Acaba? Bunlar başka başka şeyler mi?

Geçenlerde Yeni Şafak"ta çıkan "Yakut: Karma eğitim yanlışını düzelteceğiz" başlıklı bir haber üzerine "viskis" rumuzlu bir okuyucu bir yorum yayınlamıştı.

Yorum şu: "Halkın dinî duyguları ile bu kadar oynanmamalı, ahlak başka, eğitim başka, din başka." (Yenisafak.com.tr - 20.11.2013).

Tipik bir Cumhuriyet kuşağı kafası...

Eğitim, ahlak, din birbirinden o kadar kopuk kategoriler halinde mi düşünülmeli?

Bu alanları birbirinden böylesine kopartılmış olarak düşünme geleneğinin mazisi acaba çok derinlerde mi yatıyor, yoksa yakın zamanların (modern zamanların) düşünme biçimi olarak mı dışlaşıyor?

"Halkın dinî duyguları ile bu kadar oynanmamalı" diyen cümle de sorunun odağında duruyor.

Bu cümleyi günün geçerli (!) kafasıyla okuduğumuzda din yerine hangi kelimeyi koyarız? Herhalde "hukuk" kelimesi... Cümleyi öyle anladığımız takdirde nasıl bir anlamla karşılaşırız? Cümle sahibinin, hukuku fazla mıncıklamayın demek istediğini düşünürüz. Halk, hukuka karşı bunca duyarlık gösterirken, onun bu duyarlılığını istismar etmeyin, bazı şeyleri görmezlikten gelin demeye gelen bir anlamla karşılaşırız.

Bu ülkede din ile hukuk, Avrupa Hristiyan kültürüne özenerek birbirinden ayrı sosyal siyasal kategoriler halinde düşünülmeye başlandığından bu yana, adı geçen okuyucunun dermeyan ettiği mülahaza giderek yaygınlık kazanmış ve doğal bir düşünme biçimiymiş gibi algılanır olmuştur.

Bu ülkede laiklik konusunun yanlış algılanması da böyle bir çarpık anlayışa yaslanıyor. Laikliği sosyal siyasal bir kurum olarak algılama yerine, onu ideolojik bir seçimin konusu haline getirmek bu vahim yanlışlığın kökenini oluşturuyor. Şöyle ki, laiklik Hristiyan Avrupa kültüründe din otoritesi olan Kilise ile Devlet otoritesinin birbirinin işine karışmama sadedinde oluşmuş bir uzlaşının adı iken; bizim gibi Kilisesi bulunmayan ülkelerde bu uzlaşının adı din ile devlet arasındaki ayrışma olarak algılanıyor.

İslam dininin yaşandığı bir yerde birinin "ahlak başka, eğitim başka, din başka" biçimindeki ifadesi herhangi bir anlamda karşılık bulmaz. Bu başkalarının arasına "bilim" kavramını eklesek gene bir karşılık bulmada zorlanırız. Çünkü İslam dünyasında bütün bu kategorileri dinden bağımsız düşünme olanağı bulmanın imkânı elde edilemez. Avrupa aydınlanmacılığında bilim dine karşı geliştirildiğinden, dahası dini ifna etme hedefi güttüğünden, din ile bilimi ayırmak o kültürün doğasında yer alır. Oysa İslam âleminde din ile bilim arasında Avrupa"daki bağlamında bir ayrışma yaşanmamıştır. Fakat Tanzimat dönemiyle birlikte Avrupa"da yaşanan bu ayrımlar bu ülkenin kültüründe de yaşanmış veya yaşanması gerekirmiş gibi bir işleme tabi tutulmaya başlanmıştır.

Böylece, halen hiçbir meselesini doğru dürüst kavrayamayan bir bölmeli kafalılar kuşağı yaklaşık 200 yıldır bu ülkenin hem yönetiminde, hem entelektüel alanında egemen olmaya devam edegelmiştir. Bölmeli kafa yapısından kurtulmanın yolu ise yalnız Avrupa kültürünü özümsemekten değil, onunla birlikte İslam kültürünü de özümsemekten geçer. Değilse, kellim kellim layenfa...