İnsan suç işleyen varlıktır

İnsan suç işleyen varlıktır. Şöyle de söylenebilir: suç işlemek insana mahsustur. Hayvan suç işleyemez. Hayvan zarar verebilir, ama suç işleyemez. Onun verdiği zarar da sahibine tazmin ettirilir. Sahibi yoksa işlediği zararı tazmin ettirecek merci de yok demek olur.

Suçu insan işler. Çünkü irade (istem) sahibi kılınmış olan yalnızca odur. Suç irade kullanılarak ika edilebilir. İradesizce, dolayısıyla niyet ve kasıt bulunmaksızın ika edilen fiiller suç kapsamına girmez. Yerine göre haksız fiil veya bir başka hukukî kategori içinde değerlendirilebilir, fakat suç sayılmazlar.

Bu ülkede insanları genelde yanılgıya düşüren bir hususla karşılaşırız. Bu ülkenin insanları geçmişlerinde İslâm''ı yaşadıkları için, onların elan müslümanca bir tavır içinde olması bekleniyor. Kafalarda öyle bir hayalî Müslüman insan tipi teressüm ediliyor ki, bu insan suç işlemez farzediliyor. Oysa İslâm''ın bir ceza hukuku varbulunmaktadır. Ve işbu ceza hukuku müslümana uygulanmaktadır.

İnsanların birarada yaşadığı her yerde suç da kendiliğinden varbulunur. Ancak suçların türü veya suçlara öngörülen ceza bir kültürden ötekine değişir. Kapitalist toplumlarda işlenen suçlarla burjuva toplumlarında işlenenler arasında; burjuva toplumuyla feodalite arasında.. keza bu toplumların her birinin toplumsal katmanları arasında işlenen suçlar arasında fark vardır.

Aynı fiile, farklı kültürlerde farklı cezalar öngörülebilir. Nitekim kapitalist toplumda faizli işlem suç sayılmazken, komünist toplumda faizle iştigal etmek suçların en ağırı sayılır ve müeyyidesi de idam cezasıdır. Çünkü faiz kapitalin fonksiyonudur. Bireysel mülkiyetin tanınmadığı toplumsal/siyasal düzlemde faizle iştigal eden biri, toplum düzenini iki defa ihlâl etmiş sayılır: biri, faize konu olan mülkiyet edinmeme kuralını ihlâl etmiş olduğu için, ikincisi de yasak olan mülkiyet kuralını ihlâl etmekle kalmayıp onun üzerinden yasaklanmış ikinci bir işlemi gerçekleştirdiği için… Bu işlemin muhatabı olan kişi için de aynı mütalâa geçerlidir. Aynı şekilde, hırsızlık ortamının kaideten ortadan kaldırıldığı farz edilen İslâm toplumunda da hırsızlığa ağır müeyyideler uygulanır.

Demek ki, toplumun gerek iktisadî işleyiş tarzının, gerekse bu işleyiş tarzından doğan ilişkilerin gerektirdiği ahlâkî ve o dolayımdan geçerek hukukî sonuçların bulunabileceğini ifade etmiş oluyoruz. Aynı ahlâkî ve hukukî sonuçlar, aynı toplumun farklı katmanları için de geçerlidir. Uç bir örnek: karısının genelevde sermaye olarak çalışmasına müsaade etmiş olan kocanın, karısının mesleki faaliyetinden dolayı zina davası açması, söz konusu ilişki çerçevesinde dinlenebilir olmaz. Bilakis söz konusu ilişki çerçevesinde, o ilişkinin gerektirdiği ahlâk kurallarına riayet etmek esas alınır.

Kapitalist ilişkiler ağında yaşayan insanların niçin veya nasıl olup da o düzenin ahlâk kurallarına uyduğu sorgulama dışıdır. Böyle bir toplumda bireylerden sadır olmuş suçlardan dolayı onların mensup olduğu dini kınamak hakça sayılmayacağı gibi, dininin gereklerini yaşayamamış olan bireyin kınanması da hakça sayılmaz. Hele de o dini yaşayabilme ortamının kökten yasaklandığı bir toplumda, bireylerin kişisel zaafını, o kişinin mensup olduğu din öne çıkartılarak o dinin iflasını ilân etmek katmerli bir haksızlık olur.

Bir de şu var: henüz savunması alınmamış ve kendini savunma imkânından mahrum bulunan birinin üzerinden acımasızca hücuma geçerek gerek o kişiyi, gerekse belli bir dine sahip çıkmak isteyenleri karalamaya kalkışmak bir vicdan sorunu olarak algılanmalıdır. Vaktiyle, millet meclisinin çatısı altında bir din hocasına kurulan komployu ben unutamıyorum. Olay, hocanın intiharıyla sonuçlanmıştı. Komployu kuran televizyon elemanı bile beklenmeyen sonuçtan rahatsız olmuş, fakat çevresinin teskini ve tesellisi ile ayakta kalmayı başarabilmişti.