İran"ı anlamak

Arap baharının Libya''da, Suriye''de ve Yemen''de güze döndüğünü daha önce yazmıştık.

Bunlar arasında Türkiye olarak bizleri her yönüyle doğrudan etkileyecek olan ülke ise Suriye.

Geçen yıllarda Suriye ile ilişkilerimiz tarihinde görülmedik bir seviyeye yükselmişti. Suriye tarafı da Türkiye tarafı da ilişkilerin bu denli gelişmesinden son derece memnundu.

Ancak Suriye halkı biraz daha özgürlük demeye başladığı günden beri ilişkilerimiz gerilemeye başladı. Hatta Suriye rejiminin resmi olmayan sözcüleri Türkiye''ye ateş püskürmeye başladılar.

Hepimizin beklentisi, demokratik bir ülkede okumuş ve yaşamış olan Beşşar Esed''in zamanın ruhunu okuyup halkın meşru taleplerine cevap verebileceği yönündeydi. Beşşar babası kadar sert değildi, demokrasiye geçişte rahatlıkla yine cumhurbaşkanı seçilebilecek durumdaydı.

Bu şansını kaybetti. Çünkü o da babasının yöntemini tercih ederek sertlik politikalarından yana tavır koydu.

Sevimli Beşşar demir yumruk Esed oldu. Kan döktü ve dökmeye devam ediyor.

Güvenlik güçlerinin özel durumu sebebiyle kan dökmekten çekinmeyen Suriye rejimi aslında bu kadar dayanamazdı, dayanması mümkün değildi.

Suriye rejimine güç veren ve ayakta tutan en önemli faktör İran faktörü oldu.

İran Suriye rejiminin ayakta kalması için bütün imkânlarını seferber etti.

Diplomatik desteğiyle, ekonomik yardımıyla, ucuz petrol (bedava diyenler de var) akıtarak ve fiili müdahale konusunda bütün dünyayı uyararak Beşşar rejiminin ayakta kalması için elinden geleni arkasına koymadı/koymuyor.

Zira İran, Suriye rejiminin ayakta kalmasını Beşşar''dan daha fazla istiyor. Hatta Suriye rejiminin bekası İran için hayat memat meselesi haline gelmiş durumda.

Peki ama neden? Hani İran İslam devletiydi, hani müstazafların yanındaydı. Suriye halkının maruz kaldığı şiddete İran İslam cumhuriyeti neden destek veriyor?

Hangi İslami umdeye sığıyor bu destek?

İran''ı Beşşar rejimini ayakta tutmaya sevk eden asıl faktör dini değil siyasidir.

Suriye konusunda İran siyasi çıkarlarını İslami umdelere feda etmiştir.

Peki Beşşar rejimi İran için neden bu kadar önemlidir?

Önemlidir çünkü Suriye İran''ın Lübnan''a açılan kapısıdır. Bugün Lübnan''ın en büyük gücünü teşkil eden Hizbullah''la temas ve destek ancak Suriye rejimi üzerinden sağlanmaktadır. Suriye rejimi İran ile Hizbullah arasındaki can damarıdır. İran''ın Filistin konusundaki rolü de bir başka önemli husustur. HAMAS''ın siyasi lideri Şam''dadır! Suriye rejimi ayrıca Irak sorununda İran''ın yanında yer alan bir güçtür. İran''ın Ortadoğu politikalarının merkezinde Suriye vardır.

Suriye''de muhalefet başarılı olur da Beşşar rejimi düşerse İran bundan en fazla kendisinin zarar göreceğini hesap ediyor. Beşşar rejimi yerine geçen hükümetlerle de elbette ki tabii ilişki içinde olacaktır. Ancak Beşşar''ın sağladığı kolaylığı elde edemeyeceğini Lübnan ve Filistin üzerindeki etkinliğinin eskisi gibi olamayacağını, Irak sorununda da Suriye''yi istediği gibi kullanamayacağını düşünüyor.

İran önemli ve büyük bir devlet. Ciddi bir devlet. Bağımsız bir devlet. Stratejisini kendisine göre belirleyen bir devlet. Bunu ispat eden en son gelişme Kandil''e yaptığı operasyondur.

Ancak Suriye konusunda müstekbirleri mustazaflara tercih eden bir politika izleyerek kendi ilkeleriyle tenakuza düşen bir devlet oldu maalesef..