Geçim sorunu öne çıkarken

Türkiye''de geçim sorunu ne zaman önde gelen bir sorun olmadı ki diyenlerimiz çıkabilir. Ancak 1980''li yıllardan itibaren yaşanan ekonomik gidişte zaman zaman geçim yerine refahın yaygınlaşması gibi tezlerin konjonktürel üstünlük kazandığı dönemler olmuştur. Piyasa ekonomisi ilkelerinin daha belirginleştiği konjonktürel şartlarda, iktisadî normalleşme yaşanırken, geçim sorununun öncelikli konumu da gündemden düşmeye başlamıştı. Ancak bu süreç, sürdürülebilir büyüme şartlarıyla birlikte işlediğinden; iktisadî istikrarın kaybolduğu ve bunun gerisinde siyasî istikrarın bozukluğunun yattığı dönemlerde, geçim sorunu, ekonominin gündemine, hatta sosyal ve siyasal gündeme her geçen gün daha fazla yerleşmeye başlamıştır. 2000''li yılların Türkiye''sinin geçim sorununu çözmüş bir Türkiye olduğunu söyleyemiyoruz.

Normalleşmeye giden yolun görünmez bir el tarafından sürekli bir şekilde engebe ve engellerle doldurulması gerçeğini gözardı edemeyiz. Anormalleşme sürecinden çıkamayan bir ekonomiyi yaşamaya mahkûm edildik. Sürekli yükselen faiz giderleri, yıllardır artan oranda bütçe gelirlerinin hortumlanması olayıyla yüzyüze bırakmıştır, ekonomiyi. Kamu borçlanma zaruretlerinin önü bir türlü alınamamaktadır. Reel sektörlerin sürekli sızlandığı bir reel ekonomi gerçeğine çözüm yönlü bir yaklaşım arayışının belirginleşemediğini gözlemliyoruz. Reel ekonomi krizinden sözedilmesinin temelinde, rekâbete açılmış sektörlerin iç ve dış piyasalarda rekâbet edemez hale dönüşmekte oldukları gerçeğinin bulunduğunu, bu hususun altyapısının iyi irdelenmesi gerektiğini, istihdam kayıplarına dönüşmenin hızlandığını, giderek daha fazla oranda işten çıkarmanın yaşanmaması için ekonomik sorunlara yoğunlaşılmasının günün geçmekte olduğunu söylemeliyiz. Bu durum, geçim sorununun vahametini artırmaktadır.

Dört tekerlekli perakende satış tablalarında domates, biber, patlıcan satanların günden güne ürün yelpazesinin geliştiği, tablacı sayısının da belirgin artışlar gösterdiği gözden kaçmamaktadır. Zabıta vb. kamu birimlerinin yoğun gayretine rağmen, sözkonusu informel sektörde daralma değil, genişleme göze çarpmaktadır. Kayıtdışılık faktörünü görmezden gelirsek, bu alanda önemli bir istihdam yapısı oluştuğu söylenebilir. İşini kaybeden vasıfsız emeğin veya küçük esnafın ilk yöneldiği alan olarak tablacılık, sosyal bir işlev de yüklenmektedir. Çünkü geçim sorununun trajik boyutlara ulaşmasını geciktirmekte ve formel sektörlere nefes temin etmektedir. Bu bakımdan informel sektördeki insan sayısının artışının çok önemli bir sosyal gösterge olduğunu ve bunun geçim sorununu açımlayıcı bir özelliğinin bulunduğunu düşünüyorum. Ancak bu konuda belirgin ve düzenli rakam üretimi olmadığından, sadece çevresel gözlemlerle yorum yapmak zorundayız. Bu yorumların da yüzümüzü güldürücü olmadığını vurgulamalıyız.

İşini kaybeden ücretli ve maaşlıların yeni bir alanda yatırım yapma seçenekleri de olmadığından geçim sorununun yakıcı alevini algılamamaları mümkün değil. Öyleyse işsizlik sorunuyla paralel bir yapısı bulunan geçim sorununun geçerli çözümü için ekonominin tutarlı bir istihdam politikasına kavuşturulması gerekmektedir.

Bugün ve geçmişte geçim sorununu aşamayanlar arasında asgarî ücretli çalışanlar da bulunmaktadır. Asgarî ücretin üzerindeki kamu yüklerinin bütün gayretlere rağmen yeterince azalmadığı görülmektedir. Bu alandaki çalışmaların ekonominin bütününden koparılması mümkün olmamaktadır. Aile içinde daha fazla bireyin iş hayatına girmesini zorunlu kılan bu faktörün, eğitimden vurarak, ekonominin geleceğini karattığı bilinmektedir.

Kısaca belirtmek gerekirse, geçim sorunu, insanımızın gündeminde giderek daha fazla yer tutmaya başlamıştır. Halbuki ülkemizin bu durumu kaderiymiş gibi yaşayan insanların ülkesi olmak mecburiyeti bulunmamaktadır. İnsanımızın önü kapatılmamalıdır.