Botaş"ın cevabı

Mavi Akım'' ile ilgili yazılarıma BOTAŞ Genel Müdürlüğü bir açıklama gönderdi. Bana gönderilen bütün açıklamaları, prensip gereği, virgülüne dokunmadan yayımladım bugüne kadar. Bu defa bir sorunum var: Botaş''ın cevabı bayağı uzun; bu sebeple, ana hatlarına dokunmadan ama kısaltarak aktarmak zorundayım. Cevapta sunulan bilgiler, öyle inanıyorum ki, konunun daha kızgın tartışılacağı ilerideki günlerde altın değerinde ayrıntılar haline dönüşecek.

Önce, Meclis''in ANAP''lı başkanvekili Nejat Arseven''in kardeşi de olan eski Genel Müdür Nevzat Arseven''in görevden ayrılması. Ben "Mayısta ayrıldı" diye yazmıştım; BOTAŞ, "Seçimde aday olmak üzere 11 Ocak 1999 tarihinde ayrıldı" bilgisini veriyor. Başka bürokratlar gibi dönebilirdi, Nevzat Bey dönmemeyi yeğlemiş...

Ben, "Ortada fol yok yumurta yokken Mavi Akım projesinin Türkiye bölümünü üstlenen OHS konsorsiyumuna ödeme yapan devlet memurları..." diye yazmıştım, BOTAŞ buna itiraz ediyor. Denilen özetle şu: Anlaşma 15 Aralık 1997 tarihinde imzalandı. Meclis 1 Nisan 1998 tarihinde anlaşmayı onayladı; 30 Nisan 1998 tarihli Bakanlar Kurulu onayı da var anlaşmanın. "Anlaşmaya göre Samsun''dan Ankara''ya kadar yapılacak hattın yapımı BOTAŞ''ın sorumluluğundadır. İmzalanan ticari sözleşmeye göre, sevkiyatların başlangıç tarihi Nisan 2001''dir. Nitekim Rusya, kara kısmında inşaatla ilgili çalışmalara hemen başlamıştır. Deniz geçişi ise sadece 4 ayda tamamlanacaktır. Bu tarihe kadar Rus tarafın hattı tamamlaması, BOTAŞ''ın ise Samsun-Ankara hattını hazır hale getirememesi durumunda ''al ya da öde'' yükümlülüğü nedeniyle alınamayan gazın parasının Rus tarafına ödenmesi gerekecektir. Bu nedenle BOTAŞ projede herhangi bir gecikmeye sebebiyet vermemek için 30 Temmuz 1997 tarihinde OHS Konsorsiyumu ile yapım sözleşmesini imzalamış ve ihale bedelinin yüzde 15''i olan 50.9 milyon ABD doları tutarındaki avansı OHS Konsorsiyumuna ödemiştir."

BOTAŞ, bundan sonra, işin malzeme temini ağırlıklı olduğuna dair ayrıntılar vermekte. Yüzde 15 avans ödeme bu tip işlerde normalmiş. Doğubayazıt-Erzurum boru hattının bedelinin yüzde 15''ini de ilgili müteahhit firmaya ödemiş BOTAŞ.

Ben, yazımda, Türkiye tarafındaki boruları döşeyecek firmayı seçme işinin Ruslar''a bırakılmasına takılmıştım. BOTAŞ''ın uzun cevabında, galiba biraz da eseflenerek, anlaşmadaki hüküm tekrarlanıp şu satırlara yer veriliyor: "Stroytransgaz Türk ortaklarının Turan Hazinedaroğlu İnş. Tic. AŞ ve Öztaş İnşaat Tic. AŞ olduğunu BOTAŞ''a bildirmiştir. Bu seçimde gerek BOTAŞ gerekse diğer kurum ve kuruluşların herhangi bir tercihi söz konusu olmamıştır."

"Emret Bakanım" dizisinden hatırlayacağınız klasik bir hamleyi de öğreniyoruz BOTAŞ''ın cevabından: "Bu projenin ilk çalışmaları Sn. Recai Kutan''ın bakan olduğu zaman başlamıştır. Bu dönemde, Mavi Akım projesinin fizibilite çalışmaları için ihale yapılmadan, Gazprom''un mühendislik şirketi Giprospetsgaz ile direkt olarak bir sözleşme imzalanmış ve bu çalışma için söz konusu mühendislik şirketine 200 bin ABD doları ödenmiştir. Bu şirkete yaptırılan fizibilite çalışmasında, 46 çapında ve 446 km uzunluğunda bir boru hattı sistemi için 403 milyon 785 bin ABD doları tutarında bir maliyet öngörülmüştür." BOTAŞ pazarlık yapıp, bu rakamı, 339 milyon 750 bin ABD dolarına düşürmüş.

Ben, yazımda, "Boru hattı iki yıl sonra döşenecekken..." demişim. Doğrusu şuymuş: "Boru hattı iki yıl sonra döşenmeyecektir. 15 Nisan 2001 tarihinde ilk gaz teslimatına başlanacak bir projede, söz konusu gazı almak için yapılacak Samsun-Ankara boru hattının inşaat süresi 18 aydır. Dolayısıyla 30 Temmuz 1999 tarihinde imzalanan yapım sözleşmesinden itibaren geçecek olan 18 aylık inşaat süresinin sonu Şubat 2001 tarihine denk gelmektedir. Dolayısıyla hattın yapımına bugünden başlanması gerekmektedir."

Yazımda, "Mesut Yılmaz''ı da içinde taşıyan Şarık Tara''nın uçağında..." diye bir cümlecik de vardı. BOTAŞ, Şarık Tara''nın Mavi Akım projesiyle hiç ilgisi olmadığını söylüyor. Şarık Bey ağırlıklı olarak Rusya ile çalışan bir işadamı, onun Rusya eksenli hangi projeyle ne tür bir ilişkisi olduğunu Ankara''daki bürokratların bu kesinlikte bilebileceğini sanmıyorum. Şu düzeltme ise önemli: "Sn. Cumhur Ersümer Rusya''ya Şarık Tara''nın uçağı ile gitmemiştir." Kimin uçağıyla (tarifeli uçakla mı, özel bir uçakla mı) gittiğini yazsalardı bari.

Aynı yazıda, Berna Yılmaz''ın enerji bakanlığına gidip bürokratlarla toplantı yaptığını yazmıştım; ANAP basın müşaviri Ulusay "Bilgi doğru değil" diye bildirince dün düzeltme yayınladım. BOTAŞ da, "Sn. Berna Yılmaz bakanlığa hiç gitmemiştir" diye durumu teyit ediyor.

Bu açıklama sayesinde Mavi Akım konusunda biraz daha bilgi sahibi oldum. İşin ne kadar aceleye getirildiği, altyapısı Refahyol döneminde hazırlanan projenin sonradan ilmek ilmek örüldüğü anlaşılıyor. Türkiye''yi Rusya''nın insafına terk edecek bir imtiyaz anlaşması imzalanmış, projenin Türkiye bölümünü hangi şirketin yapacağının kararı bile Ruslara bırakılmış, proje Şubat 2001 tarihine kadar bitmezse, alınamayan gazın parasının tazmin edileceği de hükme bağlanmış. Bu sisteme koydukları ad çok şirin: ''Al ya da öde yükümlülüğü...'' Sözün kısası, yapsan bir türlü yapmasan iki...

Bu konu ilgililerin başını korkarım çok ağrıtacak...