekonomiyi uyum ve düzen içinde ele almada, yeni bir çığır açmıştır. Onun için, kültür ve ekonomi alanında verilen savaş, cephelerde verilen savaştan çok daha önemlidir.

Karakoç''un “Diriliş Neslinin Amentüsü” isimli kitabında vurguladığı gibi: “İslam ekonomisinde, kişinin hür teşebbüs yetisini körleten devletçiliğe yer olmadığı gibi, tröstlerin doğumuna sebeb olan tekelci özel sektör kapitalizmine de yer yoktur”. Onun önerdiği kültürel doku ve ekonomik yapıda, çarşı caminin, cami çarşının bir uzantısıdır. Her ikisi bir metal paranın iki yüzü gibi, birbirinden ayrılmaz bir bütündür.

Hem kültür, hem de ekonomide, Türkiye''nin Avrupa''da kendisine sağlam bir yer açabilmesi çin, herkesin başta gelen görevi: “Çağın yakasına sarılmak” ve “Çağı sorguya çekmek” olmalıdır.

Çağı sorgulamayanlar, çağ tarafından sorgulanırlar.

Kültür ekonominin değil, ekonomi kültürün aynasıdır.