Zafere gölge düşmesin

PKK lideri Abdullah Öcalan''ın yakalanarak Türkiye''ye getirilmesi üzerine, örgüt sempatizanlarının dünyanın önemli başkentlerinde şiddete başvurmaları, PKK terörünün yakından tanınmasına ve Türkiye aleyhine gelecek tepkilerin yumuşamasına sebep oldu. Buna rağmen bir kısım gazete ve televizyonlar, Öcalan''ın yabancı bir ülkeden zorla getirilmesini "uluslararası insan korsanlığı", gözlerinin bağlanmasını "insan onuruna saygısızlık", ellerinin kelepçelenmesini "kaba kuvvet gösterisi" olarak yorumladılar.

Henüz yargılama süreci başlatılmadan ABD ve Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin hükümet sözcüleri, "bağımsız bir mahkemede adil yargılama yapılması" çağrısında bulundular. İnsan Hakları İzleme Komitesi bir mektup göndererek "Öcalan''a işkence ve kötü muamele yapılmamasını, uluslararası standartlara uygun olarak adil bir mahkemede yargılanması ve ölüm cezasına çarptırılmaması için gerekli önlemlerin alınmasını" istedi.

İnsan hakları ve demokratikleşme konusunda Batı''nın Türkiye''ye bakışının önyargılı olduğu bilinen bir gerçek. Bu nedenle Türkiye, Öcalan''ı yakalayıp getirirken ve yargılarken "ağzıyla kuş tutsa" bile eleştirilere muhatap olacaktır. Ama bu durum, Türkiye''nin yargı sistemini, demokratik hukuk devleti ilkelerine uygun hale getirmedeki ihmallerini haklı göstermez.

Soruşturmayı yürüten savcıların sözlü açıklamalarından anlaşıldığı kadarınca, Öcalan Türk Ceza Kanunu''nun 125. maddesine göre, "devletin hakimiyeti altındaki topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmak" suçundan, çokça kullanılan adiyle "bölücülük" yapmaktan yargılanacak. Bu suç Devlet Güvenlik Mahkemeleri''nin görev alanına giriyor. Soruşturmayı yürüten savcıların DGM''de açacakları davanın ardından, halen diğer mahkemelerde görülmekte olan davalarla ilgili güvensizlik ve yetkisizlik kararı verilecek ve tüm dosyalar Ankara DGM''ye gönderilecek.

Öcalan''ın yargılanmasını, yabancı devlet gözlemcileri, uluslararası örgütlerin temsilcileri, dünyanın önde gelen basın ve televizyon kuruluşlarının temsilcileri izleyecek. Türkiye''nin uluslararası imajı bakımından çok önemli olan bu davayı, inanıyoruz ki savcı ve hakimlerimiz, yargılama ilkelerine titizlikle uyarak, savunma hakkının kullanılmasına hiçbir sınırlama getirmeden yürütecekler. Ama bunca gayretten sonra verilen hüküm, adil bir yargılama sonunda verilmiş sayılmayacak.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 9 Haziran 1998''de Türkiye aleyhine verdiği bir kararında, Devlet Güvenlik Mahkemeleri''ni "adil yargılama yapamayan ve bağımsız olmayan" mahkeme niteliğinde gördü. DGM''lerin kuruluşunu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi''nin 6. maddesine aykırı bulan AİHM kararı, özetle şu gerekçeye dayanıyor:

"DGM''lerdeki hakimler orduya mensup kamu görevlileridir. Askeri disiplin ve özlük hakları bakımından orduya tâbidirler. Ordu ise yürütme organından talimat alır. Dolayısı ile DGM''lerdeki hakimler yürütme organından talimat alabilir. Bundan dolayı DGM''lerde adil yargıdan söz edilemez."

Kamuoyuna İncal Kararı olarak yansıyan AİHM''nin bu kararından sonra, Devlet Güvenlik Mahkemeleri''nin kuruluşu yoğun olarak tartışıldı. Türkiye''nin önde gelen hukukçularından Çetin Özek, Bakır Çağlar, Feyyaz Gölcüklü, Uğur Alacakaptan, Aslan Gündüz çeşitli yazı ve açıklamalarında DGM''lerin doğuracağı sıkıntıyı aylar öncesinden görerek, ya kapatılmaları ya da sivilleştirmeleri gerektiğini ısrarla dile getirdiler.

Uzmanların dile getirdiği görüşler, hükümette yankısını buldu. 55. hükümetin Adalet Bakanı Hasan Denizkurdu, DGM''lerin sivilleşmesini öngören iki maddelik bir kanun teklifi hazırlayarak siyasi partilerin grup başkan vekilliklerine gönderdi. Ama teklif, yoğun hükümet yıkma ve kurma tartışmalarının telaşı içinde kayboldu.

Hasan Denizkurdu''nun kendi ifadesiyle "sesini kimseye duyuramadığı ve teklifinin Meclis koridorlarında kaybolduğu" o günlerde, Sayın Demirel''in gündeminde "iki turlu" seçim vardı. Demirel çevresine topladığı imtiyazlı gazetelerin köşe muhabirlerine "çift turlu seçim"in önemini anlatıyordu. Derken PKK lideri yakalandı, DGM''ler tekrar tartışma gündemine geldi. Bu kez Milliyet ekibini Köşk''te konuk eden Demirel, Öcalan''ın yakalanmasının ardından DGM''lerin yapısının tartışılmaya başladığının hatırlatılması üzerine şu görüşleri dile getirdi:

"Bunu tartışmaya ben hazır değilim. O zaman DGM''lerin şu ana kadar verdiği kararlar tartışılır. DGM''ler Anayasa''ya aykırı bir mahkeme değil ki. Savunma hakkı sonuna kadar kullanılmalıdır. Sonunda hiçbir tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde savunma yapılabilmelidir."

Sayın Demirel, başkanlık sistemi, seçimlerin ertelenmesi, çift turlu seçim sistemi gibi acil sorunlarla meşgul olduğundan farkına varmamış olabilir. Ama DGM''lerin ''1998 Haziran''ından bu yana verdiği kararlar tartışılıyor. DGM''ler Anayasa''ya aykırı olmayabilir. Ama, Anayasa''nın ilgili hükmü Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi''ne aykırı bulunuyor. Sorun savunma hakkının sınırlanmasından değil, Türkiye''nin iç hukukunu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi''ne uyumlu hale getirmemesinden kaynaklanıyor. Tüm sorumlular, bu durumun Türkiye''nin haklı davasını zedeleyeceği endişesini dile getirirken Sayın Demirel "DGM''leri tartışmak bugünün konusu değil" diyor.

Türkiye Cumhuriyeti''nin yargı sistemini, altına imza attığı uluslararası sözleşmelere uyumlu hale getirmesi için henüz vakit geç sayılmaz. Sayın Demirel Öcalan''ın yargılanması başlamadan Meclis''i olağanüstü toplantıya çağırarak gerekli yasa ve Anayasa değişikliğinin yapılmasını sağlayabilir. DGM''lerin tamamen kapatılması halinde Anayasa değişikliğine de gerek yoktur.

Anayasaların özgürlükçü yorumu esastır. Bir anayasa hükmünün yasayla düzenlenmesi, bu hükmün yeni hak ve özgürlükler getirmesi durumunda önemlidir. DGM''ler ise, savunma hakkını sınırlayıcı, adil olmayan bir yargı organı olarak nitelendiriliyor. Üstelik sivillerin asker hakimlerce yargılanması ve siyasi konuların askerin hakemliğine bırakılması demokratik anayasa ilkelerine aykırıdır. Türkiye''nin cephede kazandığı bir zafere DGM''lerde gölge düşürülmesine seyirci kalan sorumlular, bu tutumlarının hesabını tarih huzurunda pahalı öderler.