Bugünün çelişkisi

Önceki yıllarda dizileştirilmiş üç romanın tekrar çekilmesinin, geçmişten günümüze değişimi incelemek açısından ilginç bir deneyim olacağını düşünerek, merakla beklediğimi yazmıştım. Romanların ruhuna, ana fikrine, önermesine sadık kalınarak; karakter ve olay örgüsü ilavesinin de roman çerçevesinde yapılacağını öngörmüştüm, yanılmışım. Son uyarlamalarla -bazıları esinlenme dese de- klasik eserlere suikast geçidine sahne oluyor ekran.

Esinlenme bir eserden ilham alarak yepyeni bir üretimde bulunmaktır. Romanın adını kullanmak karakterlerin isimlerini muhafaza etmek ama romanı bambaşka bir düzleme taşımak esinlenme değil. Dönem dizisi olarak çekilen Çalıkuşu romandan apayrı bir dünya kurdu, günümüze taşınan Fatih Harbiye"nin romanla uzaktan yakından alakası yok. Ekranın bildik aşk üçgenlerinden biri anlatılan. Üstüne Bugünün Saraylısı dizi klişelerine teslim bir esinlenme formülüyle gelince ekrana, bir sezon için fazla geldi bu kadar farklı rüzgarlar eşliğinde esinlenme.

Defalarca kez işlenmiş bir konu esinlenme adı altında romanın içine tıkıştırılıyor. Dizide Ata fabrikasyon üretime karşı el işçiliğini savunuyor ya keşke senaristler de fabrikasyon üretime karşı durabilseler.

Bambaşka bir isimle gelseydi ekrana Bugünün Saraylısı romandan esinlenildiği kimsenin aklına gelmezdi o kadar alt üst edilmiş her şey. Bu durumda uyarlama trendine eklemlenmek adına romanın ve yazarın adını kullanmak sömürmek değil mi?

Romanın Ata"sı bir apartman dairesinde oturan orta halli bir ailenin reisiyken; dizide kökleri Osmanlıya dayanan İstanbul cemiyetinin saygın ailelerinden biri olması uygun görülmüş. Neden böyle bir değişiklik yapıldığının cevabını Ortadoğulu kadın gözü başlıklı yazıda vermiştim. Kadın seyircinin şaşalı lüks görüntüleri izlemekten zevk aldığı inancı.

Ata küçük atölyesinde mücevher tasarlayan bir kuyumcu, fabrikasyon üretime karşı çıktığı el işçiliğini savunduğu için darboğaza giriyor ve oturdukları yalıyı satıp apartman dairesine taşınmak zorunda kalıyor. Kağıt üstünde akıllı uslu gibi duran anlatı, diyaloglar ve görüntü devreye girince tam bir faciaya dönüşüyor.

İddiaya göre Katipoğlu ailesi cemiyet hayatının önce gelen bir ailesi ama öyle ucuz bir lüks gösterisi ki ekrandaki, kılık kıyafet, hal tavır, görgüsüzlük diz boyu.

Yalıyı eski kahya Yaşar"ın almış olduğunun açığa çıkmasıyla birlikte yapımcının Lale Devri"nden bu yana yenişemediği yeni muhafazakar sermaye karşıtlığı giriyor devreye bir kez daha. Yalıda kahya olarak çalışan birinin 18 yıl içinde yalıyı satın alabilecek servete sahip olmasının tek açıklaması illegal yollar olabilir ancak. Üfdade"ye söyletilen "ayaklar baş oldu" repliği ile süslenen kötücül Yaşar"a muhafazakar etiketleme yapmak ne kadar doğru?

Boğazda yalılarda yaşayan dekoltenin ayarını kaçırmış kıyafet giyenleri modern, Anadolu"dan gelen daha makul bir tarzı tercih edenleri senaryonun ifadesiyle pazardan ucuza giyinenleri muhafazakar diye etiketlemek tam bir cehalet gösterisi.

Ayşen üzerinden yapılan "kezban gibi giyinmesini bilmiyor" replikleri bayağı ve ucuz olmanın yanında kelimenin tam anlamıyla ötekileştirmek. Kayseri"den gelmiş, İstanbul"u dizilerden görmüş, üniversiteye de gitmemiş dedikleri burun kıvırdıkları Ayşen; babası hakkındaki gerçeği öğrendikten sonra masumiyetini kaybedip intikam kraliçesine dönüşecek, giyinip kuşanarak dizinin jönlerini peşinden sürükleyince modernleşecek ve öteki olmaktan kurtulacak! Ne yaratıcı! Kısa sürede illegal yollardan para kazananları yeni muhafazakar sermaye ile ilintilendiren anlayış, modern olmayı da pahalı giyinme, entrika çevirme ve intikam kraliçesi olmakla bir tutuyor.

Bilinen tüm klişeleri içine almaya kararlı Bugünün Saraylısı. Romanda uzak bir akraba olarak geçen Yaşar"ın yalıya kahya yapılması yetmemiş, kahya Yaşar, Ata"nın sevdiği hizmetçiyi -üstelik hizmetçi Ata"dan hamiledir- alarak uzaklara gitmiş. Cebinde Ata"nın annesinin verdiği para ile.

İlk bölüm boyunca çemkirmelere doymayan, her fırsatta kızı Ayşen"i tartaklayan, kalp krizi geçirmesiyle birlikte; seyircide neyse ki bu işkence sadece tek bölümlükmüş ferahlığı yaşatan Yaşar, ölmesine sevinilenler liginde rahat birinciliğe oynar.

Ata-Savaş-Fatih arasında geçen entel seyirciyi avlama diyaloglarının azalarak yol olacağı tecrübeyle sabit. Geriye kala kala kadınlar bunları seyretmekten hoşlanıyor ezberi adı altında üretilen bir kadın draması kalacak; entrikalara, intikam planlarına, aşk üçgenlerine doymayan. Kadınları kadın dramalarından kurtaracak, koruyacak kimse yok mu memlekette!