Harf öğretme ideolojisi

Haftasonu, hemen her yaştan ve çoğunluğu kadınlardan oluşan, toplamda 20 bin kişiye okur-yazarlık sertifikası verilen bir tören yapıldı. Kampanya kapsamında, İstanbul''un Bağcılar ilçesindeki bütün evlerin kapı kapı dolaşılıp okuma yazma bilmeyen, çoğunluğu kadın 32 bin kişinin tesbit ve neredeyse yarı zorla ikna edilip, bütün ihtiyaçları karşılanarak kurslara getirilmesi ve okuma yazma öğretilmesiyle ilgili bir kampanyanın üçüncü etap nihayetiydi bu.

Ama bunu “Ne kadar modern ve çağdaş bir hareket” diye değerlendirip, aklınıza hemen “Haydi Kızlar Okula” ve benzeri ilerici, yenilikçi, batıcılık serüvenine katkı sağlayan toplumsal dönüşüm projelerini getirmeyin. ''Olay''ın çağdaşlığına halel getiren bazı hususlar var çünkü.

Bir kere, sözü geçen kampanya AK Partili bir belediye tarafından yapılmış ve “başörtülü-başörtüsüz-erkek-kadın” kotası, kıstası, gerek-şart kriterleri demeden ''herkes için, herkese'' önşartıyla uygulamaya konulmuş. Bu yüzden yüksek ihtimalle ''çağdaş eğitim seferberliği'' başlığı altında değerlendirilip bağra basılacak çalışmalar arasında yer almayacak medyada. Hem projenin, Bağcılar Belediyesi''nin eski Başkanı Feyzullah Kıyıklık, yani ''Kadın Parkı'' gibi irticacı (!) faaliyetleriyle tanınan bir Başkan tarafından gerçekleştirilmiş olması da cabası.

Kinaye gibi görünse de, yukarıdaki satırlar ne yazık ki Türkiye şartlarında bir güncel gerçeklik ve hiç de şaka olmayan bir durum. İşin muhteviyatı ne olursa olsun ederiyle değil, hamisinin ismiyle, siyasi ve iradi yönelimiyle tartılması neredeyse bir ''kriz'' geleneği halinde çünkü bu memlekette. Amal-i beşeriye''nin ibresi bir uçtan bir uca savrulmak için ''adamına göre'' rüzgar bekler olmuş.

Aslında, Güneydoğu şartlarında erkeklere kıyasla ciddi bir ayrımcılığa uğradıkları su götürmez olan kız çocuklarına yönelik eğitim seferberliği fikri ile İstanbul''un varoşlarında okuma yazması olmadığı için yanlış otobüse binen ninelere, çaycılık olsun işe giremeyen erkeklere, nişanlısından gelmiş mektupları okumayan genç kızlara açılan okuma kapısı arasında okuma-yazma oranının bir ilerleme-çağdaşlık ölçütü sayıldığı/sayılması gereken bir çağda ''hizmet'' bağlamında fark yok, olmaması gerekir.

Sonuçta her iki örnekte de, çeşitli yoksunluklar sebebiyle medeniyetin imkanlarına erişim imkanı bulunmaması gibi, toplumsal birtakım kemik yargılar nedeniyle haklarını icra bir yana, hakkı olduğunu dahi bilememiş olmak gibi, yoksulluk gibi ortak paydalara sahip olan kitle neredeyse aynı, bu kitle için sağlanan olanaklar da benzer.

Elbette Cumhuriyet''in eğitim projelerinin, okullaştırma için ''kız çocukları''nı hedefe alırken, ''ağaç yaşken eğilir'' gibi gayet dinsel bir gelenek tasavvuruna dayanarak atiye ''laik nesiller yetiştirmek'' temalı bir yatırım amacı güttüğünü düşünebiliriz, iyiniyetimizi bir an olsun bir kenara bırakırsak.

Ayrıca ''Haydi Kızlar Okula'' ve benzeri projelerde kız çocuklarına sadece ''açık saçla'' eğitim olanağı verilmesini ''eğitimde fırsat eşitliği'' ilkesine ters bulup, samimi olmayan bir poz olarak algılayabiliriz. Buna mukabil çapı ve etkinliği bu derece geniş olmasa da, Belediye''nin açığından örtülüsüne, erkeğinden kadınına uzanan çok katmanlı bir demografiye, kayıtsız ve şartsız ''eğitim olanağı'' sunmasını, ideolojik amaç gütmeme kanıtı sayarak daha ''değerli'' de bulabiliriz. Yeterli done var çünkü elimizde.

Gelgelelim iş değerlendirmeye geldiğinde, durum tersine dönüyor. Çocukları ya da kadınları okullandırma işlevi maneviyatçı bir kimliğe sahip birinin elinde daha az ''önemli'' oluyor, çağdaş yaşam destekleyicilerinin elinde ise, ala-i harika. Birini düpedüz ''neresinden vursak'' açık arama faaliyetlerinin nesnesi haline getirip, öbürünü başa tac ediyoruz haniyse. Bu toplumu düze çıkarmak için çabalayan herhangi birini değil, yakın durduğumuz ideolojiyi takdir etmeye yelteniyoruz hemen.

Şimdiye dek belediyeler, faaliyetleri ve hizmetlerini uzaktan izledim ve hiç yazmadım. Bunun -öyle olmamasına rağmen- ''taraftarlık'' olarak algılanması için tüm şartları haizdim ve mevcut konjonktürün oluşturduğu ''biz-siz'' yarığının üstünden atlayıp da gerçekten iyi olanı söylemenin, doğruya doğru demenin zorluğu, -itiraf etmek gerek- birtakım sınırlamalara da mahal verebiliyordu bünyede. Ancak, ilk kez olarak yazmam gerek ki, 20 bini üç kademede okuma yazma öğrenmiş, 12 bini de halihazırda ikna edilmiş, her yaştan kadın ve erkeğe öğretim faaliyetini ciddi anlamda ilgiye değer buluyorum. Keşke dindarı ya da muhafazakarı, o fikirden ya da bu ideolojinin mensubu da yapsa, ''adamlar iyi şeyler yapıyor yahu'' desek, toplumun kişi başına düşen değerini yükselten her türlü çalışmayı sahipleneceğimiz gibi sahiplenip, desteklesek.

''Kadın Parkı'' sorusuna zoraki cevap veren eski Başkan Kıyıklık''ın bıkkınlığı da, basının bu kendinden olmayanı ''görmeme'' ya da ''kötü görme'' faaliyetlerinin verdiği bir tür sıkıntıydı sanırım. Kadınlara değil, ailelere rahatsız edilmeden vakit geçirebileceği mekanlar oluşturma tasavvuruyla realize edilen bir fikirmiş. Ailelermiş sözkonusu yani. Bilenler bilmeyenlere anlatsın diye düzeltelim..