Cemaleddin Server Erzurumî

Cemaleddin Server Revnakoğlu (nâmı diğer Cemaleddin Server Erzurumî), tasavvuf kültürü ile yetişmiş ve tasavvufî hayatı bütün usul ve erkânı ile yaşayarak, manevî nimetlerinden hisseyâbolmuştur.. kendisi bir eski eserler ve mezarlıklar uzmanı idi.. İstanbul vilâyetinin ve Belediye Başkanlığının muhtelif komisyonlarında ömrü boyunca vazife görmüştür..

Kısa boylu, açık tenli, zayıfca, nazik, kibar bir İstanbul çelebisi idi.. kır saçları omuzuna dökülecek kadar uzundu.. gayet mükellef bir Osmanlıca konuşurdu.. hürmetkâr, mültefit ve güleryüzlü idi.. Bâbıâlî''de kendisine sık sık rastlamışımdır.. değişik meclislerde, kitapçı dükkanlarında, sahaflarda, kütüphanelerde karşılaşmış ve konuşmuşuzdur.. zengin bir Osmanlıca ile konuşanlar arasında Şemşeddin Yeşil''i, Mahir İz''i, Nizameddin Nazif Tepedelenlioğlu''nu, edebiyat Prof. Kaya Bilgegil''i hatırlıyorum.. Hocaefendinin Sahaflar''daki dükkanında.. Şemseddin Yeşil ile Tepedelenlioğlu''nun yarım saat kadar süren bir muhaveresine şahidoldum.. kendimi divan şairleri arasında sandım.. İsmail Saib Sencer''e Ebulûlâ Mardin''e, İsmail Fennî Ertuğrul''a, Ziya Şükûn''a, Şerafeddin Yaltkaya''ya, Rifat Bilge''ye, Ferit Ruşen Kam''a, Hüseyin Kâzım Kadri''ye yetişemedim ama, Halid Fahri Ozansoy''a, Hasan Âlî Yücel''e, Fazıl Ahmet Aykaç''a, İsmail Habib Sevük''e ve Tahir Olgun''a yetiştim.. bu sonuncularla zaman zaman görüşmek kısmet oldu.. Cemaleddin Sever Revnakoğlu, hepsi birer kâmil insan olan bu zevatın kelâmından ve etvarından nasiblenerek adamakıllı olmuş ve pişmiş bir âdemdir.. edebiyat öğretmeni ve araştırmacı yazar İsmail Dervişoğlu arkadaşı Doğan Bayın''la beraber Revnakoğlu''nun yazılarını (Tasavvuf ve Tarikat kültürü) adı altında güzel bir kitap haline getirmişler ve gönül erbabının hizmetine sunmuşlardır.. himmetleri varolsun!..

Bu vesile ile Revnakoğlu''nun ülfette bulunduğu veya etkisinde kaldığı belirtilen edebiyat adamlarının bir kısmına ait hatıraların gözümde parça parça canlandığını belirtmek isterim.. 1971''de ebediyete göçen Halid Fahri Ozansoy malumdur ki “hecenin 5 şairi”nden birisidir.. diğerleri ise edebiyatımızın şu yıldızlarıdır: Faruk Nafız Çamlıbel (1898-1973), Enis Behiç Koryürek (1891-1949), Orhan Seyfi Orhon (1890-1972), Yusuf Ziya Ortaç (1895-1967).. Halid Fahri Bey; 1960''lı yıllarda Nihad Sami Banarlı, Mehmed Kaplan, Ahmet Muhib Dranas, Ahmet Kabaklı, Kenan Akgüz, Zeki Ömer Defne, Muharrem Engin gibi edebiyatçılarla kurduğumuz Türkiye Edebiyat Cemiyeti''nin toplantılarına gelirdi.. zayıf, ince çoğu dökülmüş beyaz saçları ve açık ve soluk rengi ile bir pîrifâni idi.. ama edebî bahislere sıra gelince bir delikanlı gibi ateşli ve köşeli konuşurdu.. hayatı edebiyat dolu bir âdemdir.. 11 şiir kitabı, 8 tiyatro eseri, 2 romanı, 3 hatıra kitabı, batı edebiyatına ait birçok incelemesi vardır.. dergiler çıkarmıştır (Nedim, Servetifünun).. Servetifünun''un yazıişleri müdürü (1926-1942) idi.. şiirlerini Rübap, Şehbal, Yeni Mecmua, Hayat, Aydabir, Varlık, Hisar, Çınaraltı dergilerinde yayınlamıştır.. birşey dikkatimi çekmiştir: o da Halid Fahri Ozansoy''un gerek edebî eserlerinin gerek tercümelerinin adları; son derece edebî, adı mazrufuna (içeriğine) uygun isimlerden ibarettir.. bu isimlerin yarattığı çağrışımlar ve hayaller; fevkalâde güzel, fevkalâde canlı ve etkilidir.

Tahir Olgun''la görüşemedim ama Ali Nihad Tarlan''dan ona dair çok hatıralar dinledim.. askerî liseden talebesi olan yarbay ve albaylardan hocalığına dair senakâr sözler işittim.. burada hatırıma gelen bir hususu kaydetmeden geçemeyeceğim.. O''nun (edebiyat lugatı) isimli eseri bu isme lâyık olacak genişlikte ve dolgunlukta değildir.. eski-yeni üç beş terim ve kavram açıklanmış.. o kadar.. edebiyat lugatı denilince akla gelen ıstılahlar, isimler, sıfatlar, tabirler ne kadar çoktur.. ne kadar bereketlidir.. bir akademisyen bir meraklı çıksa da bu lügatı tamamlasa ne kadar iyi olur!.. buna teşebbüs edenin cümlesi düzgün, bilgisi kuvvetli, muhakemesi canlı olmalı.. edebî zevki yüksek yani hem bilgin, hem gerçek bir yazar olmalı..

Sevgili okuyucularıma Hasan Ali Yücel''le Ankara Ekspresi restoranında yaptığımız bir sohbeti daha sonra anlatırım.. Revnakoğlu''nun feyzaldığı diğer bilgin ve bilge grubundaki isimler hakkında ayrıca konuşabileceğimizi umuyorum...

Diline, edebiyatına, fikrine, ahlâkına, gençliğinin yetişmesine hizmet eden büyüklerini unutmayan milletler elbette ki daha kavi, daha canlı, daha uzun ömürlü olacaklardır.. Revnakoğlu''na, bu vesile ile andığımız muhterem zevata Allah''tan rahmet dileyelim..

Sevgili okuyucularım; Revnakoğlu''nun kitabında Eşrefoğlu Rûmî''nin Ademoğulları''na verdiği iki öğüdü hatırlatmadan geçemiyorum.. Hazret diyor ki: “ey aziz kardeş; şunu da şöyle bil kim; yemeği az yemek, gönlü saf eyler, iç üzüntülerini, ruhun karanlıklarını gönülden giderir.. tertemiz ve kuvvetli bir zihin yapar.. gönül gözü açılır.. az yiyen kişilerin yüzü nurlu olur.. gönlü yumuşak olur”..

Söylediği ikinci söz de şudur: “çok söylemek kişiyi çok ziyana uğratır.. kişi, dilini nereye gerekse hemen oraya kapıp koyuvermeye.. kendüyü saklaya; dilini zaptede.. tâ kim bu dilin âfetlerinden eminola.. Hazreti Ebûbekir, ağzına taş bırakırdı.. beni vartalara uğratan budur derdi.. aziz kardeş; bu dil kötü kullanılırsa kişide amel ve iman bırakmaz.. hepsini bozar eğer saklayamazsa küfür de söyler.. başlar kestiren, kanlar döktüren bir dildir; bu dil.. selâmet dili tutmakta, söylenecek sözü bilmektedir”...