Bir musiki adamı gözüyle Vural Savaş

Vural Savaş emekli oldu ve vaadini tutarak ''heyecanlı'' itiraflarda bulundu. Söyledikleri günlerdir kulağını çınlatan yazılara konu oluyor. Ben de, Türk musikisi hayranı olduğu iddiasındaki emekli savcıyı bir müzikologa sordum. Sütunumu, bugün, ''Gönül Dağı'' adlı programıyla tanıdığınız Bayram Bilge Tokel''in Vural Savaş değerlendirmesine bırakıyorum:

Hulki Cevizoğlu''na teşekkür borçluyuz: Kimbilir belki de mesleği, görevi ve biraz da konjonktür gereği ''öyle'' görünmek, ya da ''öyle'' olmak zorunda kaldığı için çoğumuzun ''öyle'' bildiği emekli başsavcının aslında hiç de ''öyle'' olmadığını sabaha kadar süren sohbetin sonunda öğrendik.

Cevizoğlu sordu: "Klasik Türk müziğine meraklı olduğunuz, hatta üç bin eseri ezbere bildiğiniz söyleniyor, doğru mu?" Savaş cevap verdi: "Fazlasıyla doğru…"

Vural Savaş ve klasik Türk müziği...Hem de öyle Ümit Yaşar güfteli, Rüştü Şardağ bestelerinden değil; hele günümüzün niteliksiz sözlere giydirilen uyduruk bestelerinden hiç değil...Şeyh Galib, Yahya Kemal güfteleri; Dede Efendi, Hacı Arif Bey, Şevki Bey besteleri... Eh birazcık da Sadettin Kaynak ve Münir Nureddin Selçuk... Yani daha ziyade Osmanlı dönemi eserleri... İnsan bu referanslara bakınca, "Yoo, bu vuruş kör vuruşuna benzemiyor" diyesi geliyor da, yine de düşünmeden edemiyor: Bu derece klasik müzik zevkine ve kültürüne sahip olacaksınız, fakat bu hiç bir söz ve davranışınıza yansımayacak, olacak şey değil! Oysa değil üç bin, üç yüz, hatta üç tane, evet sadece üç tane gerçek musiki eserini yüreğinin derinliklerinde hissederek dinlemiş bir insan bile, hal, hareket ve sözleriyle başkalarından hemen ayrılır.

Müzik, ait olduğu toplumun dini, millî ve tarihî değerlerinin şekillendirdiği, toplumların düşünce ve inançlarının en üst seviyede ve en rafine üslupla ifade edildiği bir sanattır. Açıktır ki, Osmanlı dönemi klasik müziği de, daha ziyade saray ve çevresinde gelişmiş o devrin bütün sosyal ve kültürel hayatının terennüm edildiği bir müziktir. Bu müziği sevmenin en tabii neticelerinden biri, doğup geliştiği sosyal ve kültürel yapıya -dost olunmasa bile- düşman olmamayı gerektirir. Sayın Savaş''ın -Osmanlı''ya dost olduğundan emin olmamakla beraber- düşman olduğunu iddia edecek değilim. Ancak Cumhuriyet, Atatürk, çağdaşlık, lâiklik gibi kavram ve değerlerin yüceltilmesi, sanki peşinen Osmanlı''yı ve başta klasik Osmanlı müziği olmak üzere Osmanlı''ya ait değerleri dışlamayı ve hakaret etmeyi gerektirir gibi bir tavrın yaygınlığı hepimizin malumu. Doğrusu Sayın Savaş''ı bunun dışında tutacak bilgi ve belgelere de sahip olmadığımıza göre, bu paradoksal durumu nasıl izah edeceğiz? Sayın Savaş''ın durduğu yeri ve duruş şeklini anlamlandırmak gerçekten zor.

Oysa hepimiz biliyoruz ki, bir zamanlar Necip Asım''ların, Ziya Gökalp''lerin telkinleri ile estirilen hava sonucu klasik Türk müziği radyolarda yasaklanmıştı. Bu müziğin ''yüzağartıcı olmaktan uzak'' olarak nitelendirildiği meşhur Sarayburnu nutku da o günlerde verilmiştir. Açık ve net olarak "Bizim hakiki musikimizin Anadolu halkının bağrından fışkıran türkülerimiz" olduğu, çağdaş Türk müziğinin de bu türkülerin armonize edilerek yaratılacağı ifade edilmiştir. Hatta bir ara bütün bunların zahmetli ve gereksiz, Batı müziğini olduğu gibi ithal (!) etmenin en kestirme ve kolay çözüm olduğunu ileri sürenler bile çıkmıştır.

Şimdi Sayın Savaş''ı bu tablonun neresine, nasıl yerleştirmek gerektiğini elimizi vicdanımıza koyup hep birlikte düşünsek yeridir. Üç bin klasik Türk müziği eseri bilmekle oluşturulan doğal problematik alan, halk müziğinden, türküden hiç söz etmemekle daha bir yoğunlaşmıştır; bu da ayrı bir konu…

Bu durumda Vural Savaş''ın durumuna açıklık getirecek bir nokta şudur: Emekli başsavcı için musiki, ruh âhengimizin üst seviyede ifade edildiği bir alanda olmaktan çok, bir süs, bir aksesuar gibi taşınması gereken bir ''olgu''dur. Böyle olunca musikinin karakteriniz, kişiliğiniz, ruh ve düşünce dünyanız üzerinde bir tesir icra etmesi mümkün ve gerekli değildir. Eğer çok darda kalırsanız, gönlünüze ferman dinletemezseniz, "teş-i suzân-ı firkat yakdı cism-ü cânımı " ile çağırırsınız Haci Arif Bey''i: ya da "Kah ümmid-i vuslat eylersin gönül" ile koşulursunuz Şevki Bey''e... Tabii, daha sonra konuşmanız gerekiyorsa, hiç bir şey olmamış gibi, ''gerici yobazlar''ı anlatmaya kaldığınız yerden devam edersiniz.

Rahmetli Nurullah Ataç da ömrünü divan şiirine ve bu şiirden beslenen musikiye karşı çıkmaya adamış biri olarak, ''iki tek'' atınca başlarmış Fuzuli''den gazeller okumaya, Dede''den nağmeler terennüm etmeye...Mustafa Kemal Atatürk''ün, klasik Türk musikisinin radyoda yasaklandığı günlerde, Hafız Saadettin Kaynak''ları, Hafız Yaşar Okur''ları ve Münir Nureddin Selçuk''ları Köşk''e çağırıp fasıl meşk ettiğini biliyoruz.

Kısacası, klasik Türk musikisi sevilecek, ama asla evlenilmeyecek bir kadın gibidir âdeta. Kafalarını ve gönüllerini birbirleriyle bağlantısı olmayan ayrı kompartımanlar şeklinde dizayn etme yeteneğine sahip olanlar için bilhassa bu böyle olsa gerek. Biz yine de, Vural Savaş''ı bu yönüyle tanımaktan duyduğumuz memnuniyeti ifade etmek isteriz.

Bayram Bilge Tokel, bir musiki adamı gözüyle, ''Ceviz kabuğu'' programında izlediği ''müziksever'' Vural Savaş''ı böyle değerlendirdi.