Cem Evi kördüğüm

Devlet Bakanı Faruk Çelik, merakla beklenen “Alevi Çalıştayları Nihai Raporu”nu nihayet açıkladı. Geç oldu ama iyi oldu. Uzun zamandır zihnimde yer eden, kangrene dönen ve ''kör atın kösteğine dolanmış'' biçimde uykularımı kaçıran temel sorulara cevap bulabilme muradıyla toplantıya katılma ihtiyacı hissettim.

Cevap bulabildim mi? Önemli bir kısmına evet. Fakat, içten içe, derinin derininde akıp duran sorunların tamamıyla ortadan kalktığına tanık olamadım.

Kısa ve anlaşılır biçimde özetlemeye çalışayım:

Yrd.Doç.Dr. Necdet Subaşı''nın büyük bir katkı sarraf dikkatiyle son şekli verilen nihai rapor, dört başlık altında toplanmış: ''Bağlam ve Konsept'', ''Referans ve Sabitler'', ''Kimlik Sorunları'' ile ''Değerlendirme ve Öneriler''.

Ancak raporda yer alan birkaç başlık dikkat çekici: Madımak''ın yeni durumu, din derslerinin yeniden yapılandırılması, cem evlerinin statüsü, Diyanet İşleri Başkanlığı''nın gelecekteki yapısı…

***

Bakan''ın verdiği bilgiye göre, cem evlerinin yasal statüsü ile ilgili kırmızı çizgiler hâlâ yerli yerinde duruyor ancak tartışmalar devam ediyor. STK''lar, kanaat önderleri, akademisyenler ve siyasiler bu konuyu etraflıca tartışmayı sürdürüyor. Çözümle ilgili somut adımlar ise seçimden sonra tartışılmaya başlanacak. Kalıcı bir düzenleme yapılıncaya kadar, yasal mevzuatta doğabilecek sıkıntı ve engelleri aşmak için çalıştayda alınan bir karar da deklare edildi. Buna göre, sorunla ilgili kanun ya da tüzükler “Birer inanç ve erkân merkezi olarak değerlendirilen cem evleri de kanunlarda ibadethanelere tanınan bütün imkanlardan yararlanır” veya “Cem evlerine de aynı imkanlar sağlanır” şeklinde yeniden düzenlenebilir.

***

Din Bilgisi ve Ahlak Eğitimi dersi, din eğitimi derslerine dönüştürülecek. Din öğretimi ailelerin inisiyatifine bırakılacak. Zaten önümüzdeki eğitim-öğretim yılından itibaren, içinde Caferilik ve Nusayriliğin de yer aldığı yeni müfredat ders olarak okutulacak.

Kamulaştırılan Madımak Oteli, Sivas trajedisinin unutulmaması için bir anıt/müzeye dönüştürülecek ve daha da önemlisi Aleviler''in sorunlarının tartışılıp değerlendirileceği bir ''üst'' vakfa devlet önayak olacak. Örneğin, arsa veya bina tahsisi yapacak.

Diyanet İşleri Başkanlığı, –belki- özerk hale dönüştürülecek. Bu konuda seçimden sonra bir adım atılacak. Aleviler''in başvuru merkezi az önce sözünü ettiğim -adı da muhtemelen Yunus Emre olacak- vakıf olacak.

***

Hükümetin ve özellikle Bakan Çelik''in, yüzyıllardan beri ihmal edile edile kronik hale gelen soruna çözüm arayışını görmezden gelmek, iyi niyetlerinden kuşku duymak ahmaklık olur. Bu konuda ben de dahil toplantıya katılan -Alevi veya Sünni- herkesin hemfikir olması önemli bir gösterge…

İşin teolojik, teorik ve akademik önemi ve hassasiyeti bir yana, cevaba muhtaç soruların da mutlaka açıklığa kavuşturulması gerek:

Cem evlerine yasal statü tartışılırken 1925 tarih ve 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerin Kapatılmasını Öngören Kanun ne kadar belirleyici olacak, değiştirilmesi gündeme gelecek mi? Alevilik, 1935 tarihli “Mabetler her din ibadetine mahsus ve usule muvafık olarak teessüs etmiş olan kapalı mahallerdir” düzenlemesindeki ''din'' vurgusunun kapsamına alınacak mı? Alınmayacaksa, Aleviler''in bu doğrultudaki talepleri nasıl karşılanacak? Cem evine ibadethane statüsü verilirse, cami, kilise ya da sinagogların yeni tanımı nasıl yapılır? Yani bu düzenleme, yeni bir din ihdası anlamına gelmez mi?

Anı/müze olarak planlanan Madımak Oteli, Kâbe''ye dönüştürülmeye çalışılırsa bunun karşısında nasıl bir refleks geliştirilecek?

İlköğretim 4. sınıftan itibaren okutulacak yeni din dersinden çıkarılan din öğretimi ihtiyacı nasıl karşılanacak? Eğitici kadro ve toplumsal psikoloji ''ben yaptım, oldu''dan rahatsızlık duymayacak mı? Halihazırda, ilköğretimi bitirmeyen çocuklara getirilen Kur''an kursu yasağı kaldırılacak mı?

Diyanet İşleri Başkanlığı özerk statüye kavuşturulursa, bu kurumdan hizmet almak istemeyen diğer inanç gruplarının ihtiyaçları için nasıl bir çözüm bulunacak?

***

Bu ve benzer soru(n)lar, hiç kuşkusuz 7 çalıştayda gündeme gelmiş, cevaplar aranmıştır. Fakat toplumun en yumuşak karnını oluşturan Alevilik meselesini ele alırken, bir iğne ucu dahi boşluk oluşturmadan tartışmak ve çözüme kavuşturmak gerekiyor.

Bu konudaki iyi niyetin seçimden sonra da aynı kararlılık ve istişari anlayışla sürdürülmesini dilemekten başka bir şey gelmiyor elimizden. Meselenin, bu noktaya gelmiş olması, en azından kavramlar üzerindeki korkularımızdan sıyrılarak büyük bir olgunlukla birbirimizi dinliyor olmamız bile büyük bir kazançtır. Fakat en büyük kazanç, var olan sorunları büyüterek çözümsüzlüğe havale etmek yerine, çözüm odaklı katkılarla herkesin, hepimizin eli-mizi taşın altına sokma fedakarlığını göstermesidir.

Vesselam…