Demokrasi için pazarlık

Bazı gazeteler, iktidar ile muhalefetin uzlaşma arayışını, pazarlık olarak takdim ediyor. Üstelik, Erbakan''ın yasağını kaldırmaya yönelik bir pazarlık.

Aslında, haksız bir siyasi yasağı kaldırmaya uğraşmak, demokrasilerde, muteber bir gayrettir. Bununla beraber, uzlaşma çabalarını Erbakan eksenine oturtarak takdim etmek, ya kötü bir niyetin eseri, ya da yanlış bilgilenmeye dayanan bir haber.

Bir kere uzlaşma, iki tarafın da taleplerini kal''e alan orta bir yoldur.

İktidar, 1) "Tahkim"de, Anayasa değişikliği istiyorsa, 2) Gümrük tasarısını, her maddesini, Meclis''te müzakere etmeden, geneli üzerindeki tartışmaları takiben süratle yasalaştırmayı arzu ediyorsa, elbette muhalefetin de talebi olacaktır. Siyaset zaten karşılıklı menfaatleri uzlaştırarak mesafe kat''etmek sanatıdır.

Fazilet Partisi''nin talebi Erbakan veyahut Tayyip Erdoğan''la doğrudan alâkalı değil.

1995 yılında Anayasa değişikliği, demokratikleşme adına gerçekleşti. Ama bazı uyum yasaları çıkmadığı için, kimi kesimler açısından örgütlenme yasağı sürüyor; hem de bu değişiklikten sonra siyasi partiler daha kolay kapatılır hale geldi.

Anayasa''nın değiştirilen 69''uncu maddesine göre, bir siyasi partinin kapatılmasına, laikliğe aykırı fiillerin odağı haline geldiğinin Anayasa Mahkemesince tesbiti halinde, karar veriliyor.

Aynı maddenin son fıkrasında ise, "Siyasi partilerin kapatılmaları, Anayasa''daki esaslar çerçevesinde, kanunla düzenlenir" hükmü mevcut.

1995''ten sonra, Siyasi Partiler Yasası''nda bir değişikliğe gidilerek, Anayasa ile uyum sağlanmalıydı. Önce ihmal, sonra da Refah''ın kapatılma davası, uyum yasasını geciktirdi.

Aslında böyle bir yasa, geçen dönem Komisyon''da kabul edildi.

Fazilet Partisi sadece, "odaklaşma" ve "Kapatılan bir partinin devamı olma" keyfiyetinin daha iyi tarif edilmesini istiyor.

Geçen Yasama yılı, Komisyon''un kabul ettiği tasarıda, "devam" ve "odaklaşma" değerlendirmeleri, tamamen Anayasa Mahkemesi''ne bırakılıyordu.

Oysa mevcut Siyasi Partiler Kanunu''nda hem odaklaşmanın, hem de "devam olma" halinin tarifleri var.

Neden yenisinde bu tarifler bulunmasın?

Meselâ mevcut kanunda, (madde 95) "Kapatılan bir siyasi partinin üye çoğunluğunun teşkil edeceği yeni bir siyasi parti kurulamaz" fıkrası ile ne zaman bir partinin diğerinin devamı sayılacağı anlatılıyor.

Anayasa''ya uyum sağlanırken, "devam" meselesinin bir ölçü konularak, Siyasi Partiler Kanunu''nda açıklanması daha doğru değil mi?

Veyahut, odaklaşma halinin tesbiti Anayasa Mahkemesi''ne bırakılırken, bir uyarı mekanizmasının kanunda yer alması, siyasi partilerin keyfi bir şekilde kapatılmasını önleyecekse, demokratik bir açılım sayılmaz mı?

Erbakan meselesine gelince.

Zaten Erbakan''ın 312''nci maddeden dolayı mahkûmiyeti de yok, siyasi yasağı da yok. Bu maddeden dolayı yasaklı olan Tayyip Erdoğan.

Türk Ceza Kanunu''nun 312''nci maddesi bugünkü şeklini 12 Eylül''de, askeri yönetim sırasında aldı. 312''den mahkûm olanların milletvekili seçilemeyeceği, siyasi partilere üye olamayacağı, hususları da, o dönemde kanunlara konuldu.

Darbeden önce 312''nci madde, çok daha sınırlı bir uygulamaya müsaitti: "Kanunun cürüm saydığı bir fiili açıkça öven... halkı kanuna itaatsizliğe veyahut cemiyetin muhtelif sınıflarını umumun emniyeti için tehlikeli bir tarzda kin ve adavete tahrik eyleyen kimseler .... cezalandırılır"

Bugünkü gayretler, 312''nci maddeyi 12 Eylül''den önceki durumuna getirmeye yönelik. Amaç, "umumun emniyeti için tehlikeli olma" halinin suçun unsuru sayılmasını sağlamak.

A.P. Gözübüyük, 3 ciltlik açıklamalı Ceza Kanunu''nda, o dönemde uygulanan 312''nci maddeyi şöyle izah ediyor:

"Bu suçun işlenebilmesi için a) Bir cürmü alenen övmek, b) Halkı alenen kanuna itaatsizliğe tahrik etmek, c) Cemiyetin çeşitli sınıflarını, umumun emniyeti için tehlikeli bir tarzda, düşmanlığa tahrik etmek gerekir. (Tahrikin, umumun emniyeti açısından tehlikeli tarzda olmasından kasıt, kamu düzenini, kamu güvenliğini bozabilecek mahiyette bulunmasıdır)"

Oysa, 12 Eylül rejimi, TCK''nın 312''nci maddesini, "Din, mezhep ve ırk farklılığına dayanarak halkı kin ve düşmanlığa tahrik" şekline dönüştürdü; suçun oluşması için gerekli olan "umumun emniyeti açısından tehlike yaratma" unsurunu, sadece ağırlaştırıcı sebeb olarak maddeye koydu. Bununla da yetinmedi. 312''den mahkûm olanlara siyasetin yolunu kapattı.

Şimdi 12 Eylül zihniyetinden kurtulmak için, Fazilet''in tahkim fırsatını kullanması doğru değil mi?

Ama kullanmıyor. Pazarlıkta, 312 yok.

Siyasi Partiler Yasası var. Ve Erbakan için değil, demokrasi adına var.

Zaten geçen dönem Anayasa Komisyonu''nda, Anasol-D Hükûmeti üyelerince kabul gören uyum yasasında, Erbakan''a bağımsız aday olma yolu açılıyordu. 95''inci maddede, bir siyasi partinin kapatılmasına sebebiyet verenler, siyasi partiler tarafından aday gösterilemezler, hükmü yer almıştı. Dolayısıyla, Anayasa''daki yasaklarla uyumlu olarak, Erbakan''a bağımsız seçimlere girebilme imkânı getirilmişti.

Demek siyasi yasaklar için pazarlık başlığı yanlış.

Doğru cümle: Demokrasi için pazarlık.