Bayramın anlamı

Müslüman''ı, Müslüman olmayandan ayıran yalın, basit bazı özellikler var. Onun, bir günlük hayatında kıldığı namaz, bu ayırıcı özelliklerinden biridir. Bir yıl içinde Ramazan ayında tuttuğu oruç onu Müslüman olmayandan ayıran özelliklerinden bir başkasıdır. Yılda bir kez kestiği kurban onu gene Müslüman olmayandan ayırır. Ömründe bir kez farz olarak eda ettiği hac görevi de Müslüman''ın Müslüman olmayandan ayrıldığı bir yanıdır.

Allah''ın Resulü (s.a.v.), Müslüman''ın günlük yaşantısında olsun, gündelik işlerinde ve ibadetlerinde olsun, onun hiçbir işinin, hiçbir ibadetinin Müslüman olmayanlara benzememesi konusunda olağanüstü titizlik göstermiştir.

Müslüman, sadece namaz, oruç, hac, kurban, bayram gibi yaptıkları ile değil; fakat içki, zina, domuz eti gibi kaçındığı şeylerle de başkasından ayrılır. Aslında sadece haram kılınan hususlara riayet edilmesi bir Müslüman cemiyetini, Müslüman olmayandan ayırmaya bir başına yeterli özellikler teşkil eder.

Müslüman, dış görünüşünü İslâm''ın öngörüsü çerçevesinde belirleyip bu tutumuyla kendini Müslüman olmayandan tefrik ederken, imanının esaslarını belirleyen amentü ile de iç görünüşünü Müslüman olmayandan ayırır. Amentünün esasları, sadece ona inandım demekle işlevini yerine getirmiş olmuyor. Amentünün esaslarından (rükünlerinden) her biri aynı zamanda bir Müslümanın hayatının yönünü, çizgisini belirlemede rol üstleniyor. Allah''a, meleklere, resullere, kitaplara, ahiret gününe, öldükten sonra dirilmeye, hesap gününe inandım demenin sonuçları var… Müslüman gerek bütün hayatını, gerekse içinde yaşadığı ânı, inancının gerektirdiği sonuçlara katlanarak, o sonuçları gözeterek, o sonuçların bilincinde olarak ve o sonuçlarla bilincini besleyerek kurar, geliştirir, sürdürür.

İslâm''ın ve imanın şartları Müslüman''ı başka din saliklerine benzemez kıldığı gibi, bizatihi bu şeriatın hiçbir rüknü de başka dinlerin şeriatına ve rüknüne benzemez... Müslüman''ın bayramı ne festivaldir, ne karnavaldır, ne faşingtir, ne yılbaşı eğlencesidir, ne de dinî veya dindışı başka bayram ve eğlence türlerinden biridir. Müslüman''ın bayramı kendine ait özgül bir içerik taşır. Bu bayram taşkınlık ve çılgınlık vesilesi değildir. İnsanın nefsini ve vicdanını sorgulamasının vesilesidir. Başkalarıyla helalleşmenin vesilesidir. Barış ve selamet; kemal ve cömertlik duygusunun fışkırdığı gündür.

Bir bayram arifesinde karşılaşıp bayramını tebrik ettiğim bir arkadaşım, bana: “Biz bayram kutlamıyoruz” demişti. Sebebini sorduğumda da: “Altmış yıldan beri emperyalizmin baskısı altında bulunan bir ülkede bayram kutlanmaz” diye cevap vermişti. Ben de ona: “Hiç bir emperyalist baskı Müslümanın bayramını onun elinden alamaz” dedim.

Anlaşılıyordu ki, o arkadaşım, bayramı bir festival veya karnaval türünden bir eğlence telakki ediyordu. Farkına varmadan da olsa, bizim bayramlarımıza da bu türden yabancı ve yanlış telakkilerin sızdığı görülüyor. Bu türden eğlencelerle bizim bayramımızın ilgisi bulunmadığını söylemek bile fazla. Bizim bayramımız affın ve mağfiretin, kemalin, sulhun, sükûnun, huzurun, vicdan ve nefs muhasebesinin vaki olduğu günlerin adıdır. Allah''a yönelişin yoğunlaştığı anlardır. Rikkatin, merhametin, şefkatin doruklarda gezindiği anlardır.

Müslüman''ın duasının, yaşanan bu duygularla şayanı kabul sayıldığı zamanlardır. Bu itibarla bir yandan kendi nefsimizin kurtuluşu için duaya yönelirken, bir yandan da bütün dünya Müslümanlarının kurtuluşu için dualarımızı yoğunlaştırmamız gerektiğini düşüneceğimiz bir zaman aralığıdır.