Duyguları görülmeyen sadece rakamlarla görülen sınıf: İşsizler

Küresel kriz teğet mi geçecek, delip mi geçecek tartışmaları yapılırken; bir iş ilanı düştü gazeteye. Asgari ücret ve sigorta garantisi verilen işe kabul edilmenin ilk şartı, futbol oynayabilmekti. Güvenlik elemanı, ön muhasebe, kat görevlisi olarak işe kabul edilecek kişi; maç başı para ve prim sistemiyle grubun desteklediği amatör süper ligde mücadele veren futbol kulübünde forma giyecekti. 2008''in son günlerinde içeriğiyle de dikkat çeken sıra dışı ilan, şirketin telefonlarını kilitledi. Bir gün içinde bini aşan kişi talip oldu göreve. Aslında ilan profesyonellikten dönen ya da en azından amatör olan futbolculara gibi gözüküyordu. Ama keşfedilmemiş altın ayaklara sahip olduğunu düşünen, futbolu ''yırtmak'' için son çare gören ve kendini göstermek için fırsat olarak algılayanların akınına uğradı.

İşsizlik, son aylarda küresel krizin etkisiyle yaşanıyor gibi gözükse de, aslında uzun yıllardır var olan bir mesele. Ama ne yazık ki son günlerde hükümeti yıpratma amaçlı bir unsur olarak kullanılıyor. Haber bültenlerinde fonda dramatik bir müzik eşliğinde trend haberler kategorisinde yer buluyor işsizlik hikayeleri.

Boğaziçi mezunu bankacıların işsiz kalması ''haber''dir. 2001 krizinde olduğu gibi. Diğerlerinin işsiz kalması sadece ''haber değeri'' taşır. Yeri geldiğinde gündemin ilk sırasına oturtularak muhalefet etmek, yeri geldiğinde ''yok'' saymak için.

Haber değeri taşımak kavramı lügate girdiğinden beri ciddi manada değer kaybetti haber anlayışı.

Son açıklanan işsizlik oranı tarihi bir düzeye çıkarak rekor kırdı. 3 milyon 650 bine ulaşan kayıtlı işsiz sayısı; üçüncü büyük il İzmir''in nüfusunu geride bıraktı, 110 ülkenin nüfusunu solladı. İşsizlik liginde Güney Afrika''dan sonra 2. sırada Türkiye.

''Umutsuzlarla'' sayının 6 milyonu geçtiği tahmin ediliyor. Umutsuzlar; iş bulma ümidini kaybettikleri için iş aramaktan vazgeçenler.

Küresel kriz öncesi rakamlara bakıldığında 2,5 milyon kişinin işsizlikle mücadele ettiği görülürken, bir kez bile haberi yapılmayan umutsuzlar.

Tükenmişlik sendromunun pençesinden kurtulabilmek için iş arama paydası altında eşitlenerek hayata tekrardan tutunmaya çalışan umutsuzlar.

Refah döneminde ''görünmez adam'' muamelesi yapılan umutsuzlar, kriz döneminde işsizlik oranını yükseltmekle suçlanıyor.

Refah dönemlerinde kendini ''değersiz'' hisseden işsiz, kriz dönemlerinde ''değer'' kazandığını hisseder. İşsizlik kişisel bir başarısızlık olmaktan çıkmış nihayet genel bir ülke meselesi haline gelmiştir çünkü.

Vasıfsız ev hanımlarının iş aramaya başlamasının altında da bu sebep vardır:değer kazanmak. Üstelik ucunda ev ekonomisine ''değer katmak'' gibi bir etkisi de olacaktır.

Maalesef umutsuzlar ve vasıfsız ev kadınları yükselen işsizlik oranlarının müsebbibi olarak görülüyor. Çünkü çözüm yerine sebep üzerine odaklanılıyor. Türkiye''nin işsizlik konusunda yapısal bir sorunu olduğu gerçeği yadsınamaz. Ekonomik kriz olmadan dahi her yıl 700 bini aşkın kişi iş gücü piyasasına katılıyor ama çoğunluğu işsiz olarak. Çalışma dönemindeki her dört kişiden biri işsizliğe mahkum.

Nispeten refah dönemlerinde iş hayatına bir an önce atılmak ya da mesleğinden uzun süre uzak kalmak istemeyen üniversite mezunları; kısa dönem askerlik yapmayı tercih ederken, kriz zamanlarında uzun dönem askerliğe talep artıyor. İş bulma güçlüğü çeken ve sürecin uzun süreceği kaygısını taşıyan üniversite mezunları, yedek subaylık maaşının cazibesine kapılıyor. Eğitimini yarıda bırakmak hayata bir an önce atılmak durumunda kalanlar ise bir boğaz eksilsin aileme yük olmamayım diyerek askerde alıyor soluğu. Askerlik ertesi krizin sona ereceği ve iş kapılarının ardına kadar açılacağını umut ederek.

Piyasada çarklar dönmeye başladığında ''umutsuzlar'' ne yazık ki kaderleriyle baş başa kalacak. ''İşe yaramazlık sendromu'' kâbusları olacak yeniden. Yalnızlığına terk edilen ''umutsuz'' her sabah bir boşluğa adım atacak. Hayallerinin o boşlukta paramparça olacağını bile bile. Her akşam kırık hayallerini tamir edecek ertesi sabah yeniden parçalanacaklarını bile bile.

Esnek çalışma koşullarının devreye sokulması, işsiz kalan gençlere mesleki eğitim seminerleri verilmesi, İşsizlik Fonundan yararlanma şartlarının hafifletilmesi kısa vadeli çözümler. Kronikleşen işsizlik sorununu çözebilmek için uzun vadeli çözümlere odaklanmak gerekiyor. 2010 ve daha sonraki yıllarda en çok hangi mesleğe ihtiyaç duyulduğunu biliyor muyuz? Üniversite kontenjanları hangi kritere göre belirleniyor? Gelecekte oluşacak ihtiyaca göre kontenjanlar belirlendiğinde ''bu kadar işsiz var ama ben aradığım vasıflarda eleman bulamıyorum'' diyen işveren de kalmayacak.