Birkaç çift cümlenin ağırlığı

İnsanoğlu adalet tarihinde çok vartalar atlattı. Hayvanların ve ölülerin yargılandığına tanık olundu. Engizisyon mahkemeleri önce kurbanlarını yakarak öldürür, sonra cesedi sorguya çekerdi. Yargıçların sorusuna cevap vermeyen ceset "sükût ikrardan gelir" denilerek bir kere daha mahkûm edilir veya bu suretle daha önce verilmiş olan kararın temyiz edilmiş olduğu sonucuna varılırdı.

İnsanoğlunun tarihinde hayvanlar, hatta böcekler bile yargılanmıştır. Ama yargılananlar dinlenmiş ve kendilerine biçimsel bile olsa savunma hakkı tanınmıştır. 1587 yılında St. Julien"i istila eden bitler ifna edilmeden önce yargılanmışlar, mahkemede bitleri savunan bir avukat, bu haşaratın insanı korumak için yaratıldığını ileri sürerek onları kurtarmayı başarmıştı.

Ama hayvanlar da, her zaman bu böcekler kadar talihli olamıyor. Nitekim İsviçre"nin Basel kentinde mahkeme önüne çıkartılan bir horozun, hiç de talihli olmadığını söyleyebiliriz. Bu hayvan, her nasılsa bir yumurta yumurtladığından 1474 yılında, büyücülük suçuyla yargılanmıştı. Hayvan, muhakemesi esnasında zincirle ayaklarından duvara bağlanmış, yumurtası da yanına bırakılmıştı. Savcı, bu yumurtadan çıkacak yaratığın bir civciv değil, fakat nefesi dahi insanı öldüren efsanevi yılan "basillisk" olduğunu iddia ediyordu. Horoz, savunması istendiğinde sesini çıkartmadığı için, yargıçlar horozun suçlu olduğuna karar verdi. Horoz yakılarak idam edilecekti. İnfaz, şehir dışında bir tepede gerçekleştirildi. Mahkeme mensupları, arkalarında şehir ahalisiyle birlikte infazın yapılacağı tepeye çıktı. Orada bir ateş yakıldı ve horoz, yumurtasıyla birlikte ateşe atıldı.

Ne kadar haksız, adaletsiz, insafsız da görülse, mahkeme önüne çıkartılan bu hayvancıklar yargılanmıştı. Kendilerine savunma hakkı ve fırsatı verilmiş (!), infaz, yargıdan sonra gerçekleştirilmişti.

Oysa yeniçerilerin: "Söyletmen, urun!" komutunu vererek vurulmasını sağladıkları savunmasız insanların düştüğü zulmün gayyası tahayyülün ötesindedir.

Yeniçeriler, bozulma dönemlerinde, kazan kaldırdıklarında ve kelle istediklerinde, ele geçirdikleri kurbanları savunma sadedinde konuşmaya teşebbüs edince hep bir ağızdan: "Söyletmen, urun!" diye bağırırlardı. Bir insanın savunması alınmadan onun suçlanması, bununla da kalınmayarak hakkında hüküm verilmesi, idam cezasına kadar en ağır cezaların reva görülmesi ve infaz edilmesi, acaba hangi adalete, hangi nasafete sığdırılabilir?

Savunmasına müracaat edilmeden ölüme mahkûm edilen bir maznunun, mağdurun, mazlumun –adına ne denirse densin- söyleyeceği birkaç çift cümlenin ağırlığı, bu gezegenin bütün ağırlıklarını bir araya getirsen onun yanında sıfır kalır. Onun içinde bırakılmış olan ukdenin bedelini cihanın bütün altınlarıyla bile telafi etmek mümkün değildir. O, savunma hakkıdır çünkü. Bedeli, hiçbir dünyasal değerle ölçülemez.