Değişmeden kalmak istikrar mıdır?

Değişmeden kalmak karar ve sebat üzere kalmak mıdır? Değişmeden kaldığını söyleyen birinin tutarlı olduğunu söyleyebilir miyiz?

Yoksa tam tersine onun uyum sağlayamadığına mı kani olmalıyız?

Yeniliklerin hemen kabul edilmeyişi salt gündelik alışkanlıklarla başa çıkmakta karşılaşılan zorluklardan dolayı değildir. Eski alışkanlıklar aynı zamanda, içinde yer aldığı ortamda kendine göre bir çıkar ilişkisi kurmuş olabilir: işte o çıkar ilişkisinin bertaraf edilmesi, yeni bir dengenin kurulması belli bir zahmet gerektirebilir. Hem o ortamın içinde yer alan statüko taraftarı için, hem statükoyu değiştirmek isteyen yenilik talebinde bulunan için...

Fakat ne olursa olsun, zaman akıp gidiyor. Değişme, dönüşme kendini dayatıyor. Bu değişim ve dönüşüm yalnızca dış dünyada değil, fakat bizzat özne (süje) üzerinde etkisini gösteriyor. Özne, bu değişime ayak uydurmada beceriksizlik gösterdiğinde, kısa sürede bir safra olarak hayatın dışına atılacaktır.

1920''lerin, 30''ların, 40''ların şartını bir yana bırakalım; 1990''lı yılların şartı bile bu hızlı değişim ortamında geri dönülemez bir uzaklığı işaret eder.

İçinde yaşadığımız dünyanın gerçekliği, kabul etsek de etmesek de, içimize sindirsek de sindiremesek de, budur: bu gerçeklik bize, ya bu deveyi güdeceksin, ya bu diyardan gideceksin diyor.

Sanatçıların çoktandır bildiği bu gerçekliği şimdi bazı siyasetçilerin de öğrenmesi gerekiyor. Yol yakınken demeyeceğim, "off-side"a düşmeden önce...

İnsan, statüko üzerine niçin böylesine abanmak ister? Onunla statüko arasında belli bir çıkar ilişkisinin meydana gelmiş olabileceğini söyledik. Bir de, statükoyu reddetmenin kendi kişiliğini reddetmeye müncer olabileceği düşüncesi hüküm sürebilir. Kişi, kendini statükonun değerleriyle özdeşleştirmiş bulunabilir.

O takdirde kişi kendiyle yüzleşmeyi göze alamaz. Kendiyle, kendi kişisel geçmişiyle ve kurulu düzenin siyasal/tarihsel geçmişiyle...

İnsanın kendi kişisel geçmişiyle olsun, statükonun tarihsel geçmişiyle olsun yüzleşebilmeye, hesaplaşabilmeye cesaret edebilmesi onun yeni bir imanla donanmış olmasını gerektirir. Statükonun üyesi olarak onunla hesaplaşmaya kalkışmak olayın tabiatına aykırıdır.

Statükoyla ve o statükonun geçmişiyle hesaplaşabilme cesaretini gösterebilmek ancak sahici aydının işidir; çünkü ancak o sahip olunması gereken cesarete maliktir.

Bu cesarete malik olmayış, başka söyleyişle kendi kişisel ve toplumsal geçmişiyle hesaplaşmayı göze alamayış, onun kişisel zaafıyla örtüşür. Bu hesaplaşmayla kendini inkâr etmiş olacağını düşünen biri, aslında yeniliğe kapalı bulunduğunun farkına varamıyor demektir.

Değişmesini istemediği değerler, aslında, onun tabusu, fetişi haline gelmiştir de, o bunun farkında değildir. Saplanmış olduğu dogmayı istikrarın alameti sanmaktadır.

Dogmalarının göz göre göre elinden kayıp gittiğini gören kişinin kapıldığı panik duygusunu anlamak gerekir. Belki ona biraz da acıyarak...