Açılım"ın evrensel coğrafyadaki Töre acıları

Gurur veren bir tablo…

Türkiye mozaiğinde yürekler kanatan töre cinayetlerinin kadınlar açısından hayata bakışı ve Küçükçekmece Belediyesi''nin topluma armağan ettiği ''Cennet Kültür ve Sanat Merkezi''nde sahnelenen Turgut Özakman''ın bundan yıllar önce yazdığı ve güne imza atan ''açılım'' döneminde insanı düşünceye sevk eden Töre oyunu…

Sanmayın ki gurur tablosu oyunun konusundan esinlenerek söylenmiş bir cümle…

Gurur tablosu; Küçükçekmece Belediyesi''nin Başkan Aziz Yeniay''la yöre halkına hatta İstanbullulara armağan ettiği mükemmel sahnenin ifadesidir.

Sıra dışı bir sanat merkezi var Küçükçekmece''de… Mekânın konforu ve 450 kişilik salonu bir yana, Taksim AKM''nin yeniden inşası döneminde sahnesiz kalan Devlet Tiyatroları''na kucak açması da ayrı bir gurur kaynağı.

Müjdeler olsun ki bundan sonra iki sene müddetle Cennet Kültür ve Sanat Merkezi, Devlet Tiyatroları''nın birbirinden seçkin eserlerine sahne olacak. Yapılan anlaşma gereği bu seçkin yapı, mekân sıkıntısı çeken Devlet Tiyatroları''na kiralandı. Salı akşamı da Kültür Bakanımız Sayın Ertuğrul Günay''ın teşrifleriyle Töre oyununun galası orada yapıldı.

Mükemmeldi… Salon tıklım tıklımdı… Alkışların büyük bölümü sanatçılaraysa takdirlerin büyük bölümü de Başkan Aziz Yeniay''a aitti…

***

Yeni sezon 24 Kasım''da Türkiye''de 60 sahnede birden açılırken, Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Lemi Bilgin, İstanbul Devlet Tiyatrosu Müdürü ve oyunun Yönetmeni Şakir Gürzumar da izleyiciler arasındaydı.

Turgut Özakman''ın Töre oyunuyla açılan sezon, günün mana ve önemini vurgular gibiydi; Açılım…

***

Töre cinayetlerinden bıkmış usanmış Anadolu halkının, kan davasına son vermek için aile içi çelişkilerini anlatan oyunda mangal yürekli bir Nene var…

Kan davasına kim bilir kaçıncı evladını vermiş Nene, son olayda artık isyan bayrağını açmış! Aileden dayı da kurban gitmiş… Genç karısı, beşikte çocuğu ile kala kalmış…

Aile reisi Nene, bu son kurbandan sonra gözlerini kaybetmiş…

Görmüyor ama yüreğindeki sızı onun gönül gözünü açıyor.

Nene''nin oğlu ve erkek torunu öç alma peşinde.

Kan yerde kalmayacak!

Silahları kapıp hasımlarının peşine düşüyorlar…

Tam o sırada kocasız kalmış, yüreği yanık 6 kadının ve de genç bir kız torunun bulunduğu eve elinde silah, yaralı bir vaziyette son cinayeti işleyen hasım geliyor.

Kadınlar feryat figan!

Cani, aman diliyor, hasmın evine sığınıyor.

Felaket!

Birazdan babayla oğul gelecek…

Nene ayağa kalkıyor ve Anadolu kadınının o bağışlayan yüreğinden yükselen sesle ''kabul evlat, bu evde kalabilirsin'' diyor.

İstiyor ki töre cinayetlerine bir son verilsin. Yüce bir davranışla hasmının suçunu bağışlıyor…

Sonrasında Nene''ye düşen görev, yavaş yavaş erkekleri ve yüreği yaralı kadınları duruma ikna etmek…

Nene, örf ve adetlere göre itaat edilmesi gereken otorite. Kimse onun sözünden dışarı çıkmıyor. Bu sonuca katlanmak zor da olsa…

Bu arada Nene''nin gözünün içine baktığı 15''indeki yetim torunu Zühre eve sığınan töre katiline gönlünü kaptırıyor.

Töre katili aslında yüreği temiz, İstanbul görmüş, cinayetten nefret duymuş, ailesi tarafından ''öldür'' emriyle eline silah verilmiş günahsız bir delikanlı…

Dram öylesine bir hal alıyor ki; gözleri görmez Nene büyük bir sağduyu ile adım adım mutlu sona ulaşırken birden kader de ağlarını örmeye başlıyor.

Aile, Nene''nin etrafında birleşir, Zühre tam delikanlıyla kaçacakken olanlar olur…

Evden önce çıkan delikanlı, olaylardan haberi olamayan erkek torun tarafından vurulur!

Ev, bir evladını kaybetmişçesine yasa boğulur.

Ölen aslında sadece delikanlı değildir.

Ölen umutlardır…

Tüm ailenin umutları…

***

Töre oyunu; acı ve yıkımla kardeş yaşayan mağrur Anadolu insanının öyküsünü anlatır. İçinde bin yılların geleneğini, örfünü, âdetini kıskançlıkla koruyup biriktiren topluluklar, zorunluluklar ve kurallarla çevrelenmiş yaşamlarını insani bir şekilde yürütebilme mücadelesi verirken, korkunç bir tragedyanın odağına da oturmuşlardır aslında…

Turgut Özakman; geride kan ve gözyaşı bırakmış törelerin son bulması için olaya kadınların penceresinden bakmıştır. Zulmün ve yıkımın uygulayıcısı olan erkekler, aşkın ve geride kalmanın kurbanı olan kadınların baş kaldırışıyla töreyi insanca bir yaşama dönüştürebilirler mi acaba?

Yeni ''açılım''lar arifesinde Türk kadınına düşen sağduyu ve affetme duygusu da bir görev midir acaba?