Aşık ve engel

Aşık, sevgilisinin karşısında, sürekli engel olunmuş bir durumda duyumsar kendini. Bazı hallerde bu engellerin maddî olarak ve fiilî bir güç halinde âşığın önünde bulunduğu kabul edilse bile, çoğu kez, bu engeller aşılmaz değildir. İşin daha dikkate değer yanı, bu engeller, aslında âşığın kendisi tarafından ihdas edilmektedir. Ona dışardan söz konusu engellerin bertaraf edilmesi ve bunun mümkün olduğu söylendiğinde, âşık belki de bunu söyleyene gücenir. Çünkü âşık, aşkının gücünü biraz da bu engeller sayesinde sınamaktadır. Aşık için, burada öne çıkan belki de, sevgiliden daha çok, kendi yaşadığı aşk ilişkisidir. Sevgili, bu aşk ilişkisinin yaşanabilmesini sağlayan bir bahaneden ibarettir! Mecnun''un, Leyla''ya ulaşması mümkün kılınmışken bile, onun kendisine yardımcı olanlara değil ve fakat Leyla''ya ulaşmasına engel olanlara dua etmesi, âşık için aradaki engellerin anlamına bir atıf olmalı. Nitekim derdinin izalesi için o Kâbe''ye dua etmeye gönderildiğinde, o, derdinin artması için dua eder. Leyla''nın kabilesine savaş açıp Mecnun için Leyla''nın kabilesinden alınması karşısında da Mecnun, bu savaşın kazanılmaması için dua eder. Görünüşteki bahanesi Leyla''nın kabilesine bu savaştan dolayı bir zarar gelmemesinin arzu edilmesidir. Ama asıl derinlerde, bizce, bir de, Mecnun''un, Leyla ile arasındaki engelin bertaraf edilmesini istememesinden ileri gelen bir karmaşa sözkonusudur.

Bazı aşk öykülerinde, âşıkların, aralarında öyle pek de giderilemeyecek engellerin bulunmamasına rağmen ve bu "küçük" engellerden dolayı niçin bu kadar sıkıntıya düştüklerini görerek şaşırırız. Çoğu kez de, aşk, ille de, arada engellerin bulunduğu bir durumda ortaya çıkar. Aslında, son tahlilde, en olmadık engelin bile, cehdedildiği takdirde ortadan kaldırılması mümkün bulunmaktadır. Ama âşık bu engelin ortadan kaldırılmasını istemez. Bilakis o engelin kaldırılamaz olduğuna inanır, başkalarını da inandırır. Arada engel bulunduğu sürece aşk bilenir; engel kalktığındaysa, âşık birdenbire kendisini bir boşlukta bulur. Aşık, rakiplerine, bu bakımdan belki de içten içe minnet hissi besler, çünkü onların varlığı onun aşkının bilenmesine, keskinleşmesine yol açar.

Aşıklık istidadı taşıyan birinin, bütün engeller bertaraf edilip de vuslata ermesinden sonra yeni aşk arayışlarına teşebbüs etmesi bence manidardır. Engeli ortadan kaldırılan aşk ilişkisinde, çoğu kez, aşkın kendisinin de ortadan kalktığı gözleniyor. Bu yüzden âşka istidatlı kişi de yeni aşk arayışına girişiyor.

Arada hiç bir engelin bulunmaması halinde, âşığın nerdeyse kendi kendine engeller icat ve ihdas etmeye kalkışmasını nasıl açıklayabiliriz? Aşık kendini engel olunmuş halde görmek istiyor: o böylece aşkından emin olmak istiyor. Aksi takdirde onun kendini sınayabileceği bir denek taşı bulunmamaktadır. Ortada engelin bulunmadığı durumda, aşk ilişkisi denilen olgu, düpedüz bir ilişki biçimine dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya bulunur. Bu da, âşığın işine gelmez. Çünkü âşık kendi aşkının içinde yitip gitmek, o aşkın içinde helak olmak ister: buysa, ancak arada engelin bulunması halinde mümkün olur. Aşık bu talebine, yani engellenmiş olunmasına cevap bulamadığında, ona bu cevabı verecek olan ilişkisini buluncaya kadar aramasını sürdürür.