Ekonomide işler iyi gitmiyor

Koronun, ekonomide işlerin iyi gittiğini söylemeleri gerçeği yansıtmıyor. Ortada iyimser olmayı gerektirecek rakamlar yok. Makro ekonomik dengeler oturmadı.

Ekonomide işlerin iyi gittiği iddiaları Nisan ayındaki enflasyon oranının Mart ayına göre 1 puan düşmesinden kaynaklanıyor.

Enflasyon düşmüyor. Üretim azalıyor. Talep düşüyor. Ekonomi soğutularak, talep azaltılarak enflasyon düşürülmeye, daha doğrusu düşüyormuş gibi gösterilmeye çalışılıyor. Satın alma güçleri azalınca harcamalarını azaltıyor insanlar.

Talebin düşmesi, üretimin düşmesi, milli gelirin azalması anlamına geliyor. Durgunluğun devam etmesi anlamına geliyor. Topyekün fakirleşmemiz anlamına geliyor.

1999 yılında milli gelir % 6.5 oranında azaldı. Aynı eğilim 2000 yılında da devam ediyor. Yurt içi üretimi bu yıl da düşüyor. İhracata dayalı sektörlerde, ihracata bağlı olarak daralma yaşanıyor.

İhracat Şubat ayında % 5.2 oranında gerilerken, ithalat neredeyse kontrol dışına çıktı. Ülkemizin döviz açığı hızla yükseliyor.

Üretimdeki azalma şirketlerin kârlarını ve vergi gelirlerini azaltıyor. Nitekim 2000 yılında beyan edilen gelir ve kurumlar vergilerinde önemli düşüşler yaşanıyor. Vergi gelirleri içinde dolaylı vergilerin payı artıyor. Dolaylı vergiler adaletsizdir. Gelir dağılımını bozar.

Bütçe, KDV ve Akaryakıt Tüketim Vergisi''ne teslim edilmiş durumda. Geçen yıl akaryakıta yapılan büyük oranlı zamlar nedeniyle Akaryakıt Tüketim Vergisi ve akaryakıt üzerinden alınan KDV''deki artışlar diğer vergilerdeki artışın çok üzerinde.

Kim ne derse desin ekonomide işler iyiye gitmiyor. Kendimizi kandırmayalım.

Kur ayarlaması

İlk 4 aylık enflasyon oranı % 16.5''e ulaştı. Merkez Bankası yıllık TEFE artışını % 20 kabul ederek kur politikasını buna göre belirledi. Döviz sepetinin artışını 2000 yılında % 20 ile sınırlandırdı. İlk 4 aylık enflasyon oranı hedefin aşılacağını gösteriyor. Geriye kalan 8 ayda TEFE artışının % 3.5 oranını aşmaması gerekiyor. Hedefin tutmasının imkansız olduğu anlaşılıyor. Bu durumda kur ayarlaması gerekmiyor mu? Tabii ki gerekiyor. Ancak Hükümet''ten ses seda çıkmıyor.

Yeni enflasyon hedefine göre kur ayarlaması yapmak Hükümet açısından kolay değil. Devlet''e borç para veren, halen Devlet''ten alacağı bulunan gruplar kur ayarlamasından memnun kalmazlar. Çünkü zarara uğrarlar. Hükümet bindiği dalı kesemeyeceğine göre kur ayarlaması yapılmayacaktır. İhracat zarar görürmüş, ithalat aşırı derecede yükselirmiş, turizm gelirleri azalırmış hiç önemli değil. Hükümet bunları düşünmüyor.

Merak ediyor insan. Gerçekten Hükümet ekonomide işlerin iyiye gittiğini mi düşünüyor? Yoksa olan bitenin farkında, idare etmeye mi çalışıyor? Belki de, ekonomiyi siyasetle bütünleştiren bazı ekonomi yazarlarını okuyarak ekonominin iyi yolda olduğuna inandırıyorlar kendilerini. Sonra vatandaşa dönüp, ekonomide işlerin iyi gittiğini söylüyorlar.

Yapılması gerekenler

Yapılması gerekenleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Kur ayarlaması yapılarak ihracat ve turizmdeki kan kaybı önlenmeli, ithalattaki artış frenlenmelidir. İhracat artışına bağlı olarak eksik kapasite kullanımı azalacağı için maliyetlerde azalma meydana gelecektir. Unutulmamalıdır ki eksik kapasite özellikle sabit maliyetler yoluyla üretimin maliyetini ve fiyatları artırmaktadır.

Vergi indirimine gidilmeli ve yatırımların önü açılmalıdır. Vergi oranlarının düşürülmesi vergi tahsilatını azaltmaz. Tam tersine, vergi denetiminin etkinleştirilmesi şartıyla, kayıt dışılığı ortadan kaldıracağı ve ekonomide canlanmaya neden olacağı için tahsilatı artıracaktır.

Borçlanma politikası tamamen terkedilmelidir. Gerekirse Hazine, Merkez Bankası''ndan kısa vadeli avans kullanmalıdır.

Bankacılık sektörü süratle ıslah edilmeli, küçük bankalar birleştirilmeli ve mali yapıları güçlendirilmelidir. Çok sayıdaki küçük ve zayıf bankalar finansal krizleri büyütmekte ve krizlerin olumsuz etkilerini artırmaktadır. Bankaların kısa vadeli borçlanarak, gayrimenkul kredisi gibi, uzun vadeli borç vermesi önlenmelidir.

Kısa vadeli ve spekülatif sermayeden ziyade uzun vadeli sabit sermaye yatırımları şeklinde gelen yabancı sermayenin teşvik edilmesi, yüksel reel faiz gibi spekülatif sermayeyi teşvik eden politikalar süratle ter-kedilmelidir. Bu noktada, spekülatif sermayenin yasaklama ya da sınırlandırma yoluyla girişinin engellenmesi yoluna gidilmemeli, problem ekonomi biliminin kuralları çerçevesinde çözülmelidir.