Istırabın daimileştirilmesi...

Geçen yazıdan devam ediyoruz... Okuyucu dostlardan gelen ''not''ların yönlendirmesiyle, geçen yazının içeriğinin, değinilmesi istenilen iki konuya nasıl temas ettiğine göz atacağız...

Istırap, tek bir şekilde daimileştirilebilir: örtbas edilmek yoluyla...

Giderek, ıstırabın ''müesseseleştirildiği'' bir süreç yaşıyoruz. Bu sürecin en etkili odakları ve aktörleri de insan hayatının bu kadar ıstırabı haketmediğini söylemek adına ''varlık'' veya ''iş'' bulanlar.

Sokakta gözlerden kaçırılması artık imkânsız hale gelmiş olan derin mutsuzluğun, hangi ''ittifakların'' ürünü olduğunu iyi belirlemek gerekmektedir. Ekmek bulmakta zorlanan insanların bildik mutsuzluğu değil çünkü bu. Özgürlüğü ellerinden alınmış, inançları aşağılanmış insanların yüzlerinde taşıdıkları çizgilerin anlattığının ötesinde birşey geziyor artık sokaklarda. ''Yabancı bir mutsuzluk'' bu. Yabancılaşmasının sebebi, o derin mutsuzluğun, bildiği yollardan sesini duyurma imkânlarını her geçen gün biraz daha kaybetmesi. Çünkü ne büyük yoksunluklarla kuşatılmış olursa olsun, bu ülkedeki insanların sesini bir şekilde duyurması halinde nelere katlanabildiğini bütün canlılığıyla önümüze seren bir tarihin içinden geliyoruz. Üstelik bu tarihe dokunmak için sadece kolumuzu uzatmamız yeterli olacaktır...

O zaman bahsetmek istediğimizin kıyısına biraz daha yaklaşmış oluyoruz. Mutsuzluğu doğuran herşeyin ağır bir aşağılanmanın ''dolayımından'' geçmesi sözkonusu olan. ''İnsan hayatı''nın, ''piyasa''nın ya da ''devlet''in kodlarına fon oluşturmadan değer bulamaması aşağılanmayı doğuruyor. Mutsuzluğun ıstıraba dönüştüğü yer de burası zaten. ''Istırabın daimileştirilmesi''ne en büyük katkı ise, ıstırabı görmesi ve sesini çıkarması gerekenlerin, taammüden susmasından ya da başka şeyleri konuşmayı öncelikli mesele haline getirmelerinden kaynaklanıyor. Böylece, ıstıraba karşı yükselmesi gereken ''ses''e mekân olması gereken yerler, ''ıstırabı daimileştirme''nin araçları haline geliyor...

Bu araçların en etkilisi legal ''siyasal muhalefet''i temsil eden odaklar. Bu ülkede siyasetin enstrümanlarını kullanarak siyaset adına yapılması gerekenleri unutturmak, giderek derin bir aşağılanmanın gündelik hayatın tek dinamiği haline geldiği bir toplumsal yapıda, insanların ıstırabının artmasına göz yummaktan başka bir şey yapmak değildir. ''Siyasal muhalefet'' adına ortaya koyulanların, ''muhalefet''in içini boşaltmanın adresi haline gelmiş olması ve insan hayatına temas etmeyen, insan hayatı üzerinden steril saflaşmalar üretmeye soyunan süreçlerin gıdası haline gelmiş bulunması, ıstırabın örtbas edilmesinin en açık ve vahim örneğini oluşturmaktadır. ''Öteki Türkiye'' tartışmasına katılmak konusunda en mecalsiz partilerin, bütün varlık sebeplerini ve siyasi başarılarını ''öteki Türkiye''nin sesi olma iddiasından almaları gerçeği, trajedinin omurgasını oluşturmaktadır.

Bir de medyanın topyekûn tavrı var tabii. Medyanın geneli ıstıraba karşı her geçen gün biraz daha ''körleşmeye'' devam ediyor. Bu tek kelimeyle korkunç bir insanlık durumuna işarettir. Bundan daha kötüsü ise ıstıraba değiniyormuş gibi yapıp, her türlü duyarlılığın içini boşaltma çabası. Yani ''öteki Türkiye''nin sesini yansıtıyormuş gibi yapıp, ''öteki Türkiye''nin telaffuzunu taklit ederek, hiçbir şey söylememe görevini yerine getirenlerin yaptığı, bu ülkenin büyük kalabalıklarını kendi ülkelerinde ''yürüyen gölgeler'' haline getiren sürecin en besleyici gıdası durumunda.

Suskunlaştırılmış insanların sesini duyurma adına kurulan ''iletişim mekânları''nın, çıkışı bu iddiaya dayanan ''dilsel barınaklar''ın, ıstırabın yüz çizgilerini yansıtmaya en uzak yerler haline gelmesi, ıstırabı üreten süreçlerle kurulan bilinçsiz ittifakların en önemlileridir. Örneğin, TGRT''de, ABD''de bir hayvanat bahçesinden kaçan bir hayvanın serüveni (!) adına ortaya koyulanlar bir haber bülteninin ağırlıklı bölümünü oluşturabiliyor ya da ABD Başkanı Clinton''un noel sebebiyle küçük çocuklara masal okuması insani duyarlılık adına ortaya dökülen en önemli malzeme haline getiriliyor –üstelik bu tarz, artık bu kanalın ''haber genetiği'' haline gelmiş bir durumdur.

Istırabın ''örtbas edilmesinin'' en ibretlik örneği ise Kanal 7''nin Türkiye''nin içinde olup bitenlere dönük haber politikası. Haberlerin ''iç mimari''sini, CNN''nin ciddiyetinin kabuğu ile herhangi bir televole''nin hafifliğinin ''harmanlanması'' belirliyor. Ciddiyet, siyasetin ve toplumsal olayların ''hurdalığına'' yönelirken; hafiflik, siyasetin ve toplumsal duyarlılığın ''mutfağını'' işgal ediyor. Basit haberlerdeki sözde vurgulu pozisyonlar, derin haberlerdeki açık ''geciştirmenin'' kamuflajı haline getiriliyor. Özellikle ıstıraptan yüksek pay alan insanların bu kanalı dikkatle ve ''herşeye rağmen'' seyretmeye devam ettikleri gözönüne alınırsa, giderek dozu artan bu durumun önemle işaretlenmesi gerekecektir. Çünkü yapılan çok bildik birşeydir: ''Telaffuzun'' istihdamı adına ''duyarlılık'' işsiz bırakılıyor, ''kelimelerin'' görünürlüğü uğruna ''anlam'' buharlaştırılıyor ve ''duruş'', ''durum''a boğduruluyor. Bu hal, bir kanalın özel serüveni olmaktan çok, bu ülkede sahici bir çaba adına ortaya koyulanların nasıl ve ne şekilde ''mekânsızlaştırıldığının'' genel serüvenidir –Kanal 7 bunun trajik ve şimdilik son halkasıdır...

Bu örnekler önemli değil aslında. İnsan hayatının önemsizleştirilmesinden doğan ''ıstırabın daimileştirilmesi''ne katkıda bulunan bir iki küçük nokta bu örnekler. Bunlara okuyucu dostların soruları üzerine değinmek zorunda kaldım. Asıl dikkat edilmesi gereken, geçen yazıda değindiğimiz, ''piyasa''nın ya da ''devlet''in iktidar refleksiyonuna fon olmadan insan hayatının özgül bir ağırlık oluşturamaz hale getirilmesidir. ''Piyasa''nın ya da ''devlet''in iktidar alanlarında oynamaktan başka bir bakışı kalmamış mevcut ''siyasal evren'' içinde konuşmaya devam etmek yerine, insan hayatının özgüllüğü adına ''kamu''nun yanında yer alacak bir siyasal pozisyonun inşasını tartışmak gerekmektedir. Bunun siyasal karşılığı olacak bir siyasal hareketin nerede durması gerektiği en hayati meseledir.