İşletmelerde yeniden yapılanma ihtiyacı

Ekonomik faaliyetin merkezi olan işletmelerimiz, büyük ölçüde rastlantılar, kişisel eğilimler ve belirli anlayışların aktarılması ile yönetilen hayati varlıklardır. Son ekonomik kriz ile, işletme yapılarının nasıl kuralsız ve bilim dışı temellere oturduğu açık bir biçimde görülmüştür. Hal böyle olunca da, işletmeleri geleceğe yönelik ciddi korku ve endişeler sarmış bulunmaktadır.

Ana hatlarıyla işletmeler; şu temel konularda politika ve strateji geliştirememenin büyük sıkıntılarını yaşamaktadırlar: İnsan kaynaklarının yönetimi, finans yönetimi, üretim planlaması, pazarlama sistemi. Bu ihtisas alanlarına birkaç tane daha ilave edilebilir. Fakat en önemli konu, firmaların misyon, yani hedeflerini tam olarak ortaya koyamamış ve bu doğrultuda kendilerine ait bir genel plan yapamamış olmamalarıdır.

Misyon kelimesi, yabancı kaynaklı olmamakla birlikte, her işletmenin gerçekleştirmek istediği temel hedefi ifade eden kapsamlı bir kavramdır. Misyonun çok iyi bir biçimde belirlenmesi gerekir. Aslında, misyonu iyi belirlenmiş bir firma, mantık yapısı gelişmiş bir canlı gibidir ve yaptığı her iş, önemli bir gerekliliğin sonucunda olmaktadır. Misyon, bir firmada tüm çalışanların kanaatleri alınarak oluşturulması gereken kapsamlı bir düşüncedir. Böyle bir genel hedef ortaya koyulmadan, firmanın bir strateji oluşturması ve bu stratejiye bağlı olarak ta bazı taktikler belirlemesi mümkün olamaz.

Türkiye''de ekonomik faaliyetlerin bilimsel bir mantığa oturtulması artık gerçekleşmelidir. Piyasaların daralması, ekonomik düzenin farklılaşması, para politikalarındaki hızlı değişimler; işletmelerin bilimsel politikalar üretmesini gerekli kılmaktadır. Bu politikalar, işletmelerin yapıları ile hedefleri arasındaki bağlantıları gözönüne alacak; yapılaşmada eksik olan yönleri belirleyecek ve karmaşık işletme ilişkilerini belirli bir sistem içerisine sokacaktır.

İşletmeleri kendi güç ve eksikliklerini bilimsel bir şekilde belirlemeye imkân veren metodlar bulunmaktadır. Bu metodlar yardımıyla, işletmenin kendi sıhhatini belirlemesi ve buna göre ileriye yönelik atılımlar içerisine girebilmesi mümkün olabilmektedir. İşletmelerin gücü, iç ve dış faktörlerin analiz edilmesiyle ortaya çıkacaktır. Bu analizde, kurum içi tüm bölüm ve dinamik unsurların incelenmesi ve gerçekçi bir şekilde, fırsat ve imkanlarıyla ele alınması kurumun gerçek durum tesbitinin yapılması açısından faydalı olmaktadır.

Kurumlar, zaman içerisinde iç organizasyon şartları veya dış ekonomik ve pazar özellikleri itibariyle kendi stratejik planlarında değişim yapma ihtiyacı içerisinde olabilirler. Böyle bir değişim bile, daha önceki planın açık ve net bir biçimde varlığına bağlıdır. Çünkü firmalar, canlı bir organizasyon gibi, mantıki temeli olan bir planlamaya uygun olarak çalışmak durumundadırlar. Dolayısıyle, iç ve dış şartlara göre yapılacak değişim de, planlı bir biçimde gerçekleşmelidir.

Bütün bunlar, kurumlaşma mantığını benimsemiş; kişisel eğilim ve kanaatlere göre yönlendirilmeyen sistemli bir firma anlayışı içerisinde mümkün olabilecek işlerdir. Bu yüzden, işletmelerin yeniden yapılanma çalışmalarında, ilk yapılması gereken; mevcut yapının hedeflere uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin araştırılmasıdır. İkinci olarak, kurum yönetim sisteminin; hedeflere uygun bir yönetim kadrosuna sahip olup olmadığının belirlenmesi önem kazanır.

Bir diğer önemli konu, işletmede bulunan elemanların işletme amaçlarıyla ne ölçüde kaynaştığının incelenmesidir. Çünkü, çalışan personelin teknik ve sosyal bakımdan İşletme hedefleriyle bütünleşmemesi, son derece olumsuz sonuçlar doğurabilecek bir durumdur. İşletmenin insan kaynakları, mekanik işleyiş mantığı ile değil; sosyal, psikolojik ve teknik kuralların birlikte çalıştırılmasıyla en optimum noktaya ulaşabilir. Fakat üzülerek belirtmek isteriz ki, işletmelerimizin çok büyük bir bölümünde insan kaynaklarının verimli hale getirilmesi ile ilgili politikalar, henüz devreye sokulmuş değildir.

İşletmelerin verimli yönetimi, birçok değişken faktörünişletme ile irtibatlı bir şekilde takibi ve bu özelliklerin dikkate alınmasıyla ortaya konulacak kapsamlı bir strateji ile mümkündür. İşletme içi dinamikleri ve piyasa şartlarını gözönüne almadan bir işletmeyi idare etmek, "gözü kapalı çalışmak" gibidir.

Günümüzde İşletmelere yönelik yeniden yapılanma çalışmaları, son derece gerekli bir kurum analizi metodu olarak firma sahipleri ve yöneticilerin başvurmaları gereken en acil çalışma alanıdır. Böyle bir çalışma ile, kurumun genel bir fotoğrafı çekilmiş ve kurum içi ve dışı aksaklıklar genel hatlarıyla belirlenmiş olur. Böylece, kurumun detayla ilgili çalışmaları hakkında genel bilgiler elde edilmiş olacaktır. Büyük bir ihtimalle, böyle bir araştırmanın arkasından; kurumun belirli alanlarına ait daha derin ve spesifik çalışmalar gerekli olabilecek ve nihayet kurum şeffaf bir yapı ve yönetilmesi daha kolay bir sistem haline gelebilecektir.