Yerli özel sektör aranıyor?

En çok vergi ödeyen kurumlar listesi ilginç gerçekleri ortaya çıkarıyor. Ekonomide devletin ağırlığı devam ediyor. Finans kesimi, önemli bölümü devlete verdiği borç paraların faizlerinden oluşan kârlarıyla ön plana çıkıyorlar.

Reel sektörün yani üretimin üst sıralarında özel sektör yok. Tabloya biraz daha yakından bakalım.

En çok vergi ödeyenlerden ilk 10''a girenlerin 5 tanesi banka. Diğer 5 tanesi de kamuya ait iktisadi kuruluşlar. İlk 10''da yer alan kurumlardan 7 tanesi devlete ait kurumlar.

İlk 20''deki kurumların 14 tanesi kamuya ait kuruluşlar. Geriye kalanların arasında yerli sermaye ağırlıklı kurum yok. Üç tane yabancı sermayeli kurum ilk 20 arasında görülüyor. Bunlar Citibank, Mercedes Benz ve Philip Morris. İlk 20''de banka dışında yerli özel kurum göremiyorsunuz.

Aslında bu sonuçlar sürpriz sayılmamalı. Devlet özel sektörün önünün açılması için yapılması gerekenleri gerçekleştirmedi.

Özel sektör güven ortamında büyür. İstikrarsızlık özel sektörün gelişmesinin önündeki önemli engellerden birisidir.

Ülkemizde her ikisi de mevcut. İnsanlar mallarının güven altında olduğunu hissetmiyorlar. Siyasi istikrarsızlık zaten mevcut. Esasında fazla belirleyiciliği yok siyasi istikrarın. Temel problem kurallardaki istikrarsızlıktır. Ticarette, vergide, dış ticarette kurallar o kadar sık değişiyor ki izlemek mümkün değil. Yatırımcı yarın ne ile karşılaşacağını bilmiyor.

Örneğin 5 yıl önceki şartları dikkate alarak yatırıma girişen müteşebbis bugün farklı bir vergileme rejimine uymak zorunda kalıyor. 5 yıl önce bugünkü şartlar sözkonusu olsaydı belki yatırıma yönelmeyecekti.

Sorunlar bu kadarla da kalmıyor. Bürokratik kadrolar müteşebbise destek olan ve onun işini kolaylaştıran bir mantıkla hareket etmiyor. Tersine bürokrasi bıktırıyor. Son günlerde patlak veren rüşvet skandalları müteşebbisin işinin ne kadar zor olduğunu ortaya koyuyor.

Bürokratik kadro uhdesinde bulunan yetkiyi bir hak ve ayrıcalık olarak görüyor. Kendisinin müktesebi olduğuna inanıyor. Böyle bir inanç ve üstünlük anlayışı ağır ve problem üreten bürokrasiyi doğuruyor.

Kurallar ne kadar karmaşıksa ve ne kadar sık değişiyorsa bürokrasinin ağırlığı o kadar fazladır.

İlginç bir hatıramı nakledeyim.

Gelirler Genel Müdürlüğü''nde daire başkanı olduğumuz günlerden bir hatıra. Yatırım indirimi şubesi bize bağlandı. Yüzlerce dosya getirdiler önüme. İmzalanması gereken dosyalar.

Yatırım indiriminin vergisel avantajlarından faydalanabilmek için Maliye Bakanlığı''ndan ayrıca izin alınması gerekiyordu. Bir işletme usulüne uygun olarak teşvik belgesi almış, bir de Maliye''den izin alacak. İzin almadan yatırım indiriminden yararlanamıyor. Bu izni almak için bazen aylarca bekliyor. Günde en az 15-20 telefon işlemin hızlandırılması için geliyor.

İznin hiçbir faydası yok. Sadece bürokrasi güç kullanıyor. Büyük şirketlerin yöneticileri daire başkanından ricada bulunuyorlar. Bürokrasi çevre genişletiyor.

Bu izni yarım sahifelik bir tebliğle kaldırdık. Kolay olmadı tabi. İzin alma zorunluluğu kaldırılınca bizim iş yükümüzde büyük bir hafifleme meydana geldi. Yatırımcı da gereksiz yere Maliye Bakanlığı''nın kapılarını aşındırmak külfetinden kurtuldu. Teşvik belgelerinin kontrolünde de hiçbir aksama meydana gelmedi.

Problem ve iş üreten anlayış halen üretimin ve ihracatın önündeki ciddi engellerden birisidir.

Bürokratik devlet anlayışından kurtulabilsek ekonomi de siyaset de rahatlayacak.