"İstihdamı artırabilmeliyiz"

Dünya nüfusu, 5 milyar civarında. Bu rakamın takriben 2 milyarı işgücü. Bu işgücünün takriben 800 milyonu işsiz. Günümüzün nüfus artış verileri itibariyle, 100 milyarlık nüfus ve işgücü artışına karşılık, bütün dünyada yıllık istihdam sağlayabilme, yeni iş üretme kapasitesi 50 milyon civarında. Bu rakamlardaki korkunç insicamsızlık, dünyanın ne denli bir istihdam krizine düşebileceğinin göstergesi. Türkiye''deki istihdam rakamları da yaklaşık % 7-20 oranlarında işsiz bulunduğu varsayımlarına göre, 1,5 ile 4 milyon işsizin bulunduğunu öngörüyor. Ve son iki yıl zarfında yaşanan iç ve dış talep daralmaları nedeniyle Türkiye''nin yoğun bir istihdam daralması gerçeğiyle yüzyüze bulunduğunu gösteriyor. Dış pazara oldukça etkin bir şekilde yoğunlaşmış bulunan tekstil sektörü gibi üretim kollarında, talep daralmaları nedeniyle genişleyen işsizlik faktörü, endişe verici boyutlara ulaşmıştır. Tekstil sektöründeki yatırımlarda aşırı kapasitelere varılmış olduğu, mevcut bu kapasitenin bile tam kapasite çalıştırılamadığı, bu nedenle yeni yatırım ve iş üretme fonksiyonunun bu sektörden beklenmemesi gerektiği de anlaşılmış bulunuyor. Hatta turizmin bile yeni iş üretme fonksiyonunu yitirdiği, eğitimde yeni iş üretme fonksiyonunu bünyesinde taşıyan oluşumların dallarının koparılması ve köklerinin kurutulması yaklaşımlarının da iş üretme kapasitelerini olumsuz etkilediği, böylece vergi yasalarındaki olumsuzluklarla birleşen bu yeni olumsuzlukların, faiz sarmalında yokolma sürecine sokulmuş ekonominin açılım yollarını kapattığı söylenebilir.

"1998 yılı kesinleşen Bütçe giderleri 15.6 katrilyon, 1999 yılı tahmini ise 23.6 katrilyon dolayındadır. Bütçedeki bu verilere göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı''nca açıklanan 1998 yılı verilerine göre Türkiye''deki toplam işsizlere iş yaratma maliyetinin 20 katrilyon olduğu, 1999 yılı verilerine göre de bu maliyetin, Türkiye bütçesini de aşacağı gözönünde tutulursa, Türkiye''de istihdamın ve işsizliğin önlenmesinin ne denli ciddî konumda olduğu açık seçiktir." (Dr. Nihat Yüksel, "2000''e 1 Kala Türkiye''de İşsizlik Sorunu ve Çözüm Önerileri," Tekstil İşveren Dergisi, Mayıs 1999, Sayı: 233, s, 23). Bu durum, Türkiye''nin istihdamı artırma ve işsizliği önleme sorununa bütün gücünü teksif etmesi gerektiğini göstermektedir. Zaten bir ekonomide istihdamın artırılabilmesi, ekonominin topyekûn canlandırılması ve dünya ekonomisi ile entegre olması (global entegrasyon) sonuçlarını elde etmemizi de sağlayacaktır. Yani bu sonuç, ihracat ve ithalat kapasitemizin artması anlamına da gelmekte; rekâbet gücümüzün gelişmesini de işaretlemektedir.

Türkiye''de işsizlerin yarısını, 24 yaşın altındaki genç işsizlerin oluşturduğu biliniyor. Bu durum, Türkiye''nin işgücündeki dinamizmden yararlanamadığını gösteriyor. Toplu sözleşme sisteminin işgücü maliyetlerini artırıcı (10.000-30.000/Dolar yıl) etkisi nedeniyle istihdam artışını frenleyici bir unsur olduğunu söyleyenler de var. Verimlilik artışına gereken önem verildiği takdirde, 1979''da ABD''nde verimlilikte sağlanan her % 1''lik artışın karşılığında, enflasyonda % 2 oranında azalmasına benzer bir eğilimin Türkiye''de de gerçekleşebileceği düşünülebilir. 1977-1994 döneminde ABD''nde işsizler için 36 milyon yeni iş üretilirken AB''nde aynı dönemde 5 milyon civarında yeni işin üretilebildiği, bu farklılığın özellikle çalışma hayatında yeni tekniklerin kullanılması ve verimlilik artışının sağlanmasından kaynaklandığı; ABD''nde AB ortalamasına göre, yatırım ve verimlilik artış hızı daha yüksek, çalışma hayatı daha esnek, sosyal maliyetler daha düşük ve çalışanların ücretlerindeki artışın daha az olduğu ve bu nedenlerle yeni iş üretme gücünün AB ortalamasının iki katına ulaştığı hesaplanmaktadır. Türkiye''nin yeni iş üretme gücünün, gelişmiş ülkelerden fazla olduğu varsayımını kabule yönelik bulgular da yoktur. Öyleyse istihdam politikasındaki belirsizlikler, Türkiye ekonomisinin performansını zedelemektedir, dersek yanılmış olmayız.

Türkiye, dünya içinde ekonominin yeni iş üretme gücünü artırarak yer almalı ve bu gücünü global dengeler içinde kanıtlayabilmelidir.