"Dayatma"nın yörüngesinde "yeniden yapılanma"

FP''nin kapatılma baskısı altında tutulduğu, Mesut Yılmaz''ın üstün feragat ve fedakarlıklarının gündeme ''sürülmesiyle'' Çiller''siz bir DYP''nin inşa edilmeye çalışıldığı bir noktada merkez sağ için yeniden yapılanma çağrılarının gündeme gelmesinin ne anlama geldiği üzerine kafa yormakta fayda var.

DP''yi bu ülkenin siyasi dengeleri içinde anlamlı kılan şey, CHP''nin tekelci bir siyasi odak olmasına karşı denge unsuru olmasıydı. Cumhuriyetin kurucu iradesinin birebir karşılığı olmasa da görece ''kurumsallaşmış'' ifadesi olmanın verdiği güçle CHP''nin gemiyi tek bir yöne yatmış olarak yüzdürmekte diretmesinin karşısına DP''nin çıkması/''konulması'' bir bakıma geminin ''doğrultulması'' anlamına geliyordu. Fakat bu geminin rotası ile ilgili bir ''tercihi'' değil, gemi hangi rotayı takip edecekse (ki, buna bugün dahi adamakıllı bir karar verilebilmiş değildir), onu doğru düzgün yapabilmesi için gereken ayakta durmayı temsil ediyordu.

DP''liler yıllar içinde geminin doğrultulmasının aynı zamanda bir ''rota tercihi'' olduğunu, CHP''liler de bunun geminin yoldan çıkması anlamına geldiğini söyleyip durdular. Böylece siyasi denklem ile ilgili tartışmalar zaman içinde siyasi pozisyonların haklılaştırılması için kullanılmaya başlandı. Oysa mesele açıktır. DP, CHP karşısında ülkedeki güç dağılımının dengelenmesi bakımından anlamlı olmuştur, ama bu, DP''nin bir başına demokratik bir varlığı temsil ettiği anlamına gelmez. DP''nin CHP otoriterliği karşısında ''duruş''u ve dengeleyici işlevi demokrasiye ''alan açmıştır'', ama bu, DP''nin Türkiye''de demokrasinin ''taşıyıcısı'' olduğunu söylemeye yetmez.

Günlük uygulamalardan tutun da siyaset bilimci gözüyle DP döneminin değerlendirilmesine ilişkin teorik açılımlara kadar birçok paragraf başlığı CHP karşısındaki ''duruş''undan arındırılmış bir DP''nin demokrasi kavramıyla irtibatlandırılmasında ciddi sıkıntıları gündeme getirir. Dolayısıyla DP''nin ''içeriği'' ile siyasi ''pozisyonu'' ve ''işlevi'' arasında hatırı sayılır ve kesinlikle ihmal edilemez bir fark/mesafe olduğu kaydedilmelidir.

Bu farkı en çok görmezden gelen kesimler, dini hassasiyetlerin kamusal alanda ve/hatta kamu alanında daha görünürleşmesini talep eden kesimler olmuştur. Sürekli himaye arayan bu kesimler, kendileri bir demokrasi mevzisini ''hazır'' bulmuş olan DP''nin himayesine girmeyi tercih etmişlerdir. Bugüne kadar da bu kesimler hem merkez sağ''ın merkez sol''a karşı oy deposu olarak araçsallaştırılmışlar, hem de merkez sağ''ın kendi iç iktidar kavgalarında kelimenin tam anlamıyla kullanılmışlardır.

Aydın Menderes''in istifa etme biçimi ve istifasından sonra Yavuz Donat aracılığıyla yaptığı çağrı tam da bu tarihselliğin yeniden ama daha zararlı bir biçimde ''üretilmesine'' oturuyor. Menderes''in RP''ye geçiş sürecinde ''diğer'' partilerdeki muhafazakarları Yahudi dükkanındaki Besmele levhasına benzeten sözleriyle bugünkü tavrı arasındaki çelişki, merkez sağ siyasetçilerden himaye talep edenlere, merkez sağ siyasetçilerin ''kullanışlı malzeme'' muamelesi yapan geleneksel tutumunu/karakteristiğini bir kere daha teşhir ediyor.

Bu karakteristik her türlü demokratik talebi CHP tipi otoriterliğe karşı savunuyor gibi yaparken, kendisinin demokrasi adına tavır alması gereken pozisyonda ise meseleyi götürüp bir başka otoriterliğe teslim etmiştir. Şimdi bu aynen olmakla birlikte, ek olarak, CHP-DP dengesinin yeniden tek kutuplu bir yöne çevrildiği görülüyor. Menderes''in yaptığı yeniden yapılanma çağrısının içeriği, bu ülkedeki iyi kötü dinamik bütün toplumsal taleplerin bir kere daha güç kullanımını tekelleştirmek isteyenlere teslim edilmeye çalışılmasıdır. Tekelci güç, bugün, düne kadar CHP tekelciliğine karşı mücadele eden bir geleneğin soyadı dolayısıyla mirasçısı olarak görülen bir siyasetçinin desteğini almıştır. Menderes''in sözde sağduyulu tavrının ve çağrısının mevcut denklem içinde denk düştüğü durum tekelci güce aktif destek sağlamaktan öte birşey değildir. Geminin yine tek bir tarafa yatırılmasını rota tayini gibi pazarlamaktır. Adına yeniden yapılanma denilmemesi gereken bu sanal yeniden yapılanma çağrısı, ''dayatma''nın gölgesinde yeniden yapılanma oyunu oynayarak her türlü toplumsal talebi pelteleştirmekten başka birşey değildir.