Borsadaki son çıkışlar

Depremi takip eden günlerdeki sert düşüşten sonra Borsa''da hızlı çıkış yaşanmaktadır. Depremden sonraki düşüşler tahmin ediliyordu. Ancak, endeksin 6.000 puanı aşması biraz sürpriz gelişme olarak kabul edilebilir.

Deprem sonrasındaki düşüşün nedeni kolaylıkla açıklanabilir. Psikolojik faktörlerin yanı sıra somut ekonomik gerekçeler de mevcuttur. Hisse senetleri Borsa''da işlem gören bir çok şirket kayba uğramıştır. Üretimlerinde kesintiler olmuştur. Bölge üretiminde azalmalar meydana gelmiştir ve gelmeye devam edecektir. Deprem nedeniyle şirketlerin karlılıklarında azalma beklentileri satış baskısını artırmıştır.

Düşüşün nedenini belirlemede bir problem yok.

Peki, Borsa endeksini yeni bir rekora taşıyan artışın gerçek nedeni ne olabilir?

Kamu oyunda genel kanı, IMF; Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler gibi uluslar arası kuruluşlar ile Amerika''nın yapacağı ya da yapmayı planladığı yardımların Borsa endeksinin artışının nedenleri olduğu şeklindedir.

IMF kaynaklı fon 330 milyon Dolar olacaktır. Bu fon kullanımının ekonomik gelişmelerle ilgisi bulunmamaktadır. Doğal afetlere maruz kalan ülkeler kotalarının % 25''ini kullanabilmektedirler. Türkiye''nin ülke kotasının % 25''i de 330 milyon Dolar etmektedir.

Ekonomideki olumlu ya da olumsuz bir değişimi yansıtmamaktadır IMF''nin yardımı. IMF''nin ekonomik gelişmelerle ilgili yaklaşımı konusunda şu ana kadar olumlu bir işaret alınmamıştır. Stand-by anlaşması için şartların olgunlaşıp-olgunlaşmadığı henüz belli değildir.

Amerika Dış İşleri Bakanı''nın ülkemizi ziyareti ve tekstil ürünleri kotalarıyla ilgili olarak yaptığı açıklama bir başka gerekçe olarak kabul edilmektedir. Gerçekten açıklamanın arefesinde tekstil firmalarının hisse senedi fiyatlarında hatırı sayılır artışlar olmuştur. Dış İşleri Bakanı kotaların kısa zamanda artırılacağını beyan etmemiştir. Orta vadeli bir periyottan söz etmiştir. Ayrıca, kotaların kesin artırılması taahhüdünde bulunmamış, artırma ihtimalini dile getirmiştir.

Dünya Bankasından 1 milyar Dolar tutarında yardım beklenmektedir. Dünya Bankası''nın sağlayacağı imkan da kısa vadeli olmayacaktır. Muhtemelen belirli projelerin finansmanı için kullandırılacaktır.

Avrupa Birliği''nin serbest bırakacağı krediler 300 milyon Doları geçmeyecektir.

İlave olarak değişik ülkelerden gelen veya gelecek küçük tutarlı yardımlar söz konusu.

Bunların hepsini topladığınız taktirde 2 milyar Doları bulmuyor. 3 milyar Dolar olsun. Deprem nedeniyle ülkemizin uğradığı kayıp on milyar Dolarlarla ifade edilmektedir. Gelecek yardımlar, uğranılan ekonomik kayıpların çok altındadır. Bu nedenle, Borsa endeksindeki artışın yukarıda belirttiğimiz yardım ve imkanlardan dolayı meydana geldiğini iddia etmek ekonomik temelden yoksundur.

Artışın gerçek nedeni, depremden sonra Borsa''da çıkan paranın tekrar Borsa''ya dönmesi ve spekülatif yüksek kar elde etme amacıdır.

Depremden hemen sonra, beklendiği gibi bir kısım para kısa sürede yükselebileceği ihtimali ile dövize yöneldi. Merkez Bankası''nın sert müdahelesi sonucu döviz fiyatlarının artışı engellenince, spekülatif para tekrar Borsa''ya döndü. Belirli kesimlerce verilen iyimserlik havasının da etkisiyle endeks hızla tırmandı.

Döviz hamlesinde başarılı olmayan paranın neden kamu kağıdına değil de Borsa''ya yöneldiği sorusu akla gelebilir. Kamu kağıdına % 40 civarında reel faiz ödenmektedir. Dünya''nın hiçbir Borsasında (manipülasyon sonucu ortaya çıkanlar hariç) bu kadar yüksek kazanç elde edilemez. Neden bu para % 40 reel faizi bırakarak Borsa''yı tercih etti? Çünkü, bu para spekülasyonu sevmektedir. Spekülatif işlemler neticesinde, kamu kağıdının getirisinden daha yüksek gelir elde etmiştir veya etmeyi hedeflemektedir. İçinde bulunduğumuz ortam spekülatif iniş ve çıkışlar için son derece uygundur. Küçücük bir haber fiyatları aşırı derecede yükseltebilmektedir.

Türkiye''ye yapılacak yardım haberleri, spekülasyon amaçlı olarak kullanılmakta ve Borsa''da fiyatlar değiştirilmektedir. Kısacası, yardımlarla ilgili bilgiler bahane olarak kullanılmaktadır. Kuşkusuz, spekülasyon söz konusu olunca fiyatların artışı yanında azalış da meydana gelir. Hızlı iniş ve çıkışlar olur. Nitekim öyle olmaktadır ve iniş çıkışlar olmaya devam edecektir. Borsada yaşananların perde arkası budur.