Hayırlı olsun

Seçim sonuçları ülkemize hayırlı olsun. Öyle anlaşılıyor ki yeni hükümet DSP-MHP-ANAP arasında kurulacak. Sermaye çevreleri ve belirli basın özellikle bu formülü pompalamaya çalışıyor.

Finans kesimi ilk günkü şaşkınlığını çabuk atlattı. Pazartesi günü borsa endeksinin birinci seanstaki düşüşü ve ikinci seansta toparlanması ve Salı günü yaşanan artış sermayenin MHP''yi kabullendiği anlamına geliyor. Bu kabul ancak DSP-MHP-ANAP koalisyonu ile gerçekleşebilir.

Finans piyasalarının beklentisi mevcut ekonomik ve para politikalarının değişmeyeceği yönündedir. Bunun en önemli ayağı ise borçlanma politikasının değişmeden sürdürülmesidir. MHP''nin seçim beyannamesindeki ''iç borcun vadesi uzatılacak, faizi düşürülecektir'' şeklindeki görüş başka bir anlama gelmez.

İç borcun vadesi nasıl uzatılacak?

İç borcun vadesinin uzatılarak bütçe üzerindeki faiz yükünün hafifletilmesi ve bütçe açıklarının azaltılması başarılmak istenmektedir. Bütçe açıklarının azaltılması ise enflasyon oranının küçülmesi demektir.

Halen iç borcun ortalama vadesi 9.5 aydır. Faiz ödemeleri ise 1999 yılı vergi gelirlerinin % 75-80''ini bulacaktır. Yani 1999 yılı kaybedilmiştir. Bu bütçe ile yapılacak bir şey bulunmamaktadır. Bütçedeki faiz/vergi geliri oranı % 20''nin altına düşürülemezse bütçenin borç/faiz kıskacından kurtulması mümkün değildir. Faiz ödemelerinin, vergi gelirlerinin % 20''sinin altına düşürülebilmesi için ortalama vadenin 24 ayın üzerine çıkartılması gerekmektedir. Ortalama vadenin 24 ayın üzerine çıkartılabilmesi için de gerektiğinde Hazine 48 ay vade ile borçlanabilme kredisine sahip olmalıdır.

Geçmişte hiçbir hükümet ortalama 24 ay vadeyi yakalayamadı. Sadece Refah-Yol döneminde ortalama vade 13 ayın üzerine çıkartılabildi.

Vadelerin uzatılarak faiz oranlarının ve bütçe üzerindeki faiz yükünün azaltılması çok gerçekçi bir yol gözükmüyor. 24 aylık ortalama vade realize edilse bile asgari üç yıllık süreye ihtiyaç var.

Bir başka tehlike daha var: 1999 yılında vergi gelirleri tahminlerin altında gerçekleşecek. Bu ise kamunun borçlanma gereğini artıracak. Faizlerin yükselmesi baskısını artıracak. Risk faktörü artacağı için vadenin uzatılması zorlaşacak.

Tehlikeler bu kadarla kalmamaktadır. Üç yıllık periyotta içerde her şey iyi gitse dahi uluslararası alanda meydana gelecek küçük ekonomik veya siyasi olumsuzluklar bütün dengeleri alt-üst edebilir ve başa dönülebilir. Tıpkı geçmişte Anasol-D hükümetinde olduğu gibi. Vadenin uzatılarak faizin düşürülmesi politikası son derece hassas dengeler üzerine kurulur. Kırılgan, tabir yerinde olursa bıçak sırtı dengeler söz konusu olacağı için en küçük sarsıntılar dahi uygulanan politikada depreme yol açabilir. Yaşadığımız dünyada hiçbir olumsuzluğun meydana gelmemesi de imkansızdır.

IMF gibi uluslar arası kuruluşlar aracılığı ile sağlanacak 5-10 milyar dolarlık dış borç kullanılarak, vadenin uzatılması akla gelebilecek bir başka alternatif olabilir. Ancak bu durumda içerdeki paranın bir kısmının dövize yönelmesi ve dövizin fiyatının belirlenen rakamın üzerine çıkması ihtimali ortaya çıkar. Tüm dengeler bozulabilir.

Bu politika piyasadaki tıkanıklığı açmayacak, daha da ağırlaştıracaktır. Aşırı değerli kur, bu politikanın önemli bir ayağını oluşturacağı için ihracattaki daralma artacak, en azından ihracatta genişleme olmayacaktır.

Yatırıma gitmesi gereken fonlar devlet tarafından çar-çur edileceği için yatırımlarda azalma kaçınılmaz hale gelecektir. İstihdam problemi büyüyecektir.

Kısacası borçlanma ağırlıklı politika çıkar yol değildir. Umarım MHP bu girdabın içine girmez.