İstanbul"un dipnotu olarak Ankara: 18 Nisan seçimleri...

Seksen''li yılların sonunda ince bir sızıntı olarak ortaya gelen İstanbul eksenli bazı gelişmeler, 90''lı yılların başında iyice belirginleşti. Göçün yarattığı hareketlilik başta olmak üzere, özellikle Ankara''nın temsil ettiği pekçok yönetsel ve siyasi arızaya karşı sessiz sedasız başlayan ve gittikçe yerini sağlamlaştırarak derinleştiren tepkiler, İstanbul''un varoşlarında boy gösterdi. Buna karşılık ise sermayenin belirleyici olduğu, ideolojik olarak daha sonraları kendini "laiklik"le sınırlı ifade etmeyi daha kazançlı bulacak olan "yaşam tarzı"nın kotardığı "tedbir", bir tür "İstanbul milliyetçiliği" geliştirmek oldu.

İstanbul''un kültürel ve tarihi dokusuna gönderme yapan imalarla muhafazakarlığa, turizm gelirine vurgusu ile bir tür Kapalıçarşı anonimliğine, bütün bunların üstüne yerleşen ve dünya standartlarında mali hacim ve ücretlendirme üzerinde yükselen "hizmet sektörü" ile de Ankara''nın çarıklılarına karşı İstanbul''u cephe olarak inşa etmeye soyunmuş borsa ve internet kuşağına bağlanan bu malum milliyetçilik, bütün kültürel, ekonomik ve siyasi içerimlerinin gerisinde İstanbul''u "sterilleştirme" arzusunu ustalıkla gizledi.

Ustalıkla gizlenen sterilleştirme talebi ve amacı, Anadolu''dan İstanbul''a gelenleri geri göndermek, seçkin mekanları köylülere (!) açmamak, İstanbul''u Ankara karşısında özerk hale getirmek ve herşeyden önemlisi de İstanbul''u Ankara''nın limitleri dışına taşıyarak uluslararası ekonomik trendlere "bağlamak" amaçlarını harmanlıyordu. Anadolu''dan gelenlerin RP çevresinde kümelenerek yarattığı istenmeyen gücün kırılması ancak böyle mümkün görülüyordu. Bu çerçevede masum ve demokratik tepkiler olan; Ankara''nın hantallığından kurtulmak için devletin yeniden yapılandırılmasının gerekliliği, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve İstanbul''un özel bir yönetim yapısına kavuşturulması gerektiği gibi talepler, bir yolu bulunup İstanbul milliyetçiliği ile temayüz eden oligarşik taleplere doğru eğilmeye çalışıldı. Fakat 94 seçimlerinde İstanbul''u RP''nin kazanması ve ardından gelen başarılı yönetim, İstanbul milliyetçiliğinin oligarşik taleplerinin önünü keserken, bütün katmanlarıyla da İstanbul''un sterilleştirilmesi projelerini bir kenara attı.

28 Şubat''la birlikte steril talepler bu sefer ekonomik ya da kültürel manipülasyon yerine daha usturuplu bir yöntemle meydana çıkıyorlar ve kendi taleplerini "laiklik" adı altında inşa etmeye çalışıyorlar. Kaymak tabakası çıkarlarını korumak üzere İstanbul''u Ankara''dan bağımsızlaştırma arayışlarına, İstanbul''un yapısal gereklerini gerekçe göstererek zemin yaratmaya çalışıyor. Ankara''nın siyasetçisine karşı İstanbul''un işadamı yöneticilerini yaratma çabası bu noktada gündeme geliyor. Sabancı''nın isminin gündeme gelmesi ve Sabancı''nın kendi üzerinde neredeyse mutlak bir mutabakat talep ederek görevi kabul edebileceğini söylemesi bu açıdan çok manidardı.

Bütün bu karmaşık süreçlerin biraraya gelmesi İstanbul''u bir kez daha, ama bu sefer daha hayati bir şekilde seçimlerin merkezi haline getirdi. 28 Şubat''tan şimdilik kazançlı çıkan partiler kendi ideolojik savrulmuşluklarını ve demokratik zaaflarını İstanbul''u kazanarak gidermeye çalışacaklar. Bunu yapmaya çalışırken de kuşkusuz "İstanbul milliyetçiliği"nin içerimlerini -el altından- gerçekleştirme sözü vererek, medyanın ve sermayenin desteğini yanlarına almaya çalışacaklar. Böylece 28 Şubat''la birlikte silindikleri varoşlarda kaybettikleri gücü bir başka yönden kazanmaya çalışacaklar.

28 Şubat''ın mağduru olan partiler, kendilerini mağdur eden birçok bileşkenin temsili olan Ankara''ya karşı İstanbul''u almanın moral ve siyasi desteğini talep edecekler. Böylece İstanbul milliyetçiliğinin Ankara''ya karşı kurgulamaya çalıştığı steril İstanbul''a karşı, varoşların öfkesini sırtlayarak, biraz organik, biraz el değmemiş ve biraz da ricat hattı olan bir İstanbul kurgulamaya çalışacaklar.

Böylece İstanbul birbirine karşı siyasi hareketlerin de, birbirinden farklı taleplerin de ortak sığınağı olarak seçimlere damgasını vuracak. Siyasi akış yön değiştirerek Ankara''dan İstanbul''a değil, İstanbul''dan Ankara''ya doğru hareketlenecek. Artık Ankara ancak İstanbul''daki siyasi gücün desteği ile Türkiye''ye hitap imkanı bulacak. Ankara seçimleri İstanbul seçimlerinin sadece dipnotu olarak değer ifade edecek...