Güçlü demokratlık

Demokrasi talebini önceleyen siyasi partilerin karakterlerinin baskın özelliği çok kırılgan olmaları. Yakın zaman dilimi içinde Yeni Demokrasi Hareketi (YDH) bunun bilinen en meşhur örneği olarak akıllardadır. Saf demokrasi talebiyle kurgulanan ve yıllardır bahis konusu olan yapısal reformları radikal bir proje ile gerçekleştirme iddiasında olan bu tip partiler olduğu gibi, son seçimlerden önceki DYP''de olduğu gibi demokrasi talebini dönemsel olarak önceleyen, vurgulayan örnekler de var ve bu dönemsel örnekler de aynı kırılganlığı taşıyor. Siyaset hayatımızın en dikkat çekici özelliklerinden biri de saf demokrasi talebiyle sahneye çıkan partilerden hiçbirinin neredeyse iki tam seçim dönemi bile hayatta kalmamaları. Tek partili dönemde merkezi ideolojiyi temsil eden devlet partisine karşı yine devlet erkinin himayesinde kur(g)ulan(an) muhalefet partileri, demokrasi talebinin dozu kaçınca hemen kapatılmışlardır. YDH örneği partiler ise seçimlerde alamadıkları oy sebebiyle halkı suçlayarak, saf demokrasi talebiyle içiçe kimliklerini bir kenara bıraktıklarından ya tamamen ya da fiilen kendi kendilerini feshetmişlerdir. DYP türü partiler ise demokrasi talebini belli bir iktidar alanını açmak için kullanmışlar, Demirel örneğinde başarılı olduktan hemen sonra, Çiller örneğinde ise başarısızlığı akabinde demokratlığı terketmişlerdir. Fakat her halukarda demokratikleşmenin önündeki engelleri noktasal müdahalelerle değil, radikal bir demokrasi projesi ile kaldırmak ve demokratikleşmeyi gerçekleştirmek isteyen siyasi vurgular bir seçim dönemini tam olarak doldurmadan silikleşmişlerdir.

Demokrasi projesiyle içeriklendirilen partilerin seçimlerde yeterince oy alamaması, bu partilerin kurmayları tarafından hep halkın demokratik bilincinin eksikliği ile açıklanmıştır. Bu açıklama bir adım sonrasında halkın karakteriyle demokrasi arasında bir doku uyuşmazlığı olduğu yargısını beslemiştir. Bu da dolaylı olarak demokrasinin bu toprağın genetiğinde olmadığı şeklindeki bir determinizme dayanmıştır. Kuşkusuz normalde ciddiye alınması mümkün olmayan, sadece psikolojik tatmin aracı ve ''mikro-iktidar''ların pekiştirilmesi anlamı taşıyan bu açıklamaların sözkonusu olan şey ''siyaset'' ise tamamen ''saçma'' kategorisine girdiği açıktır. O zaman önümüze daha zor bir soru gelmektedir. Kağıt üzerinde mükemmelleştirilmiş olan demokrasi projeleri ile halkın arasındaki ''mesafenin'' kaynağı nedir?

Bu sorunun cevabı dillendirilen demokrasi projelerinin iç mimarisine ilişkin bir yaklaşımın geliştirilmesiyle bulunabilir. Partiler tarafından ''piyasaya'' sunulan projeler, organik olmaktan ziyade sentetik bir karakter sergilemektedir. Demokrasi, halkın sorunlarına dönük bütüncül bir çözüm önerisini değil, salon-içi iktidar kavgalarında kullanışlı bir araç olarak ele alınmaktadır. Halkın sorunlarının çözümünü değil, halkın sorunlarını manivela gibi kullanarak iktidar mücadelesinde elverişli bir pozisyona gelmeyi ifade etmektedir. Son seçimler öncesinde görülen açık bir gerçek vardı: ANAP 28 Şubat''tan yana tavır alınca, DYP''ye demokratlık yapmak düştü. Bugün ANAP malum tavrının zararını gördüğü için yer yer demokratik çıkışlar yaparken, DYP başarısızlığını telafi etmek için sık sık şoven çıkışlar yapmaktadır. Çiller''in demokratlığının salon''dan dışlanmışlığını gidermeye dönük taktik bir hamle olduğu bugün daha açık görülmektedir. Salon''a yeniden dahil olmak için sokak öne çıkarılıyormuş gibi yapılmıştır. Fakat bunun görülmesi için bu derece çıplaklaşmasını beklemeye gerek yoktur. Radikal bir demokrasi projesi ile ortaya çıkan bütün partiler demokrasi taleplerini rakiplerini siyaset sahasında geriletmek üzere sevk ve idare etmektedirler. Demokrasi talebi kendi işlerine yarayacaktır ama halkın hangi derdine çözüm olacağı belli değildir. Demokrasi talepleri ile halkın hayat standartının yükseltilmesi arasında sağlam köprüler kurulamamaktadır. Demokrasi söylemi hep bu kırılganlıkla sahneye çıkmaktadır.

Dünyadaki demokrasi mücadelesinin her aşamasında halk daha çok demokrasi ile daha çok ekmek arasında doğru orantılı bir ilişki olduğuna inanmıştır. Demokrasi talep etmenin günlük hayatında ekmek kadar somut karşılıkları olduğunu görmüştür. Gerçek demokratlar halka iradesini ve ekmeğini ancak demokrasi yoluyla kazanabileceğini anlatmışlardır. Büyük mücadeleler vermiş halklar böylece tarihin sık tekrarlanan oyunları karşısında iradelerini -görece- muhafaza edebilmişlerdir. Önlerine ''daha iyi siyaset'' adına koyulan projeleri, daha çok özgürlük ve daha çok ekmek vadedip etmediğine bakarak ''test'' etmişlerdir. Ağacı meyvesinden tanıyan bir siyaset felsefesini gündelik hayatın harcına katabilmişlerdir. Türkiye''de ise ''adil düzen'' denirken ''demokrasi'' unutulmaktadır, ''demokrasi'' demenin gerekliliğine kanaat getirildiğinde ''adil düzen'' bir kenara bırakılmaktadır. ''Büyük Türkiye'' denirken ''hukuk devleti'' ortada yoktur, ''hukuk devleti''nden bahsederken bunun ''büyük Türkiye''nin adresi olduğu akla gelmemektedir. ''Demokrasi'' ile ''ekmek'' arasında hep bir dilemma vardır. Bu dilemmanın varlığını sürdürdüğü noktada ise halk ile gerçek siyaset arasına ''mesafe'' girmektedir.

Bugün gerçek demokratlık, demokrasiyi baskı altına alan devlet erki''ne direnmek kadar demokrasiyi salon-içi iktidar kavgalarının aracı haline getiren kırılgan demokratlığa da direnmek durumundadır. Demokrasi ile hayat standartının yükseltilmesi arasındaki ilişki halka anlatılmalıdır. Gücünü halktan alan bir demokrasi talebi bu gücü dolaysız bir şekilde halka aktarabilme kabiliyetine sahiptir. Gerçek demokratlık bu ilişkiyi kurarak ''demokrasi''yi elitlerin kavgasının bir enstrümanı olmaktan çıkarmaktır. Devlet erki''nin demokrasiyi ''baskılayan'' uygulamalarına da, kırılgan demokratlığın demokrasiyi ''sulandıran'' tasarruflarına da direnebilecek güçlü demokratlık budur.