Düğüm

O zaman düğümlüydüm. Hatırlıyorum. Kafamdan sorunlar yaratırken ve bu sorunları çözüme kavuştururken düğümlüydüm. Her şeyi iki ucunu bir araya getirerek düşünüyordum. İki ucunu bir araya getirme alışkanlığı çocukluğumun erken dönemlerine kadar geri götürülebilir. Maraş’ta bir tür mesire yeri olarak da kullanılan, ama aslında insanların kışlık –daha doğrusu yıllık- şıralarını, zahirelerini hazırladıkları, kent merkezine yaklaşık ortalama on kilometre mesafede (daha uzaklarda olanları da çoktur), bağlar vardır. Bizim bağımız da onlardan biriydi. Sonra satıldı, böylece Maraş’la doğrudan bir mülkiyet ilişkimiz kalmadı. Evet, çocukluğumun erken dönemindeyim. Belki beş, belki 6 yaşındayım. Bağ aralarındaki patikaların birinde bir yokuşu sökmeye çalışıyorum. Vakit öğle. Güneş tepede. Derken yolumun üstünde kara, ışıltılı, hatta belki biraz kımıltılı bir tülbent.. onu almak üzere elimi uzatıyorum. Bir de ne göreyim? Tülbent kımıldayıp harekete geçiyor. Kara bir külçe gibi duran öbek, elimin altından uzayarak uzaklaşıyor. Bir yılanla ilk kez –ve de son kez- kendiliğimden bunca yakınlık peyda ediyorum. Yılan, daha elimi ona sürmeden, ama sürmeme ramak kalmışken, kımıldanıp kaçıyor. Kımıldamadan önce, orada gördüğüm çöreklenmiş haliyle, patikanın tam orta yerinde katrandan bir balçık halinde duruyordu. Ama kıvrılıp kaçarken ve arkasından otların ve tiyeklerin arasından kaybolurken onun iki uçlu olduğunu kesinlikle gördüm. Ve o zaman, bir düğümün meydana getirilebilmesi için, bir düğüm atabilmek için iki ucun bulunması gerektiğini anladım. Sonraki deneyimlerim, bu ilk izlenimimi her zaman doğruladı. Düğüm atabilmek için iki uç gerekliydi.

O zaman, bir başımın ve bir kuyruğumun olduğunu düşünmeye başlıyorum. Beyinsel bir olay.. baş ve kuyruk.. başlangıç ve son.. ya da en iyisi karşıtlık diyelim: beyinsel bir olay: her şey orada geçiyor: çelişki orada oluşuyor.. çelişkinin üstesinden orada geliniyor.. düğümün atılması için başın ve kuyruğun bulunması şartı var..

Baş ve kuyruk halkalanıp karşı karşıya geldiğinde birbirini reddediyor. Yılan kendi kuyruğunu yutmaya başladığında bizzat kendini yok etmekte olduğunu görünce şaşakalıyor. Ama iş işten geçmiştir. Ortada artık gövdesiz bir baş kalmıştır. Gövdesiz bir başsa artık işe yaramaz bir baştır. O, kendi kendini yok etmenin üstesinden gelemez. O, artık bir tek baştan ibaret kalmış oldukça ne uzar, ne kısalır; ne kendini reddedebilir, ne onaylayabilir. O, artık düğüm olamaz. O, artık avını sarılarak gövdeye indiremez. O, artık dişlerini kullansa bile, ölü hale getirdiği avını yutma imkânından mahrumdur. Yanılarak bu imkânı kullanmayı denemeye kalkıştığında avını yutacağı bir midesinin yok bulunduğunu görmek dehşet verici bir şeydir! Onun yeniden bir kuyruk oluşturabilmesi için sabır lazımdır, ama o sabır bulunsa bile o ömür bir daha bulunabilir mi, şüphe götürür.

Düğüm atabilmek için iki uç gerekli diyordum. Başlangıçta varlık bütünlüğümde o iki ucun bulunduğunu görüyordum. Vardılar ve ordaydılar. Sonradan uçlardan biri kayboldu ve düğüm çözüldü, daha doğrusu düğüm yok oldu. Bunun nasıl gerçekleştiğini tam olarak anlatamayabilirim. Ben tek uçlu kaldım. Tek uçlu kalmak ortada kalmaktan ya da sığınacağı bir yeri olmamaktan daha berbat bir durum. Kendini onaylamaktan yoksunsun. Reddetmek isteyebilirsin, fakat bunu denemeye kalkıştığında başarısızlığa uğruyorsun. Var olduğunu düşünüyorsun, parmak uçlarınla gövdeni yoklamaya çalışıyorsun, fakat o da ne? Parmakların yok. Dokunacağın gövden yok. Yani sen yoksun bayım. Dehşete düşmenin, tedhişe uğramanın dibi neymiş fark edebiliyor musun? Bir ipliğin bir ucunun ortadan kalkması ne demek anlayabiliyor musun? Düğüm olamıyorsan sen de yoksun, adem halindesin demektir, hâlâ fark edemiyor musun?

Bir ucu olmayan bir iplik.. bu ne demektir?