Yolun sonu

Nihayet bazı ekonomi yazarlarının ayakları yere değmeye başladı.

Ekonomiyi toz pembe bulutlar içinden değerlendiren, topu taca atan, hem İsa''ya hem Musa''ya diyenler bugünlerde ağız değiştiriyorlar.

Geç te olsa olumlu bir gelişmedir.

Örneğin bunlardan birisi, % 15 oranında DEVALÜASYON''u alternatif tedbir ya da politika olarak öneriyor. Evet, yanlış okumadınız, devalüasyon.

Öncelikle ifade edilmesi gerekir: Etkili gazetelerin köşelerinde bu tür yazıların yer alması ekonominin çok zor ve hassas bir durumda olduğunu gösteriyor. Artık saklanamaz, maskelenemez hale gelmiş demekki. Yoksa devalüasyon bazılarının korkulu rüyası.

Hükümetin ekonomiyi kontrol etmede kullanabileceği araçların gücü giderek azalıyor. 21 milyar Dolar döviz rezervi var ama dövize talep baskısı artıyor. Paranın dövize yönelmemesi için Hazine, borsadan çıkan para ile iç borcun reel faizine tekabül eden parayı borç alarak piyasadan çekmek zorundadır. Aksi halde para dövize yönelir, aşırı baskı sonucunda döviz patlar.

Borsadan çıkan para ile iç borcun reel faizine isabet eden parayı tekrar borçlanarak piyasadan çekme imkanı sınırsız değildir. Bu sınır vergi gelirleridir. 1999 yılının ilk 4 ayında faize ödenen para vergi gelirlerini aştı. En iyimser yaklaşımla 1999 yılının sonunda vergi gelirlerinin % 80''inden fazlası faiz ödemelerinde kullanılmış olacaktır.

Diğer taraftan, ithalattaki düşüşün ihracattaki düşüşten daha fazla oluşu nedeniyle, ithalatın ihracatı karşılama oranının yükseldiği ve dış ticaret açığının kapandığı; bu nedenle dövize olan talebin azaldığı gibi bir yorum yanıltıcı olur. Zira, cari işlemlerle ilgili diğer döviz girdilerinde ciddi azalmalar mevcuttur. Turizm gelirleri, işçi dövizleri ve diğer görünmeyen kalemlerde meydana gelen düşüşler ülkenin döviz ihtiyacını büyütecektir.

Hem iç ve hem de dış ödemelerden kaynaklanan talep ve iç borçta sınıra yaklaşılmış olması yeni kurulacak hükümetin dövizi uzun süre kontrol etme imkanını elinden almaktadır. Bu nedenle hükümet devalüasyon baskısına boyun eğmek zorunda kalacaktır.

İşin en ilginç yanı, ekonomiyi bu noktaya getiren politikalardan sorumlu olmamasına rağmen MHP, ortaya çıkacak kaosun sorumluluğuna ortak edilecektir.

Bize göre % 15''lik devalüasyon yeterli olmaz. En az % 25 oranında yapılması gerekir. Peki devalüasyonun etkileri ne olur? Kim kaybeder, kim kazanır?

TL cinsinden borcu olanlar kazanır, TL cinsinden alacağı olanlar kaybeder. En büyük TL borçlusu Devlet''tir. Devalüasyondan en karlı çıkan Devlet olur. Devlet''e borç para verenler kaybeder. Hazine''nin iç borcu reel olarak devalüasyon kadar azalır.

Döviz borcu olanlar kaybeder. Bu arada açık pozisyonu bulunan bankaların mali yapıları bozulur. Bir çok küçük banka batar.

Fiyat seviyesi yükselir. Ücretlilerin maaşları reel erezyona uğrar, bunların satın alma gücü düşer.

Fiyat seviyesinin yükselmesi aynı oranda vergi gelirlerine yansır, vergi gelirleri artar. Artan vergi gelirleri ücretlilere ve çiftçiye aktarılarak bunların kayıpları kısmen de olsa telafi edilebilir.

İhracat artar, ithalat azalır. Üretimde artış olur. İstihdam imkanları büyür.

Dış ticaret hadleri aleyhimize döner.

Bu noktadan sonra ekonomide sancısız iyileşme sağlanamaz. Toplum şu anda ürettiğinden daha fazla tüketmektedir. Tıpkı aylık geliri, örneğin 100 milyon lira olan bir kişinin her ay 125 milyon lira harcaması gibi. Toplum reel tüketim seviyesine getirilmelidir. Devalüasyondan sonra genel refah seviyesi düşer.

Kısacası aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık.

Öyle görülüyor ki sakal olacak. Yani devalüasyon. Allah hepimize yardım etsin.