Bakmasını bilmek...

“Ortadoğu''nun tek düşünce üreten kuruluşu” olmakla ünlü ''Jeddah Economic Forum'' (JEF) toplantısının yapıldığı salona girdiğimde iki nokta dikkatimi çekti. Suudi Arabistan''daki benzer ortamlarda olduğu gibi erkekler ile kadınlar ayrı oturmuşlardı… Ve, bu genel görüntüyü bozan en önde oturan başörtüsüz iki kadın, Türk heyetine mensuptu…

Türkiye''ye dönerken, uçakta, Cidde konuşmasında Suudi Arabistan''da da ''ekonomik reform'' süreci yaşanması ihtiyacına değinen Başbakan Tayyip Erdoğan''a, “Demokrasi sözcüğünü kullanmadınız” diye takıldım. “İki yıl önceki toplantıda onu da yapmıştım” dedi gülerek…

Riyad ve Cidde sokaklarında dolaşan herkes, yarış pisti gibi uzanan yollarda seyreden onbinlerce otomobilin hiçbirinin şoför mahallinde kadın oturmadığını fark etmiştir. Kadınlar Suudi Arabistan''da otomobil kullanamıyor. “Neden?” sorusuna verilen her cevap havada kalıyor. Kadınlar Körfez ülkelerinde de ön plana çıkıyorlar artık, ama bazı doğal haklarını henüz bütünüyle kullanamıyorlar…

Başbakan nereye gittiyse heyeti de oradaydı, tabii iki kadın üye de birlikte. İzmir Milletvekili Prof. Nükhet Hotar ile Genel Başkan Yardımcısı Prof. Edibe Sözen, Suudi Arabistan''da âdet olduğu üzere ''abaye'' giydiler, ama heyetin diğer üyelerinden ayrı oturmadılar.

Gazetelere baktım, bu noktaya dikkat çeken tek satır görmedim…

İslâm Dünyası''nın bazı köşelerinde en ciddi sorunların başında geliyor ''kadın sorunu''… Kadınların toplum hayatına tam kapasite katılabilmelerinin önünde ciddi engeller var. Bizde ''başörtülü kadın'' nasıl ayrımcılığa tâbi ise, bazı ülkelerde ''kadın'' olmak ayrımcılığa uğramak için yeterli bir sebep… Türk heyeti, lisân-ı hâl ile “Bu engeli ortadan kaldırmalısınız” mesajını vermiş oldu.

JEF da ''simgesel'' bir çıkış yaptı bu alanda ve iki önemli ödülü iki Suudlu kadına verdi. Biri Şarjah''taki Amerikan Üniversitesi''nde okuyan bir kız öğrenciydi bu ödülü alanların, diğeri de İffet Koleji''nin başındaki Dr. Haifa Jamal al-Layl…

Bu alanda dert bir değil…

Pazar günkü ''The Saudi Gazette'' bir tam sayfaya yakın bir mülâkatla çıktı. Suzan Zawawi (bir kadın, herhalde anladınız) Şeyh Omar al-Tuveijri adlı bir yargıcı sorgulamış o mülâkatta. Sorduğu soru şu: “Evli çiftleri –kendileri istemediği halde– ne hakla birbirinden ayırıyorsunuz?”

Suudi Arabistan''ın başkenti Riyad''ta bulunan temyiz mahkemesi, bir mahkemenin verdiği boşanma kararını onaylamış. 34 yaşındaki Fatima al-Timani ve 37 yaşındaki Mansour Al-Timani mahkeme kararıyla boşanmış. Oysa çift boşanmak istemiyormuş; mahkeme, kararı, kızın ailesi üyelerinin “Kızımızın kocası kendisinden daha aşağı bir aşirete mensup” itirazı üzerine almış; evli kadına “Ne dersin?” diye sormamış bile…

Gazetedeki mülâkata konu olan Rania al-Bouenin ile Saud al-Khalidi arasındaki nikâh. Orada da, kızın babası, eğer yanlış anlamadıysam, kendisinden habersiz nikâhlanan kızının evlenmesine, eve her ay iyi bir maaş getirdiği için karşı çıkıyormuş… Kız eşinden çocuk bekliyor, ama baba “Benden izin alınmadan gerçekleştiği için bu nikâh geçersiz” diye ısrar ediyormuş… Yargıç, “Çift kendi durumunu iyi anlatmadığı, kız şikâyetinde ısrarcı olmadığı için boşanmalarına karar verdim” diyor mülâkatta…

Rania hapse girmemek için gizleniyor, kocası Saud ise karısının nerede olduğunu söylemediği için cezaevinde yatıyormuş…

Başbakanın sınırlı sayıda kişiden oluşan heyetine biri milletvekili iki kadın partiliyi almasını ziyaret ettiği ülkeye dolaylı bir mesaj olarak algıladım ben; demokrasi vurgusundan daha önemli bir mesaj hem de…

Başbakan Erdoğan''ın gezisine dâvet edilen gazetecilere heyet üyesi muamelesi yapılıyor; görüşmeler dışında birbirimizden pek ayrılmıyoruz. Tek istisna Suudi Arabistan gezisi oldu. Heyetin diğer üyeleri Mekke''de kaldılar, bize Cidde''de yer ayrılmıştı. Onlar gece yarısı umreye gittiler, biz ise sabahın erken saatlerinde… Belli ki, Tayyip Bey, kendisi ve heyet üyelerinin ibadetlerinin gazeteciler tarafından ''gözlenmesini'' istememiş… Oradayken bu hassasiyeti anlamamıştım, döndükten sonra gazetelerde çıkan geziyle ilgili haber ve yorumları okurken kendisine hak verdim.

Gazeteciler bakmaları gereken yere bakmasını bilmiyorlar bizim ülkemizde..