Başörtülüler azaldı anketi

TESEV''in son kamuoyu anketiyle ilgili Can Paker''in sözlerinden yola çıkarak ilginç bir manşet attı Hürriyet. Ve bu konuşmadan edinilen rakamlarla aynı kurumun 1999''da yaptığı araştırma sonuçlarını kıyasladıktan sonra, “Türkiye''de başörtülü kadın sayısının azaldığı” sonucunu müjdeledi hepimize. Buna göre 1999''da kadınların yüzde 73''ü başını örtüyordu, bunun yüzde 13''ü ise “türban”dı. Bugün bu rakam yüzde 10 gerileyerek, 63''e düşmüş. Türbanlıların oranı ise yüzde 11''e... Hayırlı olsun.

''Büyük gazete'' ilerleyen günlerde, haberin çok yankı bulmamasını anketin Kasım ayında servis yapılacağı yani, resmen henüz duyurulmadığıyla değil de, “İslami Omerta”yla açıklamasına karşın ve anketin tamamını henüz görme imkanımız olmamasına rağmen, “örtünün azalmasının bu kadar sevindirici bulunması”yla ilgili söylenecekler de yok değil elbette.

Verilerin sadece bir bölümünü okumanın gözü, araştırmanın tamamının tekabül ettiği noktadan çok farklı bir düzleme kaydırabileceğini ve bu tür araştırmaların en büyük handikapı olan gerekçelerin değil sadece rakamların görünmesinden dolayı oluşabilecek yanılma payını saklıya alsak ve bu rakamların anketin tek gerçeği olduğu düşük varsayımına dayansak bile durum değişmiyor.

Durum şu: Katsayı engeli nedeniye İmam Hatip''i tercih etmekten vazgeçen ve 1999''dan bu yana kesintisiz olarak devam eden örtü yasağı nedeniyle üniversiteye giremeyen, ya kapağı yurtdışına atan, ya başını açan ya da evine kapanan “türbanın” yüzde ikilik gerilemesi doğal bir seleksiyon.

Yapılan agresif siyaset sayesinde yasağın ''kamusal alan''dan neredeyse sokağa taşması ve devlet söyleminde sürekli bir tehdit unsuru olarak görülmesi/gösterilmesi ise görece az eğitimli, etkilere karşı daha açık ve maruz durumda bulunan geleneksel örtülü kadını, yani örtü hususunda üretilen ''yasak diline'' ve illegalite imasına karşı bir bilinç ve donanım geliştiremeyen, dinden değil, sadece gelenekten beslendiği için kahkülünü ya da perçemini alnına atarak başını örten sokaktaki kadını da örtüsünden vazgeçirmiş olabilir pekala. Üst söylemin marjine ettiğini marjinal sanan, ak denilene ''ak'' kara denilene ''kara'' diyen bir ''vatandaş'' türü de mevcut çünkü Türkiye''de. Yönetimiyle süper uyumlu olduğundan değil, başka türlüsünü bilmediğinden. Ayrıca neden-sonucu bir kenara bıraksak ve bu yüzde 10''un bir ''sorun''un pasif öznesi olmaktan, ''öteki''liğin hiç de konforlu olmayan ikametinden bunalmış olduğunu düşünsek mesela, bu ''müthiş şaşırtıcı'' bir korelasyon mu olur.

Peki azalma varsa, son dönemde sıkça duyduğumuz “Türkiye muhafazakarlaşıyor” korkusunun mesnedi nedir? Mesele, Türkiye''nin daha önce hiç rastlaşmadığı ve tarihi 2002 Kasım''dan bu yana iktidarda olan AK Parti''yle yaşıt bir ''muhafazakar elit''in siyasette, ekonomide, sosyal arenada giderek daha çok görünür olması ve bütün tecessüslü gözlerin o az sayıdaki elite dönmesinden ibarettir. Bakan eşlerinin yaka güllerinin bu ülkenin bütün sorunlarının önüne geçmişliği vardır, hatırlarsınız. Yeniye duyulan merakla, önceki tanıdık cumhuriyet eliti aktörlerine gösterileni fersah fersah sollayan bir ilgidir bu üstelik, görme ve gösterme arzusundan neşet eder ve aynaya alınan “az”ı çoğaltır. Korku hayal ettirir ve kollektif bir korkunun kolektif bir simülasyona dönüşmesi neredeyse kaderdir.

Araştırmanın bir sonucu da şuymuş: Türkiye''nin sorunları sıralamasında türban alt sıralarda yer alırken, “Türbanlıların üniversiteye girememesi sorun mudur” sorusunu, büyük çoğunluk “evet sorundur” diye cevaplamış. Özetle: “Biz bunu memleket meselesi yapmıyoruz, bu kızlar da okullarına gitsin istiyoruz kardeşim.” Bir anketin pek çok gerçeği olabilir ve insanların bu sorundan bıktığı da bir gerçektir.