Yardım alma kültürü

Yaşadığımız son deprem felaketi gösterdi ki, zor zamanlarda milletçe kenetleniyoruz. Deprem enkazının üzerine yağan kar, felaket bölgesine yüzlerce kilometre ötede yaşayan insanları da üşütüyor.

Hamiyet duygularımız kabarıyor ve herkes elden ne gelirse yardım etme çabasında oluyor. Felakete uğramış insanların ihtiyaçlarını uzun zaman karşılamaya yetecek ölçüde bir yardım, gitmesi gereken yerlere gecikmeksizin ulaştırılabiliyor.

Yardım etme kültürümüzde problem yok. Fakat yardım alma kültürümüzün geliştiğini söylemek pek mümkün değil. Bu konuda öğrenmemiz gereken daha çok şey var.

Yaşanan acı olayın etkisi ile insanların anlık şoka dayalı davranış farklılıkları gösterebileceği kabul edilse de, şartlar kısmen normale döndüğü anlarda bile kimi insanlar erdemli olduğu söylenemeyecek tutum sergileyebiliyorlar.

5-10 ekmeği kucaklayıp götürenler ve ''ne olur ne olmaz'' diye stoklama derdine düşenler, ''bende şimdilik yeterince var, bir tane de onda olsun'' düşüncesini akıllarından geçiremeyebiliyorlar. Yardım edenler ekmeklerini paylaşırken, yardım alanlar paylaşamayabiliyorlar.

Örneğin bir çadırın köşesinde gelen yardımlardan 20-30 paket makarna birikirken, diğer çadırda insanlar pişirecek bir paket makarna bulamayabiliyorlar.

Kimileri çift kat battaniyeye sarılırken, bazıları battaniye temin edemeyebiliyorlar.

Çadırlar öncelikle evleri tamamen oturulamaz hale gelenler için acil ihtiyaçken, ''ya evim artçı şokların etkisi ile yıkılırsa'' diye düşünenler, evleri oturulabilir durumda olsa bile, kendilerinden daha muhtaç durumda olanları dikkate almadan çadır kapma konusunda hırs gösterebiliyorlar.

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Van''da meydana gelen depremde 5.739 hasarlı-oturulamaz bina, 4.882 hasarlı-oturulabilir bina tespit edildiğini açıkladı. Bu rakamdan çok daha fazla sayıda çadır bölgede dağıtılmış olsa da, çok ciddi çadır sorunu çıktı ortaya. İstenmeyen görüntüler yaşandı. Bunun en önemli nedeni, çadıra zaruri ihtiyaç duyanlardan daha önce, acil ihtiyacı olmayanların hemen çadır temin etme yoluna gitmesi oldu. Yıkılmamış sağlam binaların önünde çadırlara rastlanırken, yıkılmış evlerinin önünde başını sokacak yer bulamayan insanlar görüldü.

Yardım alma kültürümüz maalesef çok zayıf...

İnsanların diğer insanları ne kadar düşündüğü yardım eden insanların tutumundan daha çok, yardım alanların kendi aralarındaki davranış biçiminden daha rahat gözlemlenebiliyor.

Yardım almada kanaatkarlıktan daha ziyade maalesef saldırganlık duygusu egemen oluyor.

İnsanlar karşılaştıkları afet durumunda acil ihtiyaç duydukları malzemeleri almalılar. O an için ihtiyaç duymadıkları malzemeleri ''lazım olur'' düşüncesiyle alıp stoklamaya çalışmaları, o yardım malzemesine o an için çok daha fazla ihtiyaç duyanların mağduriyetinin katlanmasına neden olabiliyor.

Geçtiğimiz Mart ayında Japonya''yı vuran 8,9 büyüklüğündeki depremden sonra ekranlara yansıyanlar, ''yardım alma kültürü'' konusunda hepimize ders niteliğindeydi.

Dağıtılan yardımları almak için sessiz bir şekilde tek sıra olan Japonlar, sıra kendilerine geldiğinde dağıtılan malzemelerden ellerine ne geçtiyse almaya değil, o an için ihtiyaç duydukları malzemeleri temin etmeye çalışıyorlardı.

Yardım dağıtım noktasında sonraki günlerde ihtiyaç duyacakları malzemeler olsa bile, o an için o malzemeye daha fazla ihtiyaç duyabilecek insanlar olabileceğini düşünerek el uzatmıyorlardı.

Yardım alma kültürünün yeterince gelişmemesi, yağmacılık zihniyetini tetikleyen bir başka faktör olarak karşımıza çıkıyor. Van''a giden bazı yardım konvoylarının yağma edilmesinde bunun da etkisi var.

Van depreminden 3 gün önce birlikte bir programa katılmak için gazeteci Hüsnü Mahalli ile İzmit''in Kartepe ilçesine giderken, Marmara''nın karşı sahil şeridinde ışıkları görülen Gölcük manzarası, deprem üzerine sohbetimizin derinleşmesine neden olmuştu.

Gölcük''e yardım için ilk gidenlerden olduğunu ifade eden Hüsnü Mahalli, enkaz altından çıkarılan ve kapalı spor salonunda toplanan cesetlerin durumundan bahsederken, güya yakınlarının cesedini teşhis için gelenlerden bazılarının, ceset kendi yakınlarından birine ait olmasa bile, sırf kolları bilezik dolu olduğu için bazı kadın cesetlerini götürmeye çalıştıklarının tespit edildiğini aktardı.

Halbuki Japonya''da tam tersi oldu.

Erdem sahibi olma konusunda bazı şeyleri ezber açısından bilmek yetmiyor. Öğrenilen şeylerin davranış biçimi haline getirilmesi de uzun bir zaman gerektiriyor demek ki... Yapılması gereken daha çok iş var.