Powerpoint"in fendi...

Heidegger ,modern dünyada "teknik" târihin yerini "teknolojik"târihin aldığını yazmıştı. Bu değişim çok önemli sonuçlar doğurdu. Bunlardan birisi de "araç-amaç" ayırımını silmesidir. Teknik târihin araçsal bir anlamı vardır. Oysa teknolojik târih araçsal olmaktan çok amaçsaldır. Bu, özellikle ideolojik olarak düzeyde çok berrak görülebilir. Tekniğin bir ideolojisi yoktur, oysa teknolojinin teknolojizm olarak bilinen bir ideolojisi mevcuttur.

Teknik târihin sönerek teknolojik bir târihin başlaması , aynı zamanda "nasıl" sorusunun yerini "ne" sorusunun almasını da düşündürür. Açıklayalım: Teknik târih bir işi "nasıl" yaptığımızı ortaya koyarken, teknolojik târih bunu yaparken "ne" olduğumuzu da ortaya koymaktadır. Aslında daha genel olarak zaten ; " nasıl yaptığımız ne olduğumuzu belirler" denilebilir. Ama bu genelleme bence sorunludur. Teknik târihin insanlara özgül bir ontoloji sunduğunu söylemek biraz da abartılıdır. Öte yandan teknoloji varoluşsal bir nitelik taşır.

Teknolojinin hayâtımıza büyük kolaylıklar sunduğu reddedilemez bir olgudur. Öte yandan bu kolaylıkların bir bedeli olduğu da âşikârdır. Bedeller ise ancak teknolojizmin ideolojik düzeyde geriletilmesiyle anlaşılabilir.( Sözünü ettiğim anti-teknolojist bir bakış değildir. Çünkü her sistem karşıtı bakış ve harekette de izlenebileceği üzere, anti-teknolojizm de teknolojizm tarafından kolayca soğurulabilen bir saflıktır.Yâni, anti-teknolojizmin de özgül teknolojisi kurulabilir. Bizim burada yüklendiğimiz sadece eleştirel bir bakıştır).

Kapitalist modernleşme birbirine eklemlenen mühendislik başarılardan oluşuyor.Teknoloji elbette ki bir mühendislik başarılar repertuarıdır. Ama mühendislik bir târihin ,ona alternatif olabilecek başka alanları da istilâ etmesi başlıbaşına bir sorundur. Elyevm tanıklık ettiğimiz hâkim kültür; teknolojizmin en ileri evresi olarak gördüğüm bu pre-totaliterliktir. Mühendislik hayâtın her alanını neo-pozitivist bir mühendisliğin konusu haline getirmiştir. Bütün bu mühendislik süreçler mübâdele târihinin ne kadar maddîleştiğini de gösteriyor. Buna sanatlar ve bilimler de dâhildir. Artık tasarım konusu romanlar ve müzikler çağında yaşıyoruz. "Proje" ya da "dizayn" etme lâfları, postmodern şıklıklar olarak herkesin ağzına pelesenk olmuş durumda. Oysa Dostoyevski romanlarını bir mühendislik mesele hâline getirmiş olsaydı Yeraltından Notlar yazılamazdı.

Mühendislik bakış, çok tabiî olarak her şeyi işlevselliğine pratik yarar karşılığına indirger. Günümüz mühendisliğin klâsik mühendislikten farkı,değişim değeri mantığına göre yapılanan işletme disiplini ile buluşmuş olmasıdır. İşlevsellik ile değişim değeri , târihte benzeri olmadığı kadar eşlenmiş durumdadır. Teknolojizm olarak zuhûr eden bir neo-pozitivizm de zâten bu eşlenmenin katıksız ideolojisidir.

Neo-pozitivizm sosyal bilimleri de teslim almış durumda. Raporlama ve tasarlama bugünün bilimsellik kriterlerini oluşturuyor. Mühendislik karşılığı olmayan bir sosyal bilimin artık sadece marjinal bir değeri olabiliyor. Şirket sunumları ile akademik sunumlamalar arasında artık bir fark kalmadı. Powerpoint hârikası bunu çok net ortaya koyuyor. Her powerpoint sunum, düşüncenin derinleşme imkânlarını biraz daha söndürüyor. Sıkıştırılmış bir epistemolojiden sadece sığlık türer. O kadar ki-haydi Baudrillard gibi söyleyelim- powerpoint aslında bir şeyi

değil; sâdece kendisini sunuyor....