Soyguna devam-1

Soygunun böylesine de pes doğrusu. İşin kötüsü sorumluların cezalandırılacağına kimse inanmıyor.

Hükümet, bankaların içinin boşaltılması suretiyle soyulmasına göz yummaya devam ediyor. Soygun hükümetin bilgisi ve dolaylı desteği ile sürdürülüyor. Batan 5 bankanın içi bir günde boşaltılmadı. Bankalar yeminli murakıplarınca sürekli denetim altındadır bankalar. Yazılan raporlar da hükümete sunulur.

Cavit Çağlar''ın bankası İnterbank''a el konulduğu günlerde, 11 Ocak 1999 tarihinde bu köşede bakın neler yazmıştık:

Son günlerde bazı bankalara mali yapılarının bozulduğu gerekçesiyle Merkez Bankası tarafından el konuluyor. Daha doğrusu Merkez Bankası Mevduat Sigorta Fonu bankanın yönetimini devralıyor. Bu çerçevede önce Türkbank ve daha sonra Bankekspres müdahaleye maruz kaldı. En son Cavit Çağlar''ın bankası olan İnterbank''n yönetimi Fon''a geçti. Sırada birçok bankanın olduğu söyleniyor.

Bankalar hem Hazine ve hem de Merkez Bankası tarafından denetlenir. Bu denetlemelerde özellikle bankaların mali yapıları mercek altına yatırılır. Yani bankanın, müşteri talep ettiği anda parasını ödeyebilmesi son derece önemlidir. Eğer müşteri bankaya yatırdığı parasını vadesi geldiği halde zorlanıyor ise banka sıkıntıda demektir. Bankanın likit özelliğinin ortadan kalkmaması gerekir. Likidite problemi başladığında, bu problem geçici ise Merkez Bankası bu bankaya yardım eder. Para aktarır. Problem geçici değil kalıcı ise bankanın yönetimine el konulur.

Normal şartlar altında bankaların mali yapılarının bozulması için fazla bir neden yok. Özellikle hükümetin borçlanma politikası bankalara hem geniş bir hareket alanı sağlıyor ve hem de kârlı ve risksiz yatırım imkanı sunuyor. Bankalar % 80-90 faizle topladıkları mevduatları % 140 faizle devlete borç olarak veriyor. Normalde bu fonların sanayi ve ticaret kesimine kredi olarak aktarılması gerekir. Ancak kredi olarak verilmesi, devlete borç vermeye nazaran daha riskli ve getirisi de fazla değil. Bankaların kazançlarının büyük çoğunluğu kamu kağıdı ticaretinden oluşmaktadır. Son yıllarda sayıları hızla artan küçük bankalar için bu özellikle geçerlidir.

Yaşanan durgunluk ve kriz bankaları fazla etkilemedi. Çünkü mevduatlarının büyük bir kısmı devlete borç olarak verildi. Hiçbir riski yok. Eğer bankaların topladıkları mevduat ağırlıklı olarak krediye dönüşmüş olsaydı kriz bankaların çoğunu batırabilirdi. Peki nedir bankalar etkileyen? İki önemli etken var. Birincisi, bankaların grup şirketlerine verdikleri kredilerin geri dönmemesi. Bankalar genelde bir holdinge ait. Daha doğrusu holdingin sahibi olan aileye. Holding bünyesindeki şirketlere krediler açılıyor, teminat mektupları veriliyor. Holding bünyesindeki şirketlere verilen krediler geriye gelmiyor. Yani batıyor. Riskler geriye dönmeyince bankanın mali yapısı bozuluyor.

İkincisi ise bankalarda suistimal yapılması. Korkmaz Yiğit''in soruşturmasını yürüten savcı iddianamesinde, bankanın Korkmaz Yiğit''in eş-dost ve akrabaları tarafından kurulan şirketlere teminat almadan kredi verdiğini ve bu organizasyonun Korkmaz Yiğit tarafından yapıldığını belirtiyor. Bunun anlamı şu: Bankanın içi boşaltılıyor. Krediler hayali şirketlere veriliyor. Şirketler aldıkları krediyi geri ödemiyorlar.

Holding bünyesindeki şirketlere verilen kredilerin danışıklı-döğüş olup-olmadığı da bilinmiyor. Belki dönmeyeceği bilindiği halde bu şirketlere krediler açılıyor. Böyle yapılıyorsa bankanın içi yine boşaltılıyor demektir.

Mali açıdan zora giren bankanın Merkez Bankası''nca devralındığını belirttik. Devirden sonra bankanın yönetimi değişiyor. En önemlisi, tüm mevduat sigorta kapsamında olduğu için bankanın borçları Fon tarafından ödeniyor. Tabii batak krediler tahsil edilemiyor. Türkbank''a el konulduktan sonra 400 milyon dolar, yani 130 trilyon lira Fon''dan aktarma yapıldı ve bankanın borçları ödendi. Bankekspres''in Fon''a maliyeti 250 milyon dolar oldu. Cavit Çağlar''ın bankası İnterbank için 2 milyar dolara ihtiyaç olduğu söyleniyor. Halbuki Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda 1.2 milyar dolar yani 400 trilyon lira para var. Bu paranın İnterbank''ın ihtiyacını gördüğünü kabul edelim. Zor duruma düşecek bir sonraki bankanın durumu ne olacak? Para nereden bulunacak? Bütün mevduat sigorta kapsamında olduğu için Devlet mevduat sahiplerinin paralarını son kuruşuna kadar ödemek zorunda.

Banka satın alacak veya kuracak kadar paranız varsa bir bankaya sahip olun. Sonra topladığınız paraları, diyelim 300 milyon dolar, kurdurduğunuz hayali şirketlere kredi olarak verin. Krediler geriye gelmeyeceği için bankanıza Merkez Bankası el koyacak ve müşterilerinizin yatırdığı paraların tümünü ödeyecek. Milyonlarca mükellefin ödediği vergiden karşılanacak bu paralar. Siz de 300 milyon doları afiyetle yiyeceksiniz. Şu anda yapılan bu. Devletin savcısının iddiasına taşıdığı hususlar bunlar. Soygunun böylesine de pes doğrusu. İşin kötüsü sorumluların cezalandırılacağına kimse inanmıyor.