Küreselleşme karşıtlığı sadece "içe kapanma" mı demektir?

Türkiye''deki siyasi çekişmenin yatay keseni, Avrupa Birliği''ne tam üyelik üzerinden küreselleşmenin dışında kalmamak olarak veya tam bağımsızlık adına Türkiye''nin büyük entegrasyonlara üyeliğini engellemek şeklinde inşa edilmiş durumda. Bu tarafların kendilerini tanımlamaları veya karşı saftakiler tarafından adlandırılma biçimleri değişebilir. Fakat temelde, Türkiye''nin iç politik dizaynına bağlı olarak, dış dünya ile ilişkilerinin nasıl olması gerektiği zemininde bir saflaşmadan gıdalanan şema egemen.

Bu şemanın ne kadar sahici olduğu, küreselleşmeyi veya bağımsızlığı/milli egemenliği ne kadar gerçekçi temelde algıladığı çok tartışma götürür. Çünkü özellikle politik aktörler zemininde, statükodan güç alanlar ile statükodan güç alamadıkları için iktidar fırsatını kaçırdıklarını düşünenler arasındaki bir kutuplaşma belirliyor, siyasal kavramların ağırlığını.

En son Kanada''da ortaya çıkan "küreselleşme karşıtı" gösteriler ise biraz daha dikkatli bakmayı gerektiriyor olan bitene. Çünkü olup bitenler dünyadaki "siyasal tasavvur"u etkileyecek bir gelişme çizgisine evriliyor. Bir zincir gibi dünyanın birçok yerinde küreselleşme karşıtı gösterileri çoğalıyor ve içerikleniyor. Medya, sadece küresel ekonomiyi temsil eden siyasal ve ekonomik toplantılara dönük protestoları gündeme getiriyor. Fakat küreselleşme karşıtı protestolar çok daha fazla sayıda ve edebiyatı, müziği, örgütlenmemiş siyaseti ve günlük eğilimleri belirleyecek derecede "derinleşiyor"; bir tür "new age". Olayın görece bir metafizik boyutu da var. Dünya gerçekleri ile karşı karşıya bırakılan insanlar, dünya gerçeklerinin insanı "nesneleştirici" nüfuzuna dikkat çekerek, "insan denen meçhul"ün bundan daha öte ve anlamlı bir varlık olması gerektiğini gündemleştiriyorlar. Üstelik küreselleşme karşıtı protestolar, sadece işsizlerin ya da yarı-lümpenlerin bir tepkisi değil, başı çekenler "orta sınıftan insanlar" çoğunlukla. Bu durumda "küreselleşme karşıtlığının küreselleşmesinden" sözetmek gerekiyor.

İşte siyasetin yeni tanımı ya da yenilenmesi gereken tanımı burada uç vermeye başlıyor. "Yinelenerek yenilenmesi" gereken bir tanım belki de bu. Siyaset giderek sterilleşen anlamıyla sadece refahın nasıl elde edileceğinin payandası haline gelmiştir. "Küresel zihin" denen şey, dijital ekonomiye olabilecek en rahat ortamı sağlama görevi verilmiş bir siyaset tasavvuruna sahip. Siyasetin bunu sorgulaması ya da "insan gerçeği" adına bir itirazı dillendirmesi "azgelişmişliğin göstergelerinden" sayılıyor. Bu durumda yurttaşlık onuru, bağımsızlık ve entelektüel hegemonya gibi arayışlar, küresel gerçeğin dışında sayıldığından, "siyasal değer sistemi" (?) içinde yer bulamıyor.

Oysa insanlar, insan gerçeğine temas eden siyasal değerler sistemi üzerinden elde edilen bir "iyi yaşam"ı istediler tarih boyunca ve bu, bugün de böyle. Kimi stratejistler, 21. yüzyılın temel siyasal kavramının "iyi yaşam" olduğunu söylerken, bu yönü ihmal ederek konuşuyorlar. Halbuki, çok yakın bir zaman sonranın belirleyici ve inşa edici siyasal kavramı "iyi yaşam" olacaksa, bu, siyasal ya da ekonomik anlamda "öteki"ni "dinamik" biçimde içeren bir siyasal değerler sistemi ile donanmış bir "iyi yaşam" olacaktır. Bu anlamda modernliğin en büyük problemi olan "yoksulları siyasallaştırma" eksikliğini gidermek, büyük-küçük tüm siyasaların önündeki "küresel sorun" olacaktır.

Ekonomiyi siyasetten koparma, ekonomi bürokratlarını asli siyasal aktörler haline getirme ve para politikasını bir dükalık nizamnamesi haline sokma arayışına girerek, "piyasa"nın "devlet"e karşı özerkliğini ilan etme seferberliğine girmiş bir ülkede bunları tartışmak zor. Fakat, sorunun "devlet" ya da "piyasa" olmadığını "kamusal alan" olduğunu farkedemezse siyaset kurumu, hem olduğu yerde erimeye devam edecek, hem de bir kere daha, ama bu sefer tersinden dünyanın dışına düşecek...