Magazin entelektüelleri

Oray Eğin, Fatma Karabıyık Barbarosoğlu’nun magazin nesnesi olmayı reddettiği, bana sorarsanız şapka çıkarılarak okunması gereken o vakarlı yazısı üzerinden İslamcı entellektüeller üzerine bir deneme kaleme almış. Büfeci paranoyası adını taktığı bu reddedişi ise, “herşeyi üç metrekarelik dükkanı kadar bilir, muhasebesi, siyaseti, dış politikası üç metrekaredir” diye kategorize ettikten sonra eklemiş: “Yahudi dünyayı sömürür, arap din kardeşimizdir, yunan düşmandır.” Özetle: Bunlar dini referansları nedeniyle işte bu kadar ufuksuzlar. Söz üretemezler, üretseler de satamazlar.

Eğin buradan Yeni Şafak, Zaman gibi gazetelerin bünyelerinde eski solcu, halen solcu ve liberal yazarları barındıklarına getiriyor sözü ve her küçük yazarın büyüyüp serpilince Hürriyet’e terfi etmesi gerektiğine olan inancıyla soruyor: Sizden merkez medyaya transfer edilen bir entelektüel oldu mu?

Sadece Ahmet Hakan’ı “O’nun da ancak döneklikten sonra ivme kazandığını” ekleyerek örnek verdikten sonra, “Eskiden Yeni Şafak’ta yazardı ama, yazıları son derece renksizdi” diye devam ediyor. Eğin’in renklilikten kastı çok satmak, çok polemikçi ve çok life style yazarı olmak sanırım. Bu, üslubu yazınsal estetik kriterlerini bile es geçecek kadar kaba bir dile sarmak anlamına gelecek olsa da...

“İslamcı basın entelektüel ve aydın olma vasfından uzakta” diyen, “sınırsızca eleştirel, sorgulayıcı olamıyorlar, çünkü din zinciriyle bağlılar” şeklindeki fikrini önümüze seren Eğin’in yazısında bana ilginç gelen entelektüel tanımıydı.

Kendisine, kanımca entelektüel kavramına en anlamlı tespiti koyan Edward Said’den telmihle söyleyelim: “Entelektüeller krizleri çözmeye değil, çıkarmaya yarar. Entelektüelin bir görevi de, siyasi açıdan, partisinin düşmanlarına saldırmak değil, kendi partisindeki yandaşlarına karşı koymaktır.” Ve bu tespite atıfla hemen soralım: Merkez medyadaki entelektüeller kimlerdir?

Kimisi din zinciriyle bağlıdır entelektüellerin doğru ama, bazısı da geçim ve işini kaybetme kaygısıyla, çoğusu patron çıkarıyla, en fazlası da konjonktürel refleksle, bazısı ideoloji sözcülüğüyle. “Batının, ilmini ve fennini değil kültürünü alalım”cılar mesela ayrı bir fenomendir. Batı’yı sevmenin doğu’ya diş bilemek anlamına geldiğini zannederler genellikle. Pek çok iyi yazarın, merkezden kapı dışarı edildiği Andıç’a sessiz kalanlar da aynı basın geleneğinden gelen aynı entelektüellerdi nasılsa.

Büyük gazetelerin son 15 yılı böyle geçti. Yazarlığın bu türleri kısmen devam etmekle birlikte, artık Türkiye’de popüler yazarlığın neredeyse formüle edilmiş, adım adım uygulanması durumunda başarı ihtimali asla şaşmayan birtakım yeni kıstasları var: Bunların ilki, milyonların seyirleri eşliğinde rakibe kafa-göz girişen bir gladyatör olmak üzerine kurulu ki, her yeni yazıda etki gücün ettiğin hakaret katsayısı ile doğru orantılı olarak artar, ona buna çamur atmak yoluyla başarılı olunur.

İkincisi ise, çok satabilmek için İslamcısının da solcusunun da özeleştiri adı altında ruhlarının kapaklarını bir bir kaldırarak hepimizin gözü önünde kimi zaman ah “o eski güzel günler” diye vahlanmak suretiyle, bazen de “gençlik başımda dumandı ama şimdi duruldum” şeklinde dillendirilebilecek nedametleri ki kanaatimce bir nevi life style yazarlığıdır, görüldüğü yerde kaçılmalıdır. ‘Canım New York’ başlıklı günlüklerden, müstehcen cinsellik yazılarından, aşk, ilişki, mutluluk guruluğundan bahsetmiyorum bile... İslamcı gazetelerdeki renksizlik denilen şey bunlardan değil, yani az fikir-yarım doz espri-bir tutam polemik-beher miktarı da salvo, müstehcenlik karışımlı yazı türünden değil, sek bir dünya algısından beslenen yazarların “zor anlaşılır” yazıları için telaffuz ediliyor. Bir yere kadar da doğru, çünkü gazete yazarlığı daha çok kitleye ulaşabilme yolunda, düz yoldan saparak “fikrini okunur kılma” patikasını da ara ara kullanmak zorunda. Tabii sakilliğe düşmeden... Ama İslamcıların fiili basın geleneğinin en fazla 10-15 yıla dayandığı ve habere bakışta bir takım hassasiyetlerin gözetildiği gözönüne alındığında, gazeteciliğin ana maddesi olan objektiviteden değil, sostan, tuzdan kaynaklı bu eksikliği de doğrusu anlaşılır buluyorum. İslamcı medyanın henüz emekleme döneminde olduğu bir sır değil çünkü.

Bu nedenle soruyorum: Peki ya, 110 yıllık basın geleneği bulunan merkez medya? Bu 110 yıldan çok satmak için çıkara çıkara sakil bir magazin, vulgar bir yazarlık anlayışı çıkarmış medya? İslamcı medyanın eksikliklerinden münezzeh kılınmış merkez medya? İşte o medyada entelektüel çok var, ama bir entelektüel gibi davranan o kadar az ki... Üzülüyorum.