Müthiş bir hoşgörü

Bayramın üçüncü günü Lübnan''a gittim. Beyrut ve Güney Lübnan''da İsrail''in 34 gün boyunca bomba yağdırdığı yerleşim birimlerini gezdim.

Gördüğüm manzaranın savaş ile insanlık ile bir ilişkisinin olduğunu söylemem mümkün değil. Buraları görmeden saldırıyla ilgili değerlendirme yapmanın da sağlıklı olacağı kanaatinde değilim.

Beyrut 34 gün boyunca bombalanırken Türkiye''den bütün Beyrut''un bombalandığı zannediliyordu. Oysa Beyrut''ta, Hizbullah''ın siyasi merkezi (Tahrik), çevresi ve o bölgeye giden yollar köprüler, viyadükler bombalanmış. Tabii garip olan İsrail''in boş binaları bombalamış olmasıdır. Hizbullah muhtemel bir saldırıya karşı Tahrik bölgesi sakinlerini uyarmış, halk bölgeyi boşaltmış. İsrail boş binaların üzerine bomba yağdırmış. Enkazı gezdim. İsrail''in boş binalardan hırsını nasıl aldığını görmenin şaşkınlığını yaşamadım desem doğru söylemiş olmam.

12 km karelik 500 bin nüfuslu Tahrik''teki enkazı ve başkanını ziyaret ettik. Nüfusun yüzde doksanı Müslüman olmasına rağmen belediye başkanı bir Hristiyan! Evet Hizbullah''ın siyasi merkezinin bulunduğu ve Müslüman nüfusun yoğun olduğu bölgede Hristiyan bir belediye başkanı var.

Lübnan''ın en önemli özelliklerinden birisi farklı dinden insanların bir arada yaşama kültürünün yerleşmiş olmasıdır. Hizbullah aslında burada bir Müslüman başkan seçtirme gücüne sahip olmasına rağmen özellikle bir Hristiyanın başkan olmasını istemiş!

Semir Dekkaş isimli bu Hristiyan başkanın bana anlattıkları ise daha da anlamlı. Biz dedi başkan, “buraların bombalanacağını tahmin ettiğimiz için halkı boşalttık ve Hristiyan mahallelere taşıdık. Oradaki Hristiyan evlerine ve okullarına yerleştirdik, yarısı hâlâ Hristiyan komşularının yanında barınmaya devam ediyorlar çünkü evleri yerle bir oldu.”

Müthiş bir hoşgörü.

Güney Lübnan''da sınır bölgesinde Hizbullah''ın İsrail askerleriyle göğüs göğüse savaştığı bölgelerde Hizbullah liderlerinin posterleri asılı. Anlamlı olan posterlerin altındaki slogan. “Müslüman ve hristiyanların birlikte yaşama (kültürü).”

Hem iç savaş hem de İsrail işgal ve zulmü Lübnanlılara birlikte yaşama bilincini öğretmiş.

Bir müddet BM sözcülüğünü yapmış ve halen Beyrut Amerikan Üniversitesi''nde Yüksek Lisans öğrencilerine ders veren Timur Göksel Bey''in bu hoşgörüyü anlatırken öğrencilerinden verdiği örnek de Türkiye için çok anlamlı. Diyor ki Timur Bey, “İk tane çarşaflı kız öğrencim var, iki tane de bikinili, birkaç tane de Amerikalı öğrencim var. Ama birlikte doğmuş birlikte büyümüşler gibi uyum içindeler, aralarında hiçbir sorun yok.”

Bin sene Anadolu''da ve Osmanlı topraklarında yaşanan hoşgörü kültürü şimdi Lübnan''da öylesine bariz hale gelmiş ki son İsrail saldırısı Müslümanla Hristiyan Lübnanlıyı birbirine kaynaştırmış.

Harub, Sayda gibi Sünni bölgelerden Bintü Cübeyl gibi büyük çoğunluğu Şii olan bölgelere kadar bütün Güney Lübnan''ı gezdik. 34 günlük tahribatın boyutlarını bizzat mahallinde gördük.

34 günlük saldırının acı hatırlarını dinledik, izlerini gördük. 16 bin konutun tamamen yıkıldığı, 39 bin konutun kısmen zarar gördüğü ve 1300 Lübnanlının hayatını kaybettiği İsrail saldırısı, halk üzerindeki etkileri, tepkileri, BM Barış Gücü, yapılanlar yapılamayanlar, iç ve dış siyasi dengeleriyle Lübnan''da karmakarışık bir manzara söz konusu. İlerki haftalarda yeri geldikçe bu konuya temas etmeyi düşünüyorum.

Ben Lübnan''daki temaslarım sırasında Lübnanlılara, hem Sünni Müslümanlara hem de Şiilere(Hizbullah mensuplarına) Türk askerinin BM Barış Gücü''nde görev almasını nasıl karşıladıklarını sordum. Hemen hemen hepsinin, Türkiye''nin bir denge unsuru olarak bu gücün içinde bulunmasından son derece memnun olduklarını öğrendim.

Hele Bayrampaşa Belediyesi''nin Ramazan ayı boyunca Güney Lübnan''da her gün 5 bin kişiye iftar vermesi bölge halkının gönlünü fethetmeye yetmiş ve artmış bile. İHH ve Deniz Feneri''nin bölge halkına yaptığı yardımlar, Türk Kızılayı''nın desteği Türkiye''yi Güney Lübnan''ın gündemine öylesine yerleştirmiş ki memnuniyetlerini ifade edecek kelime bulmakta zorlanıyordu Lübnan halkı.