Yeni yıl kibri, yeni yıl tepkisi

Her yılbaşı olur bu, aklıma sorular üşüşür: Sürekli paraya çevrilebilecek nesneler taşıyan Noel Baba''nın düpedüz bir kapitalist olmasıyla, geyiklerin çektiği kızakla uçarak verdiği sürrealist, aziz imajı nasıl örtüşür mesela? Kapitalizmin ruhu "In God We Trust"la mı nominal değer kazanır ya da?

Her yılbaşı gelecekten beklentileri, arzuları, ümitleri sıralamak; -gelecek denilerek uhrevi bağlamından koparılan şey, hayatını bireyin inisiyatifi dışında şekillendirebilme kudretine haiz üstün güçtür- gayet ruhani, dini bir hal değil midir? Sözgelimi "meleklerin geceleri ziyaret ettiği çocuklar" temalı Noel filmlerini bizim pozitivist laikçiler neden ''gerici'' bulup savaş açmazlar? Yoksa melekler Hristiyan olunca mı, makul daireye girerler?

"Yılbaşında eğlenilir" yöneliminin mimarı, tüm dünyadaki "yeni yıla nasıl girerseniz öyle geçer" inancıdır.

Peki, "Kimi dindar ailelerin "yıl boyunca, yılın ilk günü kapıdan giren ilk kişinin kısmeti yenir" inancıyla, Hicri yılbaşının ertesi sabahı uyguladığı ve kapıyı her çalana açmamaya sebebiyet veren uygulamasına" hurafe etiketi yapıştıran ilimci ve fenci arkadaşlar, ellerindeki "hayallerim gerçek olsun, arzularım lutfen yerini bulsun" şeklinde uzayıp giden yeniyıl dogmalarını ne yapacaktır?

Sorular çoktur, Türkiye''de yılbaşına tepki gösteren dindar kesimin ise bana sorarsanız; dört iyi sebebi vardır;

1- Vatandaş şimdiye dek ''kutlanılacak kutla'' tarzı bir yılbaşı eğlencesini tepeden inmeci modernleşme projesinin ''batılılaşma'' koşumlarından biri olarak görmüş, ''zorla değil ya'' tavrını her zamanki gibi koymuştur.

2- Kahkahayla gülmek yerine tebessümü salık verecek kadar mütevazı olan, içkiyi apaçık haram kılan ve ''ifrat-tefrit'' sembollendirmesiyle aşırılığın her türlüsünden meneden bir pratiğin müntesipleri, eğlenmenin neden "içmek ve dağıtmak"la eşdeğer görülmesi gerektiğine anlam verememiştir.

3- Noel Baba gibi, Çam ağacı gibi, Hristiyan geleneklerini yansıtan formlardan müteşekkil bir yılbaşı kutlaması, "başka kavme benzemeyi" hoşgörmeyen ve "Yahudiler saçını uzattığında saçını kısaltarak; kısalttıklarında ise uzatarak" örnek olmuş bir Peygamberin sevenlerinin hoşuna gitmemiştir.

4- Yılbaşı kutlamaları sözkonusu olduğunda dindarlar cenahından çıkan itirazların bir kısmında, "Mutlu azınlık ve tüketim çılgınlığı" gibi Marksist terminolojinin (dindarlar arasında marksizmin namusuna şapka çıkaranlar boldur) dahi ilhamı büyükçedir.

Gerçi bu son madde artık zail olma noktasındadır. Çünkü, Müslümanların bir kısmının, eskiden yılbaşı ve benzeri ''netameli'' konularda daha ''şedid'' düşünürken; tarzını eleştirdiğinin gücüne, mevkisine ve varlığına, yani aynı üst sınıfa mensubiyet makamına ulaştığı anda yılbaşı kutlamalarını o kadar da kötücül görmeme eğilimine girdiği de doğrudur. Ama bunların aritmetiği zannedildiği yüksek değildir.

Madem ''ben çocukken yılbaşı'' furyası sözkonusudur, minik kişisel kamuoyu araştırmalarının sonuçlarını paylaşmanın yeridir: TV''nin her eve bir tane düşecek kadar yaygınlaştığı yıllarda çocukluğunu idrak edenler arasında; yılbaşını kutlama işini "ailecek yemeğe çıkma" noktasında abartmış olmasalar da, evde tombala, meyve sepeti, kuruyemiş, komşu oturmaları ve yeni yıldan iyi dileklerde bulunma ritüellerinin tamamını tecrübe etmiş ailelerin çoğu bugün, gelir seviyesi ve dindarlığı aynı kademede seyretmesine rağmen, ''kuruyemiş'' talebini bile ''kutlama olmaz'' denilmek suretiyle reddedebilmektedir.

Bu, zannedilenin aksine ''bakın biz söylemiştik işte, muhafazakarlaşıyoruz'' korkusunun haklılığına zemin teşkil edecek bir veri değil ama. Yılbaşı kutlamasının, laiklik-yobazlık uçlarından birine savrulma mancınığı sayılmasına, rejim savunucularının yılbaşı kutlamalarını giderek kibirli bir medeniyet gösterisine dönüştürmesine verilen bir reaksiyondur. Tersinden bir örnekle, AK Parti''nin medya tarafından yerin dibine batırıldıkça oylarının artmasıyla aynı sebepten alır ivmesini.

Ancak bendeniz, ''yılbaşı protestocuları'' içinde; dini bir hassasiyeti olmayan, yılbaşı kutlamalarına karşı da olmayan ama bu işe ayinsel bir kıymet de vermeyen ve tüm Aralık ayı boyunca "Aaaa yılbaşında evde mi oturuyorsun yazıııık" türü küçümsemelere maruz kalmış ortalama vatandaşın da azımsanmayacak bir yekun oluşturduğunu düşünüyorum tabii, o ayrı.

O, zorunlu olarak bir aktiviteye sahip olmanız gerektiği hissi veren cümlenin telaffuzu çünkü, hem yeterince modern, yeterince sosyal, yeterince kentli, hem de yeterince çılgın olmadığınızın, yüzünüze tekebbürle çarpılmasıdır… Bünyede reaksiyonu doz aşımına uğratır; yılbaşından soğutur.