Bir fikir üzerine inşa

İnternet ve eğitimin yaygınlaşması bilgiye daha fazla kişinin erişmesini sağladı. Yeni çağın gücü bilgi. Doktorundan daha fazlasını bilen hasta, Microsoft"tan daha fazlasını bilen hacker. Bilginin yeni güç olarak kabul görmesi yükselen değerin zeka olduğunu ilan etti. Pazarlama, reklam, iletişimde zekanın ön plana çıkması imaj çağından akıl çağına geçildiğinin göstergesi.

Zamanın ruhuna uyum sağlayan Hollywood akıllandı, tutku dolu öykülerine bilim katmaya başladı, artık seyretmek fanteziye kaçıştan ziyade bilgilenme anlamı taşıyor. Jurassic Park ve genetik; Shakespeare in Love ve edebiyat; Gladyatör ve tarih; Titanic ve çağdaş sınıf tarihi; Er Ryan"ı Kurtarmak ve İkinci Dünya Savaşı örneklerinde olduğu gibi.

Yeni büyüme teorisinin kilit taşı, fikirlerin kendi başlarına ekonomik büyüme yaratabilecek yeterlilikte olduğunu savunur.

Bir sinema filminin/dizinin yapı taşı nasıl senaryoysa, bir senaryonun yapı taşı da fikirdir. Bir fikir üzerine inşa edilmiş yapıtlar diğerlerinin arasından sıyrılmakla kalmaz bir yıldız gibi parlar. Steven Spielberg"in "projem var" diye kapısını aşındıranlara, bir kibrit kutusu uzatıp "fikrini buraya yaz" dediği rivayet edilir. Konu değildir sorduğu, olaylar zinciri de değildir; hikayenin üzerine inşa edildiği fikri öğrenmektir niyeti. Çünkü fikirsiz bir hikaye, senaryo olmaz. Fikir olmadığında durum ya da olay ön plana çıkar ki o zaman da üç aşağı beş yukarı aynı hikaye çıkar ortaya.

Geçmişten günümüze dizilere baktığımızda fikir üzerine inşa edilenlerin unutulmazlar arasına girdiği hemen fark edilir. 11 yıldır ekranda olan Kurtlar Vadisi sağlam bir fikir üzerine inşa edilmesinin sefasını sürüyor yıllardır. "Bir baronun oğlu devlet tarafından kaçırılsa ve yetiştirilse, çökertmek üzere mafyanın içine gönderilse" çıkışı hikayeyi zenginleştiren bir fikir.

Suç fabrikatörü bir savcı deşifre olmaktan kurtulmak adına başsavcıyı öldürse ve suçu masum birinin üzerine yıksa Karadayı"nın çıkış fikri. Babasının masumiyetini ispat etmek isteyen oğulun hakime hanımla aşkı senaryonun ateşleyicisi olarak kullanılsa, seyircinin dikkati o tarafa yoğunlaştırılsa da senaryonun dinamiği Savcı Turgut ve suç ortakları.

Seyircinin ilgisine mazhar olan, karma bir seyirci profiline hitap eden dizilerin ortak özelliği, sağlam yazılan senaryolarıdır ki senaryoyu sağlamlaştıran unsurların başında da fikir gelir. Olay veya durumdan yola çıkanlar ise hep aynı diziyi izliyormuşçasına birbirine benzer. Karadayı imkansız bir aşkı merkeze almasına rağmen diğer imkansız aşk dizilerinden suç işleyen savcı detayıyla sıyrılır. İmkansızlığı iki kişinin sosyal statüsü veya yaşananlardan ziyada diğer karakterler özellikle suçlu savcı ve ortağı eski bakan besler.

Yeşilçam"dan bu yana en vazgeçilmez tema olarak kullanılan zengin fakir çatışmasının günümüz dizilerinde tek başına yeterli olmamasının sebebi bir fikre dayanmaması. Başlangıcı farklı gibi dursa da üçüncü bölümden sonra birbirlerine benzemekten kurtulamamalarının sebebi de fikir yokluğu.

Yola çıkılan fikir ne kadar farklı, orijinal olursa; kurulan hikaye de o kadar farklı olur.

İhracat rakamlarına bakarak gurur duyuyoruz, neredeyse tüm dünyada Türk dizileri seyrediliyor diye övünmelere doyamıyoruz ya. Göz ardı ettiğimiz bir gerçek var, dizi sadece para kazanma aracı değildir; kültürel kod, hayat tarzı ihraç edilir diziler aracılığıyla.

Geçmişten gelen sırrın intikamı, sınıf farkı kaynaklı imkansız aşk, kan davası, törelerin kararttığı hayatlar, aşk için her şey mubahtır anlayışı dışına çıkabilen kaç tane dizi var? Komedi ağırlıklı diziler dediğinizi duyar gibiyim ama onlar dış piyasadan talep görmüyor.

Sadece turizme katkı sağlamıyor, seyredenler o diziler aracılığıyla hakkımızda bilgi sahibi oluyor. Tıpkı bizim Amerika hakkında olduğumuz gibi. Orijinal dizileriyle ekranda yer bulamayan Amerika, Ortadoğu"yu uyarlama dizilerle fethediyor. Orijinalini seyretmekten imtina edenler Türk dizisi olarak karşısına çıktığında gözünü ekrandan ayıramıyor. Sözün özü diziler kültürel savaşın en güçlü cephesi.