Yazmak / ölmek / öldürmek

Sait Faik kalemini öptükten sonra “yazmasam ölecektim” diyordu ya, şimdi bunun tam karşıtında duran bir cümle var önümde: “Eğer yazmamış olsaydım, katil olabilirdim.” Diyor. Yani yazmasam öldürecektim… İki cümlenin içeriği karşıt yönde duruyor. Birbirini reddeden iki cümle: Sait Faik yazmasam ölürdüm, derken içindeki yazma arzusunun aşırılığını anlatmak istiyordu. Oysa bu ikincisi hiç de bu bağlamda konuşmuyor. O cümlenin arkasından gelen şu açıklamaya bakın: “Şu alıştırmayı denemenizi tavsiye ederim: Birinden nefret ettiğiniz zaman, canınız onu yok etmek istediği zaman, bir kâğıt parçası alın ve X bir domuzdur, hayduttur, canavardır yazın. Ondan daha az nefret ettiğinizin hemen farkına varacaksınız. Benim yaptığım da tam olarak bu. Hayata küfretmek için, kendime küfretmek için yazdım. Sonuç? Kendime daha iyi katlandım, hayata da daha iyi katlandım.” (E. M. Cioran, Ezeli Mağlup –söyleşiler-, Metis Y. İst. 2007, s.15).

Bu nasıl bir hal ki, ya ölmeyle ya öldürmeyle sonuçlanıyor?

İlkinde (S. Faik örneğinde) durumu anlamak mümkün, yazmasam ölecektim sözü mecazî…

Ancak ikincisi öyle değil. İkincisinde fiilen cinayet kastı söz konusu…

Marazi bir hal…

İnsan yazma eylemi ile yaşama eylemini terazinin karşı kefelerine koyup bakıyor. Aslında yazma daima ağır basıyor.

Ancak yazabilmek için hayatta kalmak gerekiyor. İşte zurnanın zırt dediği delik burası… Yazacaksan yaşayacaksın. Yazacaksan, seni hayatta bırakacak önlemleri göz ardı etmemen gerekiyor.

Ne yazdığın önemli değil. Bir keman cızırtısı uğruna bütün bir ömrü doldurmak mümkün. Bu demektir ki, ömrün, bir keman cızırtısına feda edilebilir. Netoçka Nezvanova öyle yapmadı mı? Gerçi o, keman çalmak istiyordu. Ama ne fark eder? İster kemandan notalar çıkartmak, ister kelimelerden bir anlam dizmek… Netoçka, ev işleriyle başa çıkamadığı için kemanına yeterli vakit ayıramadığını düşünür ve evlenir. Ancak bu sefer de karşısına ev gailesi çıkar. Keman çalmaya gene vakti olmaz. İçindeki ses ona fısıldar: karını öldür ve kurtul! Netoçka, “içinin sesine” uyar, karısını öldürür. Ceset orada, önünde yatarken, bitişik odadaki kemanına koşar. Kemanını omuzu ile boynu arasına yerleştirir. Yayı itina ile tellerin üzerinde gezindirmeye çalışır. Fakat heyhat! Kemandan yalnızca bir cızırtı yükselir, o kadar!

Marazi durum, burada, ortadadır. Ölmek ya da öldürmek…

Durum, kişinin öznel konumuyla ilgili değil. Yani kişi yazma işini ölesiye arzu edebilir. Ancak iş, orada bitmiyor. Yazının içeriği, canını feda etmeye değer bir şey olmalı.

Yoksa bir hayat bir hiç uğruna harcanmış olabilir.