Ekonomide açılma, siyasette kapanma?

Ekonomik alanda liberalleşmeden bahseden Türkiye''nin siyasal alandaki sürekli ve egemen gündemi askerler ve siyasetçiler arasındaki çatışma alanları.

Siyasal alandaki sertleşmelerin yoğunlaşmasına rağmen ekonomik alanda güler yüzlü bir tablo çizilmesi ve özellikle yabancı sermayenin ilgisinin arttığına dair işaretlerin Davos''ta alınmaya devam etmesi/ettiğinin söylenmesi yeni bir tabloya işaret ediyor.

Normal şartlar altında siyasetin sertleştiği bir ülkeden kaçınması beklenen yabancı sermayenin, "kaçınma" reflekslerinin, siyasal alanda yeterince sert bir hava soluyan Türkiye şartlarında görece "yavaş" çalışması bu tablonun hakim rengini oluşturuyor.

Yabancı sermayenin istikrarsızlık sinyalleri veren ülkelerden kaçınması bilinen bir gerçek. Bu kaçınmanın dinamikleri de küreselleşme dönemiyle beraber tamamen açık bir şekilde ve yaptırımların "eşliğinde" ifade ediliyor. Bir ülkede demokratik düzenin devamlılığını yatırımların güvencesi açısından zorunlu görüyor yabancı sermaye. "İstikrar"ı da bu çerçevede tanımlıyor. Demokratik düzenin sağlıklı bir şekilde işlemesi bir "istikrar" çerçevesi olarak kabul ediliyor ve buna aykırı uygulamalar, ekonomik göstergeler ilk bakışta performanslı gözükse de, yabancı sermayenin o ülkeden kaçınması için yeterli oluyor.

Demokratik düzenin sağlıklı işlemesine aykırılık teşkil eden en önemli gösterge de asker-sivil ilişkilerindeki sertlikler ve askerlerin siyasete müdahale anlamına gelen tasarruflarının söz konusu olması... Uluslar arası kuruluşların kredi notu vermesinde bu faktörün de etkili olduğu biliniyor.

Türkiye açısından tablo ise sanki tam aksi istikamette seyrediyor. Ekonomik alanda liberalleşmeden bahseden Türkiye''nin siyasal alandaki sürekli ve egemen gündemi askerler ve siyasetçiler arasındaki çatışma alanları. Bu nedenle çağdaş demokrasilerin tam tersine bir istikrar algısı var Türk siyasal sisteminin. Çağdaş demokrasiler için istikrarsızlığın giderilmesinin yolu daha çok demokrasi iken, Türkiye için istikrarın göstergesi daha az demokrasi. Bir bakıma Türk siyasal sistemi "demokrasiyi azaltarak istikrarı korumak" şeklinde hassasiyetler geliştirmiş durumda ve işlerliğine en büyük katkıyı da istikrar lehine demokrasinin hizaya sokulmasına dönük hamlelerle sağlıyor.

Bu tablo, kendi çıkarları ile demokrasinin çoğaltılması arasında paralellik kuran büyük sermayenin Türkiye''deki yatırım alanlarından kaçınmasını gerektiriyor. Fakat gerek hükümetin açıklamaları gerekse büyük gazetelerin ekonomi sayfaları başka şeyler söylüyor; Türkiye''ye dönük yabancı ilgisinin arttığından haber veren yazılar okuyoruz her gün.

Bu ise hükümet çevrelerinden yayılan havanın aksine, Türkiye''nin orta vadeli çıkarları açısından hiç de iyi bir gelişme değil. Bu durumda Türk siyasal düzeninin Batı tarafından "küreselleşme standartlarının dışında" bir çerçeveye oturtulduğu sonucu çıkıyor.

Çünkü dünyanın bir birinci sınıf ve küreselleşme ile "teminat" altına alınan standartları var, bir de ikinci sınıf ve küreselleşmenin "zaafı" olarak göz yumulan standartları var. Totaliter Arap rejimleri ikincisine girenlerin en açık örneğini oluşturuyor. Küreselleşme standartlarının dışında, modern dünyanın "genetik artığı" gibi algılanıyor bu rejimler ve demokrasiyle bağlantısızlıkları, uluslar arası finans çevrelerinin buralardaki çıkarlarının bekası bakımından görmezden geliniyor. Bir bakıma buraların halklarının insan hakları ihlallerine maruz kalmaları da buralardaki düzenin demokratik düzenin birinci sınıf düşmanı olması da beyaz dünyalıların hayat standartlarının korunması adına söz konusu edilmiyor.

Birinci kategori, küreselleşmenin dinamik unsuru olan veya olmaya aday ülkeler için geçerli ve "geleceğin dünyasının adresini" oluşturuyor, ikinci kategori küreselleşmenin çıkarları için kurgulanıyor ve geleceğin dünyasında yeri olması düşünülmüyor.

Bizim şüphelerimiz de bu noktada depreşiyor işte.

Siyasi standartları bakımından birinci kategoriden uzak olan ve uzaklaşma konusunda "irrasyonel bir kararlılık" gösteren Türkiye''ye yabancı sermayenin ilgisinin arttığının söylenmesi, Batı''nın Türkiye''yi ikinci kategoriye doğru "dışladığı" şüphesini uyandırıyor. Siyasi ve demokratik standartları sürekli düşen bir ülkenin, yabancı sermayenin ilgisine maruz kalması, o ülkenin geleceğin dünyasının dinamiklerinden biri olarak algılanmadığı, sadece geleceğin dünyasının çıkarlarının bekası açısından kullanıma uygun bir ülke olarak algılandığı anlamına gelir çünkü.