Düğmeye kim bastı?

Yazının başlığını "Değişimi yönetmek" olarak düşünmüştüm. Fazla akademik kaçabileceği, hatta yazıya göz atmadan geçen okuyucu sayısı artabileceği endişesi ile değiştirme ihtiyacı hissettim.

Haber kanallarında her saat başı, internet ortamında her dakika konu hakkında haberler giren Mısır''daki olaylarla ilgili altını çizmek istediğim ve önemli olduğunu düşündüğüm bir noktaya dikkatleri çekmek istiyorum.

Fakat iktidara geldikten sonra bu kavramın içini dolduran ve seçim öncesi vaat ettiği tablonun gereğine uygun olarak icraat yapan lider sayısı yok denecek kadar azdır.

Yeni nesle belki komik gelecek ama, Demirel bile 1991 seçimlerini ''değiştim'' diye kazanmış, başbakanlığın ardından cumhurbaşkanı da olunca, ülkeye 10 yıl kaybettirmişti.

ABD Başkanı Obama da seçim kampanyasını "Change" yani değişim sloganı üzerine kurdu. Başkan Bush''un yönetim anlayışı ile arasında fark olmadığı çok geçmeden anlaşıldı.

Tunus''ta başlayan ve ardından Mısır''a da sıçrayan protesto gösterileri mevcut yönetimleri sarsmaya devam ediyor. Sokaklara dökülen öfkeli kitleler ''değişim'' istiyorlar. Olası değişimin büyülü etkisine kendilerini kaptırmış olarak, mevcut düzenin aktörlerinin kellelerini istiyorlar ama, onların yerine gelecek olan liderlerin kendi milletlerine olan sadakatinden acaba ne kadar eminler?

Onyedi ve onsekizinci yüzyılda nerede ise tüm dünyayı sömürgesi altına alan emperyalist Batılı ülkeler, Fransız İhtilali''nin oluşturduğu dalga sonrasında sömürge topraklarında sadece askeri güçle tutunamayacaklarını ve buralarda uzun dönem kalmanın mümkün olmadığını anlayınca, kışlalarını kapatıp kolejler açtılar. Bu okullardan mezun olanlar hem iktidarın hem de muhalefetin aktörlerini oluşturdular. Birşeylerin değişeceği umuduyla sandığa giden geniş kitleler sürekli hayal kırıklığına uğradılar. Sandıktan kim çıkarsa çıksın emperyalist ülkelerin bu topraklardaki çıkarları asla zarar görmedi.

Bir ülkeyi asla ebediyen kontrol edemezsiniz. Bunu ancak geciktirebilirsiniz. Siyasi tarih bunun örnekleri ile doludur. Örneğin Yaser Arafat, Filistin davasının başarılı olmaması için sibop vazifesi gören bir taşerondu. Halkı açken dünyanın en zengin liderlerinden biri olarak öldü. Yerine gelen Abbas''ın kimlere hizmet ettiği de, WikiLeaks belgelerine yansıyan bilgilerden anlaşılıyor.

Arap rejimlerinin bu haliyle sürüp gitmesi elbette mümkün değildi. Bir yerde patlayacaktı. Ben son olayların, bu ülkelerde değişim isteyen ve ''artık yeter'' diyen yerel muhalefetin beklemediği ve hazırlıksız olduğu bir anda patlatılması suretiyle, bu topraklarda daha uzun süreli çıkar ilişkisi geliştirmek isteyen küresel düzenin parmağı olduğu düşüncesindeyim.

Bu ifadelerden sakın ola son gelişmeleri değersizleştirdiğim gibi bir anlam çıkarılmasın. Burada önemli olan, geniş kitlelerin kabaran dalgası üzerinde kimlerin trapez yaptığı, süreci kimin yönettiği, nihayetinde nasıl sonuçlanacağı ve bu ülkelerin halklarının beklentilerinin karşılanmasına ne ölçüde katkı yapacağıdır.

Başta lider olmak üzere, göreve gelecek kadrolar tamamen yerli değerlerle bezenmiş, kendi insanına saygılı, ülkesinin çıkarlarını önceleyen bir anlayışın ürünü olan zihniyet dokusundan olmadıktan sonra, kendi halklarına ne kadar faydası olabilir ki?

Son olaylardan sonra Mısır muhalefetinin öne çıkardığı isimlerden olan Baradey, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı yaptı. Baradey bu kurumun başkanı iken global güçlerin küresel çıkarlarına nasıl hizmet etti ise, Mısır''da da aynı işi yapabilir. Dilerim öyle değildir.

Geçtiğimiz cuma günü Ankara''da göreve başlayan ABD Büyükelçisi J. Ricciardone, daha önce Kahire Büyükelçiliği de yaptı. O döneme ilişkin WikiLeaks belgelerinde yer alan bir kriptoda, son olaylardan sonra Mübarek''in başkan yardımcılığına getirdiği İstihbarat Örgütü Başkanı General Ömer Süleyman''ın, Hüsnü Mübarek sonrası muhtemel adaylar arasında en güçlü olduğunun üzerinde duruluyor. Sözün kısası, küresel politika izleyen ülkelerin her şartlara uygun hazırlıkları var. Mübarek devrilse de devrilmese de, yeni dengelerde rol alacak aktörler ABD''ye uzak isimler değiller.

Yazının başında değişimi yönetmekten kastettiğim de bu.

Geniş halk kesimlerinin tepkilerinin karşılık bulması, ancak bu haklı taleplerini hayat geçirmeyi başaracak kaliteli beşeri sermayeyi de, öncesinde yetiştirmiş olmasına bağlıdır. Şu an durum öyle midir, o konuda ayrıntılı bilgim yok.

İletişim araçları bir ülkede olanı anında diğerine yansıtıyor. AK Parti''nin Türkiye''ye kazandırdığı itibar, Türkiye''ye gözünü diğer ülkelerin halklarının kendi hükümetlerinden olan beklentilerini oldukça yükseltti. Türkiye bölgede aktör olunca, kurulu çarpık düzenler de sarsılmaya başladı.

Bu durum aynı zamanda, Türkiye''yi frenlemek isteyen ülkelerin içeride AK Parti''ye yönelik kumpasları ne ölçüde artırabileceği konusunda da fikir vermektedir. Bundan sonra Ankara''da yaşanan her gelişmeyi, iç siyasi tartışmalarında ötesinde, biraz da bu gözle bakmaya çalışın. Kim kime çalışıyor, görün.

Son bir not: Arap dünyasında yaşanan gelişmelerin detaylarını, olayların nereye kadar varabileceğini ve bu ülkelerdeki Arap muhalefetinin işbaşına gelmesi durumunda ne ölçüde başarılı olabilecekleri konusunu, bu ülkelerin iç dinamiklerini en iyi bilen isimlerden olan Sayın Ali Bulaç ile konuşacağız. Konuya ilgi duyan okuyucularımızı, 2 Şubat çarşamba akşamı saat 19.00''da, Ümraniye Belediyesi Kültür ve Sanat Merkezi''ne bekliyoruz. Davetlimizsiniz efendim...