El mi yaman, bey mi?

İsraillilerin Süleyman Demirel''i gerçekten sevdikleri kendilerinden muamelesi yapmalarından belli; kendilerinden muamelesi yapmasalardı, İsrail televizyonu birinci kanalındaki mülâkat sırasında, "Cumhurbaşkanlığına yeniden aday olacak mısınız?" diye sormazlar, "Hayır" anlamına gelen nâzik cevaba rağmen "Sahi mi?" diye soruyu tekrarlamazlardı. Bir yabancı devlet başkanına ziyaret ettiği ülkenin devlet televizyonu olarak bu kadar ''özel'' bir soru sormak ''ayıp'' karşılanır çünkü...

İki defa üstüste aynı soruya muhatap olan Süleyman Demirel, "Aday olmayacağım, emekliliği tercih edeceğim" cevabını verdi. Önceki gün, mülâkat ve cevapların haberi Türkiye''ye ulaşır ulaşmaz, iyi bir Kulis okuru da olan bir dostum, "Süleyman Bey bu mesajı Urku''ya vermiş olmalı" dedi bana. ''Urku'', ihtirası boyunu aşan politikacılara kendi aramızda verdiğimiz bir isim. Aslı, Michael Dobbs''un ''House of Cards'' (Kartondan ev) adlı roman kahramanı Francis Urquhart (Bkz. Taha Kıvanç''ın Not Defteri, Mülkiyeli Mülkiyeliye Bunu yapar mı?, s. 221).

Hikmet Uluğbay''ı intihar girişiminde bulunmaya sevkeden süreci cumhurbaşkanlığı yarışıyla irtibatlandırdığımı biliyorsunuz. Hikmet Bey, siyaset üzerinde ağırlığı bulunan odakların DSP içerisinde beğendiği ve cumhurbaşkanlığı makamına kendi tercihlerini oturtamayacaklarını anlarlarsa razı olacakları bir isimdi. Bürokrasinin devletçi kanadından geliyordu, ağabeyi Ragıp Uluğbay orgenerallikten emekliydi. Onun Çankaya Köşkü''nde oturması 28 Şubat''ın devam ettiğini simgelerdi.

Hikmet Uluğbay''ın sinirleri cumhurbaşkanlığı yarışını sonuna kadar götürmeye yetmedi.

İntihar girişiminin gazete manşetlerini süslediği günlerde, bir dostum, "Süleyman Bey kendisine dikkat etsin" dedi. Gerçekten de, adı adaylar listesinin en başında bulunan kişi o. Süresi dolunca ikinci bir dönem aday olamıyor Süleyman Bey; ancak anayasanın ilgili maddesini değiştirip ikinci defa seçilme hakkı tanımak, ya da başkanlık sistemine geçip Süleyman Bey''i beş yıllığına görevinde devam ettirmek mümkün...

Bu konu ne zaman gündeme gelse, bizdeki sistemi iyi bilenler "Olmaz" diye itiraz ederlerdi. İtiraz sebebi, görev süresini uzatmanın anayasa değişikliği gerektirmesi, onun da deveye hendek atlatmaktan güç olması. İtirazcılar son zamanlarda eski ısrarlarında değiller. Biri, "Eğer tahkim konusu da senin beklediğin gibi anayasa değiştirilerek gerçekleşirse, bunun üçüncü adımı Demirel üzerinde uzlaşmadır" dedi bana. İlk adım, DGM''lerin sivilleşmesi için yapılan anayasa değişikliğiydi. İkinci adım tahkimin anayasal hale getirilmesi olacağa benziyor. İki konuda kalkan parmaklar üçüncü bir konuda da kalkabilir pekâlâ.

Bence, Süleyman Demirel''in cumhurbaşkanlığında bir dönem daha kalması için Meclis''te bir engel bulunmuyor. DSP lideri Bülent Ecevit aylar önce gönlünün bu formülde olduğunu açıklamıştı. Süleyman Bey''in MHP''nin merhum lideri Alparslan Türkeş''le ''istisnaî'' bir dostluğu vardı; MHP de o işe yanaşır gibime geliyor. Tansu Çiller de, hiç hayret etmeyiniz, "Demirel''in görev süresi uzatılabilir" mesajı vermeye başladı. FP üzerinde etkili isimlerin de ona itiraz etmeyeceğini düşünüyorum ben; FP içindeki mücadelenin görünmeyen bir motifi de bu konu. Elini anayasa değişikliği yapmaya alıştırmış bu Meclis''ten Süleyman Demirel''in görev süresini uzatacak düzenleme çıkabilir...

Süleyman Bey''in önünde üç engel var.

Birinci engel, siyaset üzerinde etkili çevreler... Siyasi hayatta, son iki yıldır, o çevrelerin dediği oluyor. Öyle sanıyorum ki, Meclis dışından bir ismin Çankaya Köşkü''ne çıkması için çaba gösterilecektir. Anayasaya göre, belli sayıda milletvekili imza verirse, milletvekili olmayan biri de cumhurbaşkanı adayı olabiliyor.

İkinci engel, kamuoyu. Kamuoyu, herhalde ''hizmetlerini'' takdir etmediği için değil, daha çok yüz yıpranmasından "Çankaya''da kimi görmek istiyorsunuz?" sorusu yöneltildiğinde adını vermekte zorlanıyor Süleyman Bey''in. Elimde bu sorunun da sorulduğu birden fazla kamuoyu yoklaması var, hepsinde Süleyman Demirel adı yukarılarda değil. En son ANAR bir anket yaptı ve "Size göre Süleyman Demirel''in görev süresi uzatılmalı mıdır?" diye yekten sordu. İşte cevaplar: "Uzatılmamalıdır" diyenler yüzde 72.6; "Uzatılmalıdır" diyenler yüzde 18.7. DSP, ANAP ve DYP''de yüzde 30''arlık bir grup "Uzatılmalıdır" diyor, diğer partiler seçmeni büyük çoğunluğuyla "Uzatılmamalıdır" görüşünde. (En aleyhte seçmen yüzde 90.1 ile FP''de).

ANAR, doğal olarak, "Sizce cumhurbaşkanı kim olmalıdır?" diye de sormuş ve hepsi birbirine yakın sıralanan bir isim listesi çıkmış ortaya. ("Mesut Yılmaz olmalıdır" diyenler sadece yüzde 3.4).

Süleyman Demirel''in önünde bir engel daha var: Bizim ''Urku''. O koltuğa oturma niyetinde olduğu bilinen, bu amaçla hazırlanmış, aynı makamda gözü olanları gözünü kırpmadan harcayacak kadar gözü dönmüş bir politikacı tipi bu. Eğer olay benim tahmin ettiğim gibi gelişirse, biri ustalığını ispatlamış diğeri ise sadece kendisini yakın tâkibe alanların bildiği perde gerisi ustalığına sahip iki politikacının ''foto finiş''ine hazırlanın. El mi yaman, bey mi yaman, göreceğiz.

"DSP''nin bir adayı daha var, o da korksun" dedi bir politikacı dost. Bütün adaylar korksun ve tedbirini alsın.