Kıdem tazminatı yazısında bürokrasi

Şüphesiz vatandaşımızın en çok işi düştüğü kurumlardan biri de SGK. Bu Kurumun çeşitli birimlerinde işini takip eden vatandaşlarımızın bürokrasiye boğulmaması ve hemen işleri hakkındaki sürecin bildirilmesi gerekmektedir. Ancak günlük hayatta bazen her istenene ulaşılamayabiliyor. Bu sonuç da insanımızı mutsuz ediyor. Aşağıda adıgeçen okuyucum, bu mutsuzluğunu paylaşarak düzelmesini isteyenlerden.

Arslan DEMİR: Tahsin Bey, merhaba. Sigortalılığım 12 Kasım 1994 tarihinde başladı. Çalışmakta olduğum işyerine ise 22.02.1999 tarihinde girdim. Kıdem tazminatı ile ilgili bir sorum var. Ben, kendi isteğimle işten ayrılmak istiyorum ve 15 yıl 3600 prim günümü doldurdum. Bunun için SGK''ya başvurdum. Bana orada yani işverenlikte doldurmam için bir şeyler verdiler ve işyerine götüreceksin; bunu dolduracaklar, bize geri getireceksin. Biz de sana kıdem tazminatı yazısını vereceğiz, dediler. Ben o vermiş oldukları kâğıtla kendi şirketime gittim ve “bu kâğıdı doldurmanızı istiyor, sigorta” dedim. Ama benim işverenim, kâğıdı doldurmadı. Neden diyeceksiniz, işyerim diyor ki; “Sen gideceksin SGK''dan kıdem tazminatı yazısı alacaksın ki senin iş akdini feshedelim. İşten çıkısını verelim.” diyorlar ve bu gerekçe ile SGK''nun vermiş olduğu formu doldurmuyorlar. Ben, tekrar Bağcılar SGM Müdürlüğü''ne gidiyorum, diyorum ki, siz bana benim yazmış olduğum dilekçeyle bana “kıdem tazminatı yazısı” vermeniz gerekiyormuş” diyorum. Kıdem tazminatı yazısını almadan işyeri beni çıkaramıyor, diyorum; bu sefer sigorta, bana, “o öyle olmaz, onlar vermiş olduğumuz formu doldurmaları gerekiyor” diyorlar. Yani kısacası ben, Bağcılar SGM Müdürlüğü ile işyeri arasında mekik dokuyorum. Allah aşkına Tahsin Bey, hangisi yanlış yapıyor. Sigorta mı bana kıdem tazminatı yazısını verip işyerine götüreceğim; yoksa sigortanın bana vermiş olduğu formu işyeri doldurması mı gerekiyor? Ben, ortada kaldım lütfen bana yardımcı olun.

C: Öncelikle söyleyelim ki, okuyucumun dilekçesi üzerine, Bağcılar SGM Müdürlüğü''nün, 15 yıllık sigortalılık süresinin ve 3600 prim ödeme gününün bulunup bulunmadığını ve halen çalıştığı işyerinden bir yıl ve daha fazla kıdemi varsa, yaşını beklerken kıdem tazminatını isteyerek iş sözleşmesini feshedebileceğini “kıdem tazminatı alabilir” yazısıyla adıgeçen sigortalıya bildirmesinin hiçbir sakıncası yok. (Bkz. 4447 sayılı Yasa ile değişik 1475 s.İşK.m.14/5). Eğer iş sözleşmesinin feshine ilişkin bir bilgi istenmiyorsa, Kurumun doldurulmasını istediği formların doldurulmasının da bir sakıncası olmaz. Ancak basit bir bilgiyi işyerinden istemeye de gerek yok. Çünkü Kurumda birçok bilgi zaten var. İşleri kolaylaştırmak gerekli. Ve sanıyorum, SGK''nın hedefi de bu. Sigortalının talebi, âcilen karşılanabilmelidir.

F.BAŞAR: Merhaba. 01.03.2002-09.09.2006 tarihleri arasında yaklaşık 4,5 yıl bir işyerinde çalıştıktan sonra kendi isteğim ile işyerinden ayrıldım. Benim sormak istediğim: işten ayrıldığım zaman SSK''lı olarak 15 yıl, 3600 gün şartını tamamlayanların SGK''dan kıdem tazminatı yazısı alıp, işyerine ibrazı durumunda kıdem tazminatı alabileceğini bilmiyordum. Oysa benim şartlarım buna uymaktaydı. Şimdi SGK''ye başvurup kıdem tazminatı yazısı alıp ayrıldığım işyerine ibraz edersem kıdem tazminatı alabilir miyim? Şu anda çalışmamaktayım.

C: İş sözleşmesini fesheden işçinin fesih sırasında yasal esaslara dayalı haklı fesih yaptığını kanıtlaması; yani 15 yıl, 3600 gün şartını tamamladığını kanıtlaması ve feshini buna dayandırması gerekiyordu. Çünkü fesih işverence değil, işçi tarafından yapılmıştır. Ve işverenin istifa eden işçinin sosyal güvenlik durumunu inceleme yükümlülüğü yok. Ve sonradan ne işçi ne de işveren tarafından farklı fesih gerekçesi oluşturulamaz.

Sezer PALA: Sayın Sınav, kıdem tazminatı konusunda bir sorum da benim olacak, size. 10 yıldır çalışmakta olduğum şirket ortakları, borçlarından dolayı hem alacaklılardan kaçmak hem de bankadan kaçmak için çocukları adına yeni bir şirket kurdular ve o şirkette faaliyetlerini sürdürmektedirler. Ben ve benim gibi birçok arkadaşıma tazminat ödemeden mahkeme kapısını gösterdiler. Bu durumda ne yapabiliriz? Eski şirket adına herhangi bir mal varlığı söz konusu değildir. Eski şirket adına dava kazanılmış olsa bile şirketin mal varlığı yoktur. Yeni şirket adına dava açılabilir mi? Dava açarsak yeni şirketin (çocukları adına olduğu için) eski şirketin devamı olduğunu ispatlarsak sonuç alabilir miyiz?

C: Okuyucum, öncelikle iş mahkemesine başvurmadan konunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişi marifetiyle incelenebilmesi için gerekli başvuruyu ilgili Müdürlüğe –İst. Bölge Müd''ne- yapmalı; çalışmasını yaptığı şirketin ortaklarına yönelik yasal taleplerini de bu dilekçede belirtmelidir. Böylece uzlaşma yoluyla sorunun çözümü veya İş Mahkemesine dava açmak üzere gerekli bilgilere ulaşılması mümkün olacaktır. Daha sonra gerekli olursa İş Mahkemesine yasal zamanaşımı süresinde dava açılması mümkündür.

Ayrıca “kıdem tazminatı fonu düzenlemesi” hala yapılmadığından özel sektör işçileri, bu tür hak kayıplarını daha uzun süreler yaşamaya devam edeceklerdir. Bu nedenle köklü reform olan kıdem tazminatı fonu üzerinde, uzman ve yetkin bir ekiple sürekli çalışma yapmalı ve yasal zemini oluşturularak kıdem tazminatı primlerinin tahsilâtına başlanabilmesi hakkında bir milat belirlenebilmelidir.

Ayşegül IŞIKÇI: Dedem, 1960 yılında bir kamu kuruluşunda çalışmakta iken vefat etti. 31 sene hizmeti vardı. Fakat kurum, ihbar ve kıdem tazminatını ödemedi. 1968 yılında ihbar önerileri ve kıdem tazminatının verilmesi talebinde bulunuldu. Fakat mahkeme reddetti. Bu tazminat alınabilir mi?

C: İhbar ve Kıdem tazminatı, mahkemece reddedildiğine göre mutlaka ya hakediş ya da mirasçılık yönünden davacıların talep hakları bulunmuyordu. Okuyucumuz, 1968 yılındaki dava kaybının detayını vermemiş. Ancak her ne sebeple olursa olsun, 10 yıllık zamanaşımı süresi çoktan aşılmış olduğu için, artık bu tazminatlar alınamaz.

Demet YAVUZ: Sn. Sınav, Yeni Şafak internet sayfasındaki "Evlilik Tazminatı" konulu yazınıza istinaden bir soru yöneltmek istiyorum. Duyduğum kadarı ile evlenen kadın çalışanlar için evlilik sebebi ile işten ayrılmanın ardından kıdem tazminatı alabilme hakkı, Şubat 2010 tarihinde bitiyormuş. Bu bilgi, doğru mudur? Geçerlilik süresi ne zamanda kadardır?

C: Evlenen kadın çalışanlar için evlilik sebebi ile işten ayrılmanın ardından kıdem tazminatı alabilme hakkının, yani halk deyimiyle “Evlilik Kıdem Tazminatı”nın, Şubat 2010 tarihinde biteceğine ilişkin herhangi bir düzenleme yoktur. Zaten genel anlamda kıdem tazminatının yeniden düzenlenişine ilişkin bir yasalaştırma henüz yapılmamıştır.

Murat YÜCEL: Sayın Sınav, aynı işyerinde aynı işverene bağlı olarak çalışan kişi çalışmasına ara verip Bağ-Kurlu olur, sonra işyerine dönüp çalışırsa kıdem tazminatı alabilir mi? 2007 yılında bir turizm işletmesinde Pastane Şefi olarak 7 ay çalıştıktan sonra, 2008 yılında kendi işyerimi açtım. Yaklaşık 14 ay Bağ-Kur primi ödedim. İşlerim yolunda gitmeyince tekrar eski işyerime dönüp 7 ay daha çalıştım. Hem 2007 hem de 2009 yılı çalışmam birlikte hesaplandığında toplam çalışma sürem 1 yılı aşıyor. İşyeri şirket tasfiye sürecine girdiğinden kapandı. Mali Müşavir, kıdem tazminatı hakkım olmadığını söylüyor. Ancak ben kıdem tazminatı ve diğer haklarımı (ücretli izin, hafta tatili, fazla çalışma) almak istiyorum. Sizce nasıl bir yol izlemeliyim?

C: Aynı işyerinde aynı işverene bağlı olarak çalışan kişi çalışmasına ara verip Bağ-Kurlu olup, sonra işyerine dönüp çalışarak kıdem tazminatı alabilmesi için ilk ayrılışının kıdem tazminatı hak etmeyecek şekilde olmaması gerekiyor. Yani okuyucum, 2007 yılında bir turizm işletmesinde Pastane Şefi olarak 7 ay çalıştıktan sonra, bu işyerinden ayrılışı, istifaen olmamalı ve işverenlikçe işten çıkarılmış ve ihbar tazminatı ödenmiş olmalıydı. Hatta Yargıtay''ın yıllık ücretli izin yönünden kıdem sürelerinde birleştirmeyi değerlendirdiği bir kararında da iş sözleşmesinin her sona ermesinin ayrı ayrı değerlendirilebileceğini; ancak bu sözleşme döneminin kıdeminin hakedişleri belirlemede değerlendirmeye katılabileceğini hükmetmiştir. Yaklaşık 14 ay Bağ-Kur primi ödeyip işleri yolunda gitmeyince tekrar eski işyerine dönüp 7 ay daha çalıştığından bahsettiğine göre, istifaen ayrılış nedeniyle, hem 2007 hem de 2009 yılı çalışmasını birlikte hesaplayıp toplam 1 yıllık çalışma süresi olarak birleştirilemez. İşyerinin şirketin tasfiye sürecine girmesi nedeniyle kapanması da hak ettiği halde bazı hakedişlerini almasına imkân vermeyebilir. Şirket Mali Müşavirinin, kıdem tazminatı hakkı olmadığını söylemesi de varsayımlarımızın geçerliliğini kuvvetlendiriyor. Ancak kıdem tazminatı ve ücretli izin, hafta tatili, fazla çalışma gibi diğer hakları yönünden dava açmayı engelleyen bir mekanizma yoktur.

Metin TÜLÜ: Sayın Hocam, 1989-1992 tarihleri arasında SSK''lı olarak bir özel kurumda öğretmenlik yapıp 1992-1994 yıllarında Emekli Sandığı''na geçerek memur oldum. Bu tarihten sonra yurtdışına giderek 6 yıl hiç prim ödenmedi. 2000 yılında memlekete dönüp SSK''lı olarak bugüne kadar fiilen çalıştım. Şu anda SGK''nın web sayfasından hizmet dökümümü çıkarttığım zaman TOPLAM PRİM ÖDEME GÜN SAYISI: 4375 olarak gözüküyor. Şu anda başka bir yerden iyi bir iş teklifi aldım ve kendi isteğimle mevcut işimden ayrılmak istiyorum. Mevcut işyerimden tazminat alma hakkım var mıdır?

C: Okuyucum, Kurumdan 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 prim ödeme gününü doldurduğuna, yaşını bekleyerek, işten ayrılması halinde, yasal şartları taşıması halinde kıdem tazminatını alabileceğine ilişkin yazıyı SGK''dan alarak işverenliğe ibraz ederek iş sözleşmesini feshettiğinde kıdem tazminatını talep edebilecektir.

Emine YILMAZ: 1967 Haziran ayında Manisa Belediyesinde memur olarak göreve başladım. 18 sene bilfiil çalışmamdan sonra bazı ailevi nedenlerimden dolayı istifa etmek zorunda kaldım. Daha sonra isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedim. Ve sigortalı olarak emekli maaşım bağlandı. Şu an SSK''dan emekli maaşı almaktayım. Fakat 1985 yılında istifa ettiğim zaman, 657''ye bağlıydım ve 20 senemi doldurmadığım için o zaman ki mevzuat gereğince tazminatımı alamadım. Yeni çıkan kanunda değişiklik olduğunu duydum. Geçmişe dönük tazminatımı alabilir miyim?

C: Okuyucum, 657''ye bağlıyken kıdem tazminatı hak edemez. Muhtemelen sorusu Anayasa Mahkemesi Kararı hakkında ve Emekli İkramiyesi hakedişi ile ilgilidir. Eğer durumu belirttiğim gibi ise, Gazetemizin 657''liler Ailesi yazarına sorusunu yöneltmelidir.

Metin AŞKIN: 1975 doğumluyum. Kıdem tazminatları konusunda sorularım var. Ben, 20 yaşında ilk olarak 1995 Mayıs ayında Türkiye İş Bankası''nda çalışmaya başladım. Şu anda 34 yaşındayım. Belirttiğim bankada çalışırken vatani görevimi yapmak üzere, askerliğim uzun dönem olduğundan, 2000 Mayıs ayında istifa edip askerliğe gittim. 2001 Kasım ayında terhis oldum ve 2002 Ocak ayında tekrar aynı işyeri ve şubemde işbaşı yaptım. Fakat askere giderken herhangi bir kıdem tazminatı talebinde bulunup kıdem tazminatımı almadım. Ayrıca askerden gelip işbaşı yaptığımda belirli bir miktar para ödedim, askerlik süresiyle ilgili. Ben, Ocak 2011 ayında işyerimden istifaen ayrılmayı düşünüyorum. Kıdem tazminatımı alabilir miyim? Özel bir bankada çalışmış olmam, ne gibi bir durum yaratır? Neler yapmalıyım ya da beklemem gereken bir süreç var mı? Bu konuda bana yön gösterir ve bilginiz ile aydınlatırsanız çok memnun olacağım.

C: Okuyucum, banka çalışanı olması ve sigorta primlerinin 506 sayılı Kanunun Geçici 20''nci maddesi uyarınca kurulmuş Banka Emekli Sandığına yatırılması ve yine bu sandığa askerlik borçlanması yapılarak bu sandığa ödeme yapılması, 1475 sayılı İş Kanunu''nun halen yürürlükte bulunan 14''üncü maddesi uyarınca ve muvazzaf askerlik görevi nedeniyle kıdem tazminatı hak etmesini engellemeyecektir. Kısacası okuyucum, kıdem tazminatını almadığına ve 10 yıllık hak düşürücü süre de geçmediğine göre, dilekçe vererek askerlik öncesi kıdem döneminin tazminat tutarını işvereninden isteyebilecektir. Ancak okuyucum, askerlik sonrası çalışmasıyla hizmet birleştirmesi yapabilmesi yani 1995 Mayıs ayından itibaren 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 prim ödeme günü doldurması gerekmektedir. Okuyucumun kıdem tazminatı talebi için iş sözleşmesini fesih hakkı henüz doğmamıştır. Çünkü en az 15 yıllık sigortalılık süresine henüz ulaşamamıştır.