Hür teşebbüs sıkılıyor

Bir çoğumuz 1980 öncesinin ekonomik ortamını hatırlarız. Hani yabancı para taşımanın, yabancı sigara bulundurmanın ve yurt dışına izinsiz para çıkarmanın hapisle cezalandırıldığı günleri.

Cebinizdeki 5 dolar nedeniyle mahkum olabilirdiniz. Postayla, bir zarfın içinde 100 bin lirayı yurt dışına gönderdiğiniz tespit edilirse aylarca hapis yatabilirdiniz. Bu olaylar 80 öncesinde yaşanmıştı.

Turgut ÖZAL'' ın, dış ticaret rejimi başta olmak üzere anlamsız yasakların kaldırılması çabaları başta basın ve bürokrasi olmak üzere birçok kesimden tepki almıştı. O günkü gazeteleri karıştırırsanız çok ilginç ve ibret verici yazı ve haberleri yakalayabilirsiniz.

ÖZAL kararlılıkla reform olarak kabul edilmesi gereken düzenlemeler yaptı. Müteşebbisin önünü açtı. Onların ufuklarını genişletti. İşletmelerin rekabet ortamına uyum sağlamalarını başardı. Türk tüketicisi daha kaliteli malları daha ucuza almaya başladı. Milli gelirimiz arttı. Dünya ekonomisi ile entegre olmamız yolundaki önemli engelleri kaldırdı.

ÖZAL'' dan sonra reformist ve özgürlükçü anlayış büyük darbe yedi. ANAP, statükocu ve devletçi uygulamaların hakim olduğu ekonomi politikaları uyguladı. 80 öncesini arzu edenler ve dönüşüme karşı çıkanların ağırlığı artmaya başladı.

Özellikle 55 ve 56. hükümet dönemleri, geriye dönüşe ilişkin politikaların uygulamaya konulduğu dönemler olarak karşımıza çıktı. 1984 yılında ÖZAL tarafından kaldırılan servet sorgulaması 1998 yılında daha da ağırlaşmış olarak yürürlüğe konuldu. Harcama ve servet artışının, makul bir vergileme sisteminin sözkonusu olduğu bir ortamda, vergi kayıp ve kaçağının ortaya çıkartılmasında güvenlik müessesesi olarak kullanılmasına kimsenin itirazı olamaz. Eleştiri konusu olan, genel kabul görmüş bir vergi düzeni ortaya koymadan, harcama ve servet artışının, vergiye tâbi tutulacak gelirin unsuru olarak kabul edilmesidir.

Geçici vergi adı altında, yıllık vergilemenin fiilen 3 aylık vergilemeye dönüştürülmesi de müteşebbisi rahatsız eden düzenlemelerden birisidir. Mükellefler bu ay tam 4 tane beyanname verecek ve 4 defa vergi ödeyecekler. İlk üç aylık geçici vergi, nisan ayının KDV''si, muhtasar beyanname ve kurum stopajı. Likidite sıkıntısı içinde olan firmalar bu ay yapılacak vergi ödemelerinde zorlanacaklar. Yeni iflaslar olacak.

Vergi oranları Türkiye şartlarında çok yüksek. Kurumlar vergisi örnek olarak verilebilir. Fon payı ile birlikte kurumlar vergisi oranı % 33. Kâr dağıtımı yapıldığında dağıtılan kâr üzerinden en az % 15 oranında ek bir vergi. Kâr payını alan şirket ortağı ayrıca vergilendiriliyor. Hepsini topladığınızda asgari % 50 oranında vergi talep ediliyor. Bugün işletmeler ticari faaliyetlerine harcadıkları zaman kadar nasıl daha az vergi ödeyecekleri araştırmalarına harcamaktadırlar.

Müteşebbisi rahatsız eden hususlar bu kadarla kalmamaktadır. Müteşebbis bir gece yarısı polis tarafından evinden alınabilir. Günlerce sorgulanabilir. Kaynağını izah edebileceği paralarına el konulabilir. Sonuçta beraat eder ama...

Müteşebbisin kafası rahat değildir. Huzurlu değildir. Yarınından emin değildir. Kısacası müteşebbisin güvencesi yoktur.

Devletin % 40 reel faiz ödediği bir ekonomide üretim yapmak, fabrika kurmak, istihdam imkanı ortaya çıkarmak alkışlanmalıdır, takdir edilmelidir aslında.

Sayın Ali ŞEN''in yaptığı gibi davranmayı engelleyen hiçbir şey yok. Sayın Ali Şen diyor ki:

''Daha önce fabrikalarım vardı. Zamanımın tümünü neredeyse fabrikalarımda harcardım. Hep sıkıntı. Vergi, sigorta sıkıntı. Teşvik almak problem. Pazar bulmak mesele. Ankara ile uğraş. Sendikayla uğraş. Fabrikaları sattım. Paramı faize yatırdım. Fabrikalarımdan kazandığımdan çok daha fazlasını kazanıyorum. Kafam rahat. Zamanım bol. Hayatımı yaşıyorum.''

Türkiye''de acilen yeni bir reforma ihtiyaç var. Daraltan değil. Müteşebbisin yeteneklerini ortaya çıkartan. Teşvik eden. Haklarını koruyan. Taciz etmeyen.

Aksi halde Türkiye kabuğunda kısılıp kalacak.