İlân deyip geçmeyin

Sana Amerika''dan ne getireyim?" diye sorduğumda, Tamer Korkmaz, bana New York gazeteleri siparişi verdi. Medya mensuplarından İngilizce bilenler için ''Amerikan basını'', her şeye rağmen, bir standart oluşturuyor. Bulvar gazeteleri bile, bir bakıma, bizim ''ciddi'' iddialı gazetelerle kıyaslandığında bir seviye teşkil ediyorlar...

New York''a her yolum düştüğünde ilk iş olarak bâyiden çok sayıda gazete ve dergi toplarım. Fena bir alışkanlık değil bu; hem ülkedeki son tartışma konularıyla kolayından yakınlık kurmamı sağlar, hem de gazetecilik konusunda bilenmemi getirir. Cuma günkü New York Times''ı, biraz da, sizlere aktaracak neler olabilir gözüyle izledim.

İki konu var; biri haber, diğeri de bir paralı duyuru.

İngiltere''de çıkan ''News of the World'' adlı sansasyonelliğe meraklı gazete yine bir skandala sebep olmuş. Gazetenin editörü, bir arkadaşını da yanına alarak, genç bir asille ahbaplık kurmuş. Beraberce pahalı bir otele gitmiş, 1200 küsur dolarlık içki içmişler. Ardından ikili gruplar halinde odalara girmişler. İçki masasında edilen muhabbetin de etkisiyle, genç adam kokain çekmiş; "Bana da ver" diyen gazeteciye de 320 dolara kokain satmış... Kokain satışı dört yıl hapis cezası olan bir suç İngiltere''de.

Önemli olan şu: Gazeteciler asalet unvanlı gence tezgâh kurmuşlar. Kendilerini Arap şeyhi kılığına sokmuşlar; lokantaya ve odalara kameralar yerleştirmişler ve kokain içme ve satma teklifini de ilk kendileri yapmışlar. Genç tezgâha gelmiş sadece. NYT haberine göre, olay polis tarafından mahkemeye intikal ettirilince, yargıç, tuzağa düşürülen gence ceza vermediği gibi, tezgâhı kuran gazeteyi suçlayan, gazeteyle işbirliği yaptığı anlaşılan polisleri kınayan bir karar metni kaleme almış... NYT, Rupert Murdock''un sahibi olduğu İngiliz gazetesinin geçen yıl da bazı ünlülere benzer tuzaklar kurduğunu haberin içine sıkıştırmadan edememiş...

''Gazetecilik etiği'' tartışmalarında pek dile gelmeyen, ancak bizde de yaygın bir kullanımı olduğu bilinen ''tezgâh'' yönteminin yargıdan destek görmemesi çok önemli.

"Reklâmları da mı okuyorsun be adam" diyeceğinizi biliyorum, ama ben reklâmları da okurum. Sözgelimi, geçtiğimiz hafta vefat eden MGK''nin eski genel sekreteri Org. Doğan Bayazıt''la ilgili vefat ilânlarını merakla okudum. Rahmetli, emekliliği döneminde, önce Mustafa Süzer''in Kentbank''ında yönetim kurulu başkanlığı yapmış, son olarak da Kıbrıs''ta kurulu Turkish Bank''ın yönetim kurulu üyesiymiş... CNR fuarcılık şirketinde de görevliymiş... Kardeşi emekli deniz kuvvetleri komutanı Oramiral Vural Bayazıt da iş dünyasının yararlandığı bir kişi. Vural Amiral, Sabah Grubu bünyesindeki Kent Bank''ın yönetim kurulu üyesi, Medya Holding''te de Dinç Bilgin ve Zafer Mutlu ile beraber. CNR fuarcılıkla da irtibatlı, yayın kurulu başkanı oranın...

NYT''daki reklamın başlığı ilginçti: "Kızım, doktor..." ABD''de bir genç kızın tıp fakültesine girmesi çok zor. Hukuk fakültesine de öyle. Bu iki fakülte erkek egemenliğinde. Duyuruyu yapan üniversite, "Bizim tıp fakültemizin öğrencilerinin tamamı kadın" diye övünüyor. Öğrencilerinin yüzde yüzü kadın olan bir fakültenin erkekleri kabul etmediği belli, fakültenin ''Stern College for Women'' zaten. Peki bu gerici uygulamayı yapan hangi üniversite? Onun adı da ''Yeshiva Üniversitesi''... Duyurudaki bir cümleyle bu üniversitenin temel özelliğini aktarayım: "Üniversitemizdeki bütün lisans öğrencileri, hem bilim, sanat veya iş yönetimi alanında öğrenim alırlar, hem de Yahudilik üzerinde bilgilenirler."

''Yeshiva'' İbranice bir kelime; yaygın kullanımda ''din okulu'' demek... New York''taki Yeshiva University, ülkedeki en büyük Yahudi din okulu. Bu üniversiteden mezun olanlar, dünyanın her tarafındaki sinagoglarda görev yapıyorlar, araştırmalar yayımlıyorlar... Ancak, din okulu olmakla yetinmiyor Yeshiva ve tıp gibi, hukuk gibi alanlarda, sanat ve işletme konularında da eğitim veriyor... "Mezunlarımız" diyor duyuru, "Sadece kendi seçtikleri meslek dalında iyi yetişmekle kalmıyorlar, Yahudi değerleri konusunda da bilgi sahibi oluyorlar."

Yeshiva Üniversitesi''ne bağlı bazı okulların adları şöyle: Albert Einstein College of Medicine, Cardozo School of Law, Ferkauf Graduate School of Psychology, Wurzweiler School of Social Work. Ya ünlü Yahudi bilim adamlarının adlarını vermişler okullara, ya da muazzam bağışlarıyla üniversiteyi ayakta tutan zenginlerin... Zaten duyuruda, "Ülkenin öndegelen eğitim kurumlarından biri oluşumuzu cömertlikleriyle üniversitemizi destekleyenlere borçluyuz" deniliyor...

Bir din okulunu kapatmak yerine onu dindışı konularda eğitim yapmaya teşvik ediyor Amerikan sistemi. Medya, sadece kızların gideceği bir tıp fakültesi açılmasına ''gericilik'' saldırmıyor. Böyle bir eğitim hizmetine bağış yapanları, İsrail bayrağından hareketle, ''mavi sermaye'' diye yaftalayanı da duymadım. Ve Amerika ''lâik'' bir ülke...

"Ama Hıristiyanların din devleti diye bir talebi yok" diyenler olduğunu duyar gibiyim. Bir daha belirtmeye gerek yoktu ama yine de yazayım: Yeshiva Üniversitesi Museviliğin eğitim kurumu ve Musevilik de, geçerli tasnife göre ''Şeriatı olan bir din''...

Yine okurdum, ama bu yazıyı, "Ne getireyim?" soruma "New York gazeteleri" cevabını veren Tamer''e borçlusunuz...