TR
EN
AR
FR
RU
UR
Çin neden Türkiye’de?
İsrail-Filistin meselesi var. Çin’in Türkiye ziyaretine oradan başlayayım. ‘Çin’le alakası ne’ demiyoruz; İran’la Suudi Arabistan’ın arasını bulmasından sonra Ortadoğu’da Pekin’in siyasi varlığı artık inkâr edilemez. Geleneksel Çin dış politikasında derinlikli dönüşüm, açılış hamlesi dahi sayılıyor…
İkinci arabuluculuk girişimi Ukrayna konusunda ama bu daha zorlu bir açmaz. Kiev yönetiminin herhangi inisiyatifi/gücü olmadığı için ABD ne derse o oluyor. Afrika liderlerinin barışa katkı denemesi, “Zelensky bizi pek dikkate almadı” mealindeki açıklama ile son buldu…
Öte yandan Ukrayna konusunda Pekin’in, Berlin ve Paris gibi bazı Avrupa ülkeleri tarafından teşvik edildiğini biliyoruz. Adı geçen ülkelerin, Rusya’dan sonra Çin’le de ekonomi işbirliğinin ölmemesi içinde-elden geldiğince-direndiği gözlemleniyor…
Herkes gibi Çin de, İsrail-Filistin düğümünü her kılıcın kesmeyeceğini biliyor. Ancak hem değişen Ortadoğu/Körfez şartları hem İsrail’in içeride ve dışarıda istikrarsız ortama sürüklenmesi hatta Washington-Tel Aviv arasındaki nisbî soğukluk fırsat görülüyor…
Gelgelelim dosya üzerinde ağırlığı olan sadece ABD değil. Türkiye de var. Nitekim, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Çin Dışişleri Bakanı’nın ziyaretinden evvel, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye ile bir araya gelmesi dikkat çekmeli. Eş zamanlamayla İsrail Başbakanı’nın ziyareti de gerçekleşecekti ama bilindiği gibi Netanyahu sağlık sorunları nedeniyle erteledi. O da gelseydi, Çin’le birlikte ilginç bir
toplam
ortaya çıkabilirdi. Hele, Cumhurbaşkanı’nın yeni tamamladığı S. Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri turunu da hesaba katarsak…***
Ticaret-ekonomi de farklı şekilde ele alınması gereken bir başlık Türk-Çin ilişkilerinde. Amerikalılara bakarsanız;
Çin, savunma işbirliği ve hatta bu alana yatırımla özel olarak ilgileniyor…
IDEF Savunma Fuarı’na yoğun Çin ilgisi oldu. Hem kendi firmaları boy gösterdi hem de Türk şirketlerini takip ettiler. Bu kritik bir konu; işbirliklerini Ankara hem hoş karşılayacak hem teşvik edecektir.
Ekonomik ilişkiler de Ankara’nın üzerinde durduğu bir konu. Çin zaten tüm bölgeye yatırımlarda bulunan bir ülke. Yaklaşımın temelinde
‘Bir Kuşak Bir Yol’
un olduğu sır değil. Şu da gerçek; kimsenin şüphesi kalmadı ki, devasa proje aynı zamanda siyasi vizyonu/temennileri olan yaklaşıma sahip…
Pekin’den Londra’ya uzanan alternatif güzergâhların çoğu üzerinde kriz var. ABD tarafından bariyerler kuruldu, sabote edildi. Savaş, Rus yolunu neredeyse kesti. Karadeniz bir başka dalgalı alan. Orta yol ise projeye eklemlenmesi en makul hat olma unvanını koruyor. Ruslar’ın Türkiye’nin enerji ‘merkezi/hub’ı olması için sürekli tekrarladıkları teklif ayrıca ortada.
‘Türk Yolu’nun ana kulvar olarak benimsenmesi bir yandan Türkiye için büyük başarı olacak ama diğer yandan kem gözleri yine üzerimize dikecek. Sakıncası yok…
***
Çin Dışişleri Bakanı’nın Ankara ziyareti için günlük basında yazılıp söylenen ‘gündem başlıkları’na çok kulak asmayın. ‘Onlar konuşulmadı’ anlamında yazmıyorum; ancak stratejik boyutları daha çok ilişik/tali konular gibi anlatılıyor. Oysa esas(lı) maddeler onlar…
Mesela,
Dışişleri Bakanı ziyareti bir “öncü”ydü.
Arkasının gelmesi önemli. Liderler buluşmalı. Karşılıklı davet yapıldı mı, takvim kuruldu mu? İki, Çinli Bakan Ağustos ayında toplanacak BRICS zirvesine hazırlık için yapılan, üye ülkeler dışişleri bakanları buluşmasından çıkıp bize geldi.
Bu zirve ve Türkiye’nin “katkısı” üzerine konuşuldu mu?
Şu sıralar BRICS’e başvurular artıyor. Örneğin Mısır’ın resmi başvurusu çok önemli…Kısa bakalım, sonra genişletiriz; Rusya da bundan sonra Kahire’ye büyük önem verecek! Afrika’ya Rus ilgisinin kalesi olacak Mısır.
Türkiye-Mısır ilişkilerinin hızla düzeldiği ortamda, Çin ve Rusya’nın Ankara ile ılıman iklimi bu mânada genişletmesi farklı kapılar açabilir! Hepsi kelimenin tam anlamıyla “stratejik” ataklar olur. Konjonktür müsaittir ve çok paylaştık,
seçim ertesi Türkiye’nin dış politika paletinde her renk kendini göstermeye başladı.
***
İsterseniz ekonomi-ticaret kalemi altına da yazabilirsiniz ama duyurularda ve basında yarım satır verilen “ilişkilerde kendi para birimleri ile alış-veriş” konusunu siyasi bakışa eklemek gerekir…
Her gün daha çok ülke dolar dışı parayla ticaret yapma fikrine ısınıyor. Sebebi ortada; dolarizasyondan kaçmak, beraberinde getirdiği politik bağımlılığı şu an için azaltmak, sonrasına bakmak!
Bu mesele hep “kutup seçimi” üzerinden tartışılıyor.
Türkiye özelinde bu geçerli değil
. Güçlü ve bağımsız ülke için siyasi tercihler yapma zorunluluğunun yavaş da olsa eridiği sürece giriyoruz. “Çin veya Türk parası konvertibl değil” köhneliğiyle akıl erdirilecek bir konu değil bu…***
Rusya ve Çin’in bölgede yeni jeopolitik yaratacak denli iteklediği İran, Çin-Hindistan-Afganistan-Pakistan-İran-Irak-Suriye hattının “İpek Yolu” için işlevselliği, Ukrayna’ya Çin-Türkiye “ortak” bakışı (!), Arktik konusu, ilk sosyal medyada yazdığımız, “sen benim içişlerime karışma ben de senin içişlerine karışmayayım, gerisi tamamdır” minvalli Çin bakışı ve nihayet Pekin’in Türkiye’ye daha çok yatırım yapma/getirme potansiyeli yüksek stratejik verim vaadeden konulardır.
Bakan ziyaretinin gerçekleştiği gün Yunan basını Körfez ve Çin’i işaret ederek, “IMF, Türkiye’nin kendisine tıpış tıpış gelmesini beklemesin” başlıklarını attı. Onlar hâlâ “kutup” politikası yapıyorlar. Türkiye ise çapını her geçen büyüttüğü bir çemberi hem etrafına örüyor hem de Foreign Policy’in yazdığı gibi, ‘stratejik bağımsızlık, güç ve refah’ arıyor.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.