Görüntü kültürünün tiranlığı

Bir denek grubu önünde bir trafik kazası canlandırılır, daha sonra kazanın çekilen görüntüleri gruba seyrettirilir. Büyük çoğunluk ekranda gördüğü kazanın olay yerinde gördüğünden daha gerçek olduğunu ifade eder. Yakın çekimler sayesinde, izleyiciye, olaya çok daha yakın olduğu hissi veriliyor ekran aracılığıyla. Seyirci gözlerinin önünde seyreden kaza anında yakınlık duygusunu bu kadar yoğun hissetmiyor. Thomas sendromu olarak adlandırılan bu sendroma göre, insanlar ekranda gördüklerinin dışındaki her şeyi yok sayıyor ve gerçek kabul etmiyor.

Televizyon söz konusu olduğunda program ayırt etmeksizin seyirciyi olayın içine dahil ederek hissetmesini sağlamak aslolan. Bir program seyirciyi vurduğunda yani kendisiyle çarpışmasını/çatışmasını sağladığında etkili olarak kabul ediliyor.

Hayat Devam Ediyor üzerinden kaleme aldığım yazıya ama biz çok ağladık itirazları geldi. Gözyaşları sel olup akmıştır bundan hiç şüphem yok. Hikayenin başlangıcı, anlatış tarzı, direkt olarak seyircinin hislerine ve duygularına hitap ediyordu, ağlamamak mümkün değildi haliyle. Gazetelere yansıyan yansımayan okuma hayaliyle yanıp tutuşurken zorla evlendirilen çocuk gelinler ne kadar girdi his dünyanıza? Hiç daha önce gerçek bir çocuk gelin vakası için yüreğiniz sıkıştı mı gözyaşı döktünüz mü? Ekranda var olduğu sürece dünyamıza dahil olacak, peki ya sonra?

Bir gerçeğin altını çizmek isterken çocuk gelinlerin kalbini kırmaya hepsini aynı kefeye koymaya itiraz ediyorum. Ben bu satırları yazarken atv yönetimince sansürlenmiş gerdek sahnesi internette en çok tıklanan video olma yolunda hızla ilerliyordu. Gerçek hayatta yaşanan bir dramın altını çizmekten çok öteye geçmiş göze sokulan sahnelerle merak damarı yakalanmıştı. Anlaşıldığı kadarıyla Hayat Devam Ediyor bu damar üzerinden yol alacak. Merak azalma riski taşıdığı, reytingler düşme tehlikesi yaşadığı anda Hayat''ın dramının ekranda sansürlenen görüntüleri servis edilecek medyaya.

Her Cuma akşamı ekran başına geçer, kendimizle çatışır/çarpışır, gözyaşı döker, bravo Mahsun''a ne güzel de anlatıyor töre gerçeğini diye tempo tutarız, peki ya sonra? Hafızalarımızı hep beraber yoklayalım şimdiye kadar seyrettiğimiz töre dizilerinden ne kaldı geriye? Töre kötü, mesajı. Sevenleri ayıran, kadınların ölüm fermanını imzalayan hep töre çünkü. İyi de nedir bu töre? Trafik canavarı gibi bir şey mi?

Hayat Devam Ediyor''da Foçalı anne oğluna dikte ediyor Hayat''ı öldürmesini. Foçalı olmasının altı özellikle çiziliyor batılı modern kadın olduğunu belirtmek için. Ne yapmış bu modern kadın, mecburiyetten, aşkının verdiği mecburiyetten kuma olmayı kabul etmiş. Yılın kötüsü olmaya aday resmi kadının kızına görücü geleceğini öğrenmesi, bugün öldürmesin haberini tez elden ulaştırmasına gerek kalmadan; babasının hatası yüzünden kolunu kaybeden abi ''suçlu bu silahı elime veren sistem, namus yoksulun sırtında kambur'' mesajları eşliğinde vazgeçiyor kardeşini vurmaktan. Senarist masasında oturan kişi kendi düşüncelerini empoze edercesine karakterlerini konuşturunca çıkıyor ortaya o sahne. Çünkü orada doğup büyümüş töreden haberdar genç bir adam sistemi o aşamada suçlamaz. Namusu yoksulun kamburu olarak görmez. Mahsun Kırmızıgül geçmişini temize çekercesine, şehirli zenginlerden öç alırcasına yazıyor hikayeyi. Töreyi sömürme, tüketim nesnesi haline getirme eylemi gerçekleşiyor böylece. Töre, çekilen acılar, çocuk gelinlerin dramı amaçtan uzaklaşıp araçlaşıyor hızla. Bir soruna dikkat çekerken o sorunu tüm detaylarıyla nasıldan ziyade niçinleriyle anlatmanın yanında bir çözüm önerinizin de olması gerekiyor.

15 yaşındaki Hayat''ı çocuk gelin yapan 70 yaşındaki bir adamla evlendirilmesi mi? 15 yaşındaki Hayat mecburiyetten sevdiği gençle evlense çocuk gelin olmayacak mı? Birini çocuk gelin yapan evlendiği kişinin yaşı mı yoksa kendi yaşı mı?